Commissie handhaaft softwarepatentwet

Wijzigingen Europees Parlement genegeerd

De raad van ministers wil de wijzigingen negeren die het Europees Parlement vorig jaar aanbracht in de Europese Patentwet. Dit blijkt uit een nieuw voorstel van Europese ambtenaren. De ministers beslissen begin volgende week over het voorstel.

Op een protestbijeenkomst in Brussel in september 2003, voerden tegenstanders van de komende Europese patentwet een toneelstukje uit. Een patentrechter deeltmet de nieuwe wet symbolisch bokshandschoenen uit aan de grote bedrijven, die ermee de zelfstandige programmeur kunnen verslaan.

Niet in Nederland In Nederland zijn het afgelopen jaar niet meer dan 109 software of hardware gerelateerde octrooien aangevraagd, zo blijkt uit de cijfers van het BIE (zie tabel). Deze patenten maken 5,7 procent uit van het totaal aantal aanvragen. Het BIE verdeelt de aanvragen in zes secties. Met de hier gepresenteerde cijfers beperkt het zich tot drie subgroepen van patentaanvragen die vallen onder de sectie 'Meet- en regeltechniek'. De meest voor de hand liggende subgroep daarin is die voor uitvindingen op het gebied van 'Digitale computers waarin tenminste een deel van de berekening elektrisch wordt uitgevoerd; Voorzieningen voor het hanteren van digitale data'. De twee andere categorieën zijn 'Herkennen van data; Presenteren van data; Gegevensdragers; Hanteren van gegevensdragers' en 'Beeldgegevensverwerking of beeldgegevensopwekking in het algemeen'. Onder die laatste categorie vallen bijvoorbeeld uitvindingen voor driedimensionale beeldbewerking. Een andere sectie waar ict-patenten onder te vinden zijn, is 'Elektriciteit'. Dat gaat dan vooral om uitvindingen voor geheime communicatie en elektronische schakelaars.

Verschillende europarlementariërs reageerden fel. "De raad toont zo haar minachting voor de parlementaire democratie", stelde Johanna Boogerd-Quaak, in Brussel volksvertegenwoordiger voor D66. "Ik geloof dat de Ierse voorzitter wankelt onder de druk van Amerikaanse bedrijven. Een handvol daarvan heeft baat bij softwarepatenten, maar het is slecht voor alle kleine Europese bedrijven."
Dat de Europese Commissie de wijzigingen wilde negeren, was meteen na de beslissing van het parlement in september vorig jaar al duidelijk. Reinier Bakels, bezig te promoveren op het onderwerp: "Ambtenaren hebben bijna alle van de meer dan zestig veranderingen ongedaan gemaakt. Veel van het overleg daarover blijft geheim."
Volgens hem wordt het voor het Europees Parlement moeilijker om de patentwet nóg een keer te veranderen. "Bij een volgende stemming is een volstrekte meerderheid nodig. Dit betekent dat ook de afwezigen moeten stemmen."
Het Ierse voorstel maakt in elk geval een eind aan de stagnatie rondom het Europese octrooi. Daarover beklaagt het Bureau voor de Industriële Eigendom (BIE) in Rijswijk, zich in het jaarverslag over 2003. Hamvraag is volgens het BIE welke octrooitekst juridisch doorslaggevend is, de vertaling of die waarin het Europees patentbureau het octrooi verleent.
Het BIE merkt wel dat er meer aandacht is voor softwarepatenten. De richtlijn van de EC is volgens het BIE dat 'in computers geïmplementeerde uitvindingen' behoren tot de technologie en daarom patenteerbaar moeten zijn. Computerprogramma's en methoden van bedrijfsvoering als zodanig zijn van het octrooirecht uitgesloten.
Het voorstel van de EC sluit computerprogramma's niet voldoende uit, zo stellen critici. Luuk van Dijk, lobbyist voor de Vereniging Open Source Nederland (Vosn): "Het vervelende is dat de tekst van de Commissie 'in computers geïmplementeerde uitvindingen' gelijkstelt aan 'computerprogramma's'. Als je software toelaat, zijn methodes voor bedrijfsvoering ook patenteerbaar."
Van Dijk bereidt zich voor op een nieuwe ronde van tijdrovende voorlichting aan een nieuwe generatie europarlementariërs. "De ambtenaren blijven wel hetzelfde... "
Met die tour is Richard Stallman, fanatiek voorvechter van open source software, reeds bezig. Afgelopen week bezocht hij onder meer Polen en Tsjechië.< BR>