Openheid en uitwisselbaarheid vergroten flexibiliteit

Virtualisatie

Virtualisatie is een van de grote ontwikkelingen van het moment. Het wordt gebruikt om serverruimte efficienter te verdelen over gebruikers, maar ook om computersystemen te beveiligen tegen malware en virussen.

Wat is dat?

Virtualisatie is in wezen het afdekken van complexiteit met een laag die al dan niet gedestilleerde duidelijkheid of eenduidigheid biedt. Dit kan dus vele ict-zaken betreffen. Virtualisatie van opslagsystemen speelt al enige tijd, maar nu is vooral virtualisatie van computers (en vooral servers) in. Dit is het draaien van een besturingssysteem boven op niet-bestaande hardware, die de virtualisatiesoftware voorspiegelt aan die virtuele machine. Oorspronkelijk diende dit vooral voor softwareontwikkelaars. Zij konden hierdoor hun werk makkelijk testen voor verschillende systemen en omstandigheden.

De virtualisatiesoftware kan zelf als applicatie draaien boven op een besturingssysteem (dat dus wel op echte hardware draait), maar er zijn ook vormen waarbij de virtualisatiesoftware zelf op de hardware draait. Laatstgenoemde optie biedt prestatie- en beheervoordelen. Diverse softwareleveranciers verwerken virtualisatie nu in besturingssystemen en komen daarmee tot een tussenvorm.

Wat zijn de trends?

• Virtualisatie voor consolidatie. De 'open wereld' van pc-servers heeft een wildgroei aan machines, met bijbehorende beheerproblemen opgeleverd. Consolidatie naar minder en dan zware servers was enkele jaren geleden in, maar is niet de definitieve oplossing. Kosten, gescheiden functies, grotere risico's (door de centralisatie op minder servers) en andere problemen spelen hier een rol. Virtualisatie biedt zowel gescheiden servers, die dan virtueel zijn, en centralisatie.
• Virtualisatie voor beter beheer. Groot pluspunt is de flexibiliteit; het (al dan niet automatisch) instellen welke virtuele machines hoeveel capaciteit tot hun beschikking hebben. Daarnaast is uitbreiding een kwestie van het starten van een vooraf geprepareerd of ter plekke gekopieerd image van een virtuele machine. Dit moet de heilige graal van ict als nutsmiddel (utility computing) binnen handbereik brengen.
• Virtual appliances. Dit zijn taakspecifieke systemen die zijn ondergebracht in een virtuele machine. Beheerders kunnen van softwareleveranciers, zowel voor besturingssystemen als applicaties, kant-en-klare images krijgen waarmee ze vrij snel aan de slag kunnen. De appliance-toevoeging betekent het hiervoor ontmantelen van niet-noodzakelijke functies waarmee bijvoorbeeld de taak van beveiliging beter is te vervullen. Minder functionaliteit betekent namelijk minder mogelijke zwakke plekken (aanvalsvectoren).
• Concurrentiestrijd om virtuele images. De voornaamste leveranciers van x86-virtualisatiesoftware schermen komen nu met specificaties voor het bestandsformaat van images van hun virtuele machines. Openheid en uitwisselbaarheid vergroten de flexibiliteit voor eindgebruikers, maar maken ook meer geavanceerde opties mogelijk. Concreet voorbeeld is het kunnen patchen van software ín een virtuele machine zonder die te hoeven draaien of starten.
  

Welke oplossingen zijn er?

• De aloude mainframes worden praktisch gesproken alleen nog door IBM geleverd. Alle concurrenten stappen er geleidelijk vanaf. Deze machines draaien al sinds jaar en dag virtuele machines (met sinds enige tijd ook Linux). Ondanks het bestaan van 'lichte mainframes' is met de aanschaf van deze machines een fors bedrag gemoeid. Daarnaast is personeel met mainframekennis een schaars goed.
• De diverse Unix-varianten, van leveranciers IBM, HP en Sun Microsystems. Er bestaan meer Unix-varianten maar die leven in de marge. Unix biedt al geruime tijd virtualisatiemogelijkheden, maar de hype speelt nu rond virtualisatie van servers met x86-processoren waarop Windows of Linux draait.
• Virtualisatiesoftware voor servers met x86-processoren. Marktleider is VMware, maar Microsoft is druk bezig de achterstand te verkleinen. Het heeft daarvoor de toenmalige nummer twee Connectix overgenomen en sluit allianties met andere partijen zoals open source-leverancier XenSource en Linux-distributeur Novell. XenSource biedt virtualisatie voor integratie in Linux. De overgang is ingezet van basale virtualisatiesoftware (die tegenwoordig gratis is van de grote spelers) naar complexe virtualisatie met uitgebreide beheeropties.
• Hardwareondersteuning in x86-processoren, van Intel en AMD. De twee producenten van x86-chips volgen elk hun eigen weg voor het faciliteren van virtualisatie in hun hardware. Virtualisatiesoftware heeft tot op heden eigenlijk gebruik gemaakt van noodgrepen en kunststukjes. Een besturingssysteem is normaliter de onderste laag software op een processor, maar een virtueel besturingssysteem zit in een laag boven op de laag waarin applicaties (de virtualisatiesoftware) draaien. Het virtuele besturingssysteem wordt dus om de tuin geleid. Bepaalde geavanceerde mogelijkheden zijn dan echter moeilijk of onmogelijk te realiseren.
  

Wie geeft hierover adviezen?