Neuronavigatie met operatiebril

Zicht op het onzichtbare

Chirurgen gebruiken tijdens bijvoorbeeld hersenoperaties een scherm in de operatiekamer waarop zij kunnen zien wat zich onder hun handen afspeelt, met daarnaast aanvullende informatie als MRI-scans of röntgenfoto's. Theo van der Ven heeft een toepassing ontworpen waarmee die informatie af te beelden is via een ogenschijnlijk gewone bril.

Met de operatiebril kan de chirurg als het ware door het weefsel heen kijken en tumoren, zenuwen en andere kwetsbare gebieden 'zien'.

De techniek, die 'VEN (Virtual Enhanced Navigation) guided surgery' gedoopt is, maakt het mogelijk om bij operaties waarbij de chirurg zicht heeft op het operatiegebied, de informatie van MRI-scans, CT-beelden en andere bronnen af te beelden op de bril, ongeacht de positie en bewegingen van de chirurg. De beelden worden trillingsvrij weergegeven op de juiste plaats, waardoor de chirurg als het ware door het weefsel heen kan kijken en tumoren, zenuwen en andere kwetsbare gebieden kan 'zien'.

Stabiel beeld

De bril bevat kunststof glazen waarin lichtgeleidende microbuisjes in een fijnmazige matrix zijn aangebracht. Hiermee wordt het virtuele beeld op het netvlies geprojecteerd. Door het integreren van bestaande technieken, zoals datatransport en beeldvorming via glasfiber, draadloze transmissie, micro-positionering via rfid-tags, real-time beeldbewerking en virtual reality met een extreem hoge resolutie, is het mogelijk om bijvoorbeeld een hersenchirurg zicht te geven op anders onzichtbare zaken.
Het virtuele beeld op de bril blijft 'vaststaan' op het opperatieoppervlak, dus bukken of met het hoofd schudden heeft als gevolg dat het beeld real-time wordt aangepast en dus stabiel blijft. Om dit te bereiken is een aangepaste techniek gebruikt die ook bekend is van de virtuele reclameborden naast de voetbaldoelen bij Studio Sport. Naast deze zijn er nog vijf technieken geïntegreerd in 'VEN guided surgery', waaronder ook 'eyeball-tracking' (het volgen van de oogbewegingen en/of het geven van commando's via oogbewegingen).

Frisse blik

Van der Ven is in het dagelijks leven werkzaam als corporate information manager bij ingenieursbureau Royal Haskoning en heeft in die hoedanigheid niets te maken met chirurgen of operaties. Bij toeval kwam hij ermee in aanraking. "Daardoor kon ik me over bepaalde zaken als leek verwonderen en had ik een frisse blik. Ik heb de chirurgenbril ontworpen en de toepassing vervolgens aan een aantal buitenlandse neurochirurgen voorgelegd en zij waren allemaal erg enthousiast."
Verwacht wordt dat de operatiebril binnen anderhalf jaar op de markt komt. Bij de realisatie werkt Van der Ven nauw samen met onder meer experts op het gebied van hoogwaardige MRI-apparatuur en neuronavigatie-systemen (neuronavigatie: navigeren binnen het zenuwstelsel) en medisch specialisten. De werking van de bril wordt toegelicht in deel 4 van de rapportenserie 'Multiple Informatiose', waarin ruime aandacht is voor nieuwe toepassingen van ict in de gezondheidszorg. Dit deel wordt komende week op de beurs Zorg & ICT gepresenteerd.< BR>