Gebruiker moet kunnen bouwen op it

Om er voor te zorgen dat gebruikers kunnen vertrouwen op complexe it-systemen zijn betere ontwerpmethoden en -technieken nodig. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) financiert daarom de oprichting van een instituut dat de betrouwbaarheid van it moet helpen verhogen.

De technische universiteiten van Enschede, Eindhoven en Delft richten samen het ‘Centre for Design, Analysis and Synthesis of dependable systems’ (CeDAS) op, met als doel om complexe it-systemen betrouwbaarder te maken. Met betrouwbaar wordt in dit geval niet alleen beschikbaar, onderhoudbaar en voorspelbaar bedoeld, maar ook beveiligd en gebruiksvriendelijk. Daartoe wordt binnen het CeDAS onderzoek gedaan naar modellen om het gedrag van grootschalige applicaties beter te voorspellen. Daarnaast wil het CeDAS slimme netwerktechnieken ontwikkelen voor het flexibel inzetten van alle beschikbare hardware, software en bandbreedte en het controleren van afzonderlijke netwerkcomponenten. Ook op het gebied van hardware wordt het steeds belangrijker om betrouwbaarheidsproblemen aan te pakken. Dat geldt in het bijzonder voor ingebedde systemen, waarbij computersystemen onzichtbaar zijn verstopt in voorwerpen en de omgeving. Prof. dr. ir. Boudewijn Haverkort, CeDAS-coördinator vanuit de universiteit Twente: “Iedereen ondervindt bijna dagelijks de rampzalige gevolgen van de onbetrouwbaarheid van it-systemen. De problemen als gevolg van het gedwongen resetten van een pc vallen nog te overzien, maar in het geval van ingebedde systemen kan onbetrouwbaarheid ook echt tot onveilige situaties leiden. Je wilt wel vertrouwen kunnen stellen in je airbag.”

Samenwerking met het bedrijfsleven

CeDAS gaat in november officieel van start. Het instituut maakt onderdeel uit van het NIRICT (Netherlands Institute for Research on ICT), dat het it-onderzoek bundelt van de drie technische universiteiten in ons land. Binnen dit instituut zijn ongeveer duizend wetenschappers verenigd, verdeeld over zeventig leerstoelen. Twaalf van deze leerstoelen gaan nu samenwerken binnen CeDAS, waarvoor vanuit OCW onlangs twaalf miljoen euro beschikbaar is gesteld.

Van de helft van dat geld worden nog eens zes nieuwe hoogleraren aangetrokken, twee voor elke technische universiteit. Vijf miljoen gaat naar drie laboratoriums en de resterende miljoen euro is bestemd voor apparatuur en software. Een eerste beleidsdaad wordt het indienen van een onderzoeksvoorstel vanuit het Embedded Systems Institute (ESI) in Eindhoven. Binnen het ESI participeren behalve de technische universiteiten ook TNO en bedrijven als Philips, Océ en ASML. ESI vraagt aan Smart Mix, een nieuw overheidsfonds ter stimulering van structurele onderzoekssamenwerking door universiteiten en bedrijfsleven, vijf jaar lang 7,5 miljoen euro per jaar voor onderzoek naar betrouwbaarheidsaspecten in specifieke industriële toepassingen. Daarbij wordt vooral gedacht aan gezondheidszorg en logistiek. Haverkort: “De samenwerking binnen ESI is voor CeDAS een manier om onze modellen te toetsen in de praktijk.”