Nederlandse onderzoekers winnen lichtpad

De Krabnevel, ook bekend als M1, is een nevel in het sterrenbeeld Stier (Taurus) die ontstaan is door een supernova. De supernova werd waargenomen op 4 juli 1054 door Chinese astronomen, zowat de vroegste melding van een supernova. In het midden van de nevel staat een fel schijnende neutronenster. De neutronenster draait ongeveer 30 keer per seconde om zijn as en varieert daarbij in helderheid over het gehele elektromagnetisch spectrum: de ster is een pulsar. Foto: NASA en ESA.

De Krabnevel, ook bekend als M1, is een nevel in het sterrenbeeld Stier (Taurus) die ontstaan is door een supernova. De supernova werd waargenomen op 4 juli 1054 door Chinese astronomen, zowat de vroegste melding van een supernova. In het midden van de nevel staat een fel schijnende neutronenster. De neutronenster draait ongeveer 30 keer per seconde om zijn as en varieert daarbij in helderheid over het gehele elektromagnetisch spectrum: de ster is een pulsar. Foto: NASA en ESA.

Drie Nederlandse onderzoeksprojecten hebben een lichtpad gewonnen van Surfnet en NWO. Een lichtpad is een rechtstreekse optische dataverbinding over glasvezel met een gegarandeerde bandbreedte en beveiliging. De onderzoekers ontvangen daarnaast twintigduizend euro om het gebruik van het lichtpad goed in te bedden in hun onderzoek.

De winnende voorstellen zijn 'The PALFA/GBT pulsar survey project: a study of extreme physics laboratories' van Joeri van Leeuwen, Universiteit van Amsterdam; 'High speed light path network for the Netherlands Bioinformatics for Proteomics Platform' van Peter Horvatovich, Rijksuniversiteit Groningen en 'Gedistribueerd hoge kwaliteit audiovisueel testbed' van Tom Demeyer, Waag Society.

Erwin Bleumink, directeur van Surfnet en lid van de wedstrijdjury. 'De winnende onderzoeken hebben sterk profijt van de inzet van dynamische lichtpaden en waren niet mogelijk geweest zonder de inzet van lichtpaden.'

Datatransport met harde schijven

Samengesteld beeld van de krabnevel op basis van foto's genomen door NASA's Hubble Space Telescope. De krabnevel is zes lichtjaren breed. In het centrum bevindt zich een kleine (maar extreem zware) neutronenster. Het blauwe licht is afkomstig van elektronen die bijna met de snelheid van het licht ronddraaien langs magnetische veldlijnen afkomstig van de deze neutronenster.

Samengesteld beeld van de krabnevel op basis van foto's genomen door NASA's Hubble Space Telescope. De krabnevel is zes lichtjaren breed. In het centrum bevindt zich een kleine (maar extreem zware) neutronenster. Het blauwe licht is afkomstig van elektronen die bijna met de snelheid van het licht ronddraaien langs magnetische veldlijnen afkomstig van de deze neutronenster.

Het astronomisch onderzoeksteam van Joeri van Leeuwen van de Universiteit van Amsterdam gaat het lichtpad inzetten om pulsars op te sporen uit astronomische data die de radiotelescopen van Astron in het Drentse Dwingeloo verzamelen. Pulsars zijn snel ronddraaiende neutronensterren die elektromagnetische straling uitzenden in de vorm van pulsen.

Van Leeuwen kan dankzij het lichtpad snelle verbindingen leggen tussen meetlocatie Dwingeloo, de databank met ruwe meetgegevens in Groningen, de Huygens POWER6-supercomputer van het Amsterdamse rekencentrum SARA en de astronomiefaculteit in Amsterdam, waar de onderzoekers hun analyses uitvoeren. Dat is een hele verbetering, want tot nu toe vond een deel van het dataverkeer plaats door het versturen van harde schijven.

Overbelaste bioinformatici en -statistici

Het onderzoeksteam van Peter Horvatovich van het de Rijksuniversiteit Groningen gaat het lichtpad inzetten om celeiwitten te identificeren op basis van hun atomaire massa, gemeten in een massa-spectrometer. Zo wordt informatie verkregen over de manier waarop genetische informatie uit het DNA tot uiting komt.

De onderzoekers: 'Eiwitanalyse op basis van massa-spectrometrie is sterk in opkomst. Steeds meer laboratoria beginnen ermee, waardoor nog meer druk op deze flessenhals komt te staan. Projecten zijn vaak vertraagd omdat de verkregen data pas laat worden geanalyseerd door overbelaste bioinformatici en -statistici.'

Optische netwerkprotocollen

Binnen het voorstel van Tom Demeyer van de Waag Society wordt het lichtpad ingezet om hardware op verschillende locaties voor opname, opslag, bewerking en vertoning van hoge resolutie videobeelden met elkaar te verbinden. Die locaties zijn onder andere het Amsterdamse rekencentrum SARA en de filmacademie in Amsterdam. Onderzoekers van de System en Netwerk Engineering groep van de Universiteit van Amsterdam doen daarbij onderzoek naar optische netwerkprotocollen en -architecturen.