Afhankelijkheden overheden onder de loep

Risico kartelvorming vraagt om onderzoek NMa

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) moet een onderzoek instellen naar de afhankelijkheid van de overheid van enkele grote softwareleveranciers, zoals Microsoft, PinkRoccade en Centric. Dat stelt econome Barbara Baarsma van economisch onderzoeksbureau SEO.

Mededingingspecialiste Baarsma doet haar oproep in het rapport 'Kosten en baten van open standaarden en open source software in de Nederlandse publieke sector: een analyse op meso- en macroniveau'. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het programma Ososs, dat de toepassing van open source software bij overheden stimuleert.
De NMa vindt het onderzoek "in ieder geval een waardevol signaal", aldus woordvoerster Barbara Roest. "Maar het is geen bewijs." Volgens de NMa kan ook een oligopolistische markt concurrerend zijn met lage prijzen en goede kwaliteit. "Het risico van een kartel is wel groter op zo'n markt."

Anoniem

"Inderdaad," reageert Baarsma, "hier zijn meer signalen die wijzen op mededingingsbeperkend gedrag, zoals hoge overstapkosten." De onderzoekster van de SEO (Stichting voor Economisch Onderzoek, dat veel wetenschappelijke banden heeft met de Universiteit van Amsterdam) noemt naast Microsoft, PinkRoccade en Centric nog andere grote leveranciers die een te grote greep op de markt hebben, "maar die drie zeker." Ook semi-overheidsinstellingen zoals ziekenhuizen hebben te maken met te gesloten softwaremarkten: "Die kunnen soms maar bij één enkele leverancier terecht."
Tegenover de onderzoekster durven vertegenwoordigers van overheidsinstellingen alleen anoniem toe te geven dat ze structureel te veel geld betalen aan softwareleveranciers. Het werkt volgens haar als volgt: een grote softwareleverancier geeft een korting aan de wederverkoper. "Door de huidige oligopolistische structuur is er voor de leverancier geen enkele prikkel om de korting door te geven aan de koper."
Niet alleen betalen overheidsinstellingen daardoor te veel; deze structuur maakt ook de dealer afhankelijk van de softwarefabrikant, aldus Baarsma. "Het is duidelijk een NMa-onderzoek waard."
De NMa: "Het gaat onder meer om de gemeentelijke markt. Het is de vraag of dit een aparte, relevante markt is in de zin van de mededingingswet."