ICT-'tooltjes' dringen door tot kantoortaal

Managers, consultants en beleidsmakers delen een algemeen kantoordialect. 'Bilateraaltjes' en 'speerpunten' zijn geen woorden die thuis veel gebruikt worden. Carien Overdijk schreef er een boek over, ‘Waartoe is deze tent op aarde?'.

Kantoorwerkers hebben hun eigen taalgebruik en elke sector heeft een specifiek jargon. "Informatici hebben het woord ‘tooltjes' ooit geïntroduceerd. Dat hoor je nu kantoorbreed. Woorden zijn dus ook grensoverschrijdend en worden overgenomen door andere sectoren", vertelt Carien Overdijk, journaliste en schrijfster van ‘Waartoe is deze tent op aarde?'.

Het boek gaat in op de achtergronden en betekenis van kantooridioom. Overdijk: "Kantoortaal creëert een eigen wereldje. Mensen die niet in kantoren werken, begrijpen het vaak niet. Maar deze taal is eigenlijk uit nood geboren, metaforen moeten het kantoorwerk glans geven. Spannender wordt het niet en hoe hoger je in de hiërarchie komt, hoe abstracter het werk is. Door het gebruik van metaforen wordt het werk minder abstract."

Deze metaforen komen voornamelijk uit mannendomeinen. "De metaforen staan voor spanning en avontuur. Veel termen komen uit de transportsector, het leger en de bouwplaats. Maar ook de sport leent zich bij uitstek voor het ontlenen van termen", legt Overdijk uit. 

Uitdagingen

Het ergste vindt Overdijk verhullend taalgebruik. "Het opzettelijk mooi maken en polijsten van zaken, vind ik storend", zegt zij. "Als het niet goed gaat, heet dat 'dynamisch'. En problemen zijn 'aandachtspunten' of 'uitdagingen'." Toch heeft de kantoortaal bestaansrecht, vindt Overdijk. "Kantoortaal verandert niet. Termen die tien jaar geleden al bestonden, zijn nog gangbaar. Het is taal die beklijft", legt zij uit. "En het is blijkbaar effectief, anders zou kantoortaal niet zo hardnekkig blijven bestaan."

Toch zijn er per sector verschillen. "Ik heb wel wat Engelse woorden opgenomen, maar heb me voornamelijk gericht op het Nederlands. In de ict-sector is het Engels dominanter en gangbaarder dan in andere branches, daar zou je een apart boekje over kunnen schrijven."