Nederland 1, 2 en 3 doen het niet

Met open source gaan de excuus-truusjes de deur uit

Computable Expert

drs.ing. Henk van Cann

Eigenaar

Expert van Computable voor de topics: Open Source en Smart IT

Meer

Vrijheid van denken is een tijdloos goed. Gisteren maakte ik in dat verband een nieuwe kernwaarde op van open source en haar implementatie: eigen denken in eigen systemen vertalen. 'Huh? da's toch normaal', hoor ik je denken. Nee, de praktijk is anders: we denken passief in systemen van anderen.

Omdat open source vrijheid van handelen betekent en zich openbaart in nagenoeg kant-en-klare systemen, hoef je niemand te vragen om daadwerkelijk te beginnen en is het resultaat van jezelf. Voor organisaties betekent deze constatering dat je het resultaat van eigen creativiteit en expertise in eigen zak houdt. Dat in tegenstelling tot werken met software die van een ander is en waarmee je toestemming nodig hebt om tegen betaling ermee te werken, oftewel closed source.

De criticus zal zeggen: 'Prototyping kan met closed source ook.' Natuurlijk, geen discussie. Of: 'Leveranciers van diensten in open source moet je ook betalen.' Inderdaad, goed punt. 'Bij software die ik betaal, kan ik ook iemand bellen als het mis gaat. Dat spul werkt al jaren goed. Van open source hoor ik vooral dat het vrijheid blijheid is, stuurloze anarchie. Open source betekent voor mij onzekerheid; en daar zit ik niet op te wachten.' Heb daar maar eens van terug (niet doen, helpt niet)! De doordenkende criticus maakt het af: 'Een closed source-leverancier zal ook niet meteen een rekening gaan sturen en mogelijk zelfs ondersteunen dat een organisatie doorontwikkelt. Dus het ontbreken van aanschafkosten is geen voordeel voor open source.' Ook deze gedachte is te volgen, maar...

Wie heeft het eigendom van het resultaat van prototyping zodra het is verwerkt in systemen?
Heb je closed source in huis, dan betekent dit dat je interne automatiseringscreativiteit zich vertaalt in vrijheid verliezen en terug moeten kopen in systemen van een ander. Heb je open source gebruikt, dan is het vrij beschikbaar voor jou. Zo simpel is het en daarom dus een kernwaarde van open source ten opzicht van eigendomssoftware.

'In de non for profit sector wil men actief het denken van medewerkers promoten en minder volgens de geautomatiseerde lijnen en standaarden werken', zegt initiatiefnemer Erik Hommel van www.opencorporatie.nl. Neem bijvoorbeeld een woningcorporatie waar medewerkers de meest praktische vragen of opmerkingen van klanten krijgen, zoals 'Nederland 1, 2 en 3 doen het niet'. Vaak kan en wil men helpen, ook al staat het nog niet in het systeem of in de regeltjes. 'Proactief gedrag stimuleren en zelf aangeven hoe je dit in je werk kunt automatiseren, daar gaat het nu om, en dure software van een ander helpt je met dat doel de verkeerde kant op.'

Ontmoedigend effect van closed source op pro-actief gedrag is dat gebruikers juist een consumerende houding krijgen, die toeleveranciers graag bevestigen met out of the box-oplossingen. De wederzijdse afhankelijkheid wordt daarmee in stand gehouden.

Positief effect van open source op het proces van zelf bedenken en zelf doen: er is een match tussen open source en medewerkers die aanzet tot nadenken, daar waar dat moet of is gewenst. Denk aan bovengenoemde prototyping. Er is geen excuus meer om zelf geen initiatief te tonen: het open source-systeem is direct beschikbaar en niemand die je hand vasthoudt als je er niet om vraagt. Weg met 'het systeem werkt niet zo' en 'we kunnen zelf niks aanpassen want het is niet van ons'. De excuus-truusjes de deur uit.