De Kijk van Van Eijk: Nijntje & Jip en Janneke

Peter van Eijk is onafhankelijk adviseur (www.digitalinfrastructures.nl).

Peter van Eijk is onafhankelijk adviseur (www.digitalinfrastructures.nl).

'Ben ik nu zo slim of ben jij nu zo dom?' Veel mensen kennen deze uitspraak van de bekende voetbaltrainer Louis van Gaal. Maar ze kennen deze ook als verzuchting tijdens een gesprek met een projectleider of manager. Het lijkt wel of die het nooit begrijpen, en bij de eerste de beste hobbel in de redenering struikelen.

Jaren geleden was ik op een conferentie over ‘computer human interaction' . Een van de toonaangevende sprekers was professor Alan Newell. Hij deed vooral onderzoek naar gebruikersinterfaces voor mensen met beperkingen. Denk daarbij aan blinden en doven, en mensen met een bewegingsbelemmering. Maar volgens Newell was dit onderzoek ook belangrijk voor mensen die beperkt zijn in hun aandacht, zoals mensen in noodsituaties. Daar kan een goede gebruikersinterface letterlijk een zaak zijn van leven of dood.

Als de pleuris uitbreekt heb je wel iets anders te doen dan zoeken in de handleiding naar het schermpje waarop in een hoekje het getal staat dat, mits vergeleken met een ander getal, je precies vertelt wat er aan de hand is. Nee, dan heb je meer aan een knipperende rode balk. En de knop om de oververhitte kerncentrale af te koelen, was die nu blauwachtig grijs, of grijsachtig blauw?

Er zit eigenlijk wel een parallel tussen mensen die te veel taken hebben en computers die het te druk hebben. Kijk, als je een 2 GigaHertz computer gebruikt om 10 virtuele machines op te draaien is elk daarvan gemiddeld niet sneller dan een 200 MegaHertz computer. Dus wat gebeurt er als je iemand met een IQ van 140 zijn tijd laat verdelen over 10 verschillende taken? Hoeveel slimheid kun je dan in elk van die taken verwachten?

Projectleiders en managers zijn, net als drukke computers, voortdurend aan het multitasken. In de manier waarop je met ze communiceert moet je daar rekening mee houden. Dus plaatjes moeten op het spreekwoordelijke niveau van Nijntje, en de teksten op niveau Jip en Janneke. Dat is niet omdat die mensen dom zijn, maar omdat ze domweg veel tegelijk aan hun hoofd hebben.