Zoeken en vinden van overheidsinformatie

Zou het niet mooi zijn wanneer je op Funda bij het aanbod van een bestaande woning ook meteen alle achtergrondinformatie over het pand zou krijgen? Dat je bijvoorbeeld zou kunnen zien welke wijzigingen in het bestemmingsplan zijn voorzien, wat de huidige eigenaar voor het pand heeft betaald, welke subsidies van toepassing zijn, hoeveel procent van het erf bebouwd mag worden en welke milieu risico’s in de directe omgeving bekend zijn.

Al die gegevens zijn ergens bij de overheid bekend. Het vinden van informatie in samenhang is echter geen sinecure. Samenhang verschilt immers met de informatiebehoeften.

De zoekmachine Google vindt waanzinnig veel hits, maar samenhang is daarbij vaak ver te zoeken. Als ik in Google de zoektermen ‘Arnhem’ en ‘verordening’ intype krijg ik ruim 78.000 hits, terwijl het niet waarschijnlijk is dat Arnhem meer dan 300 geldende verordeningen heeft. Hoe weet ik nu dat ik alle geldende verordeningen heb en niets anders? Een hoge precision & recall (is alles wat ik vind relevant en zitten alle relevante stukken daarbij?) is dan van belang.

Daar ligt de uitdaging voor de overheid. Niet alleen moet de overheid zorgen dat veel meer overheidscontent op het Internet beschikbaar komt. Maar vooral moet die informatie eenvoudig en in onderlinge samenhang gevonden kunnen worden. 

Bij de plannen voor verbetering van overheidswebsites liepen wij als projectorganisatie tegen drie typen knelpunten aan. Allereerst bleek de kwaliteit van veel overheidswebsites zo slecht dat zelfs Google daar niks kan vinden. Bijvoorbeeld omdat met frames wordt gewerkt, of omdat de pagina’s geen afzonderlijke naam (adres) hebben meegekregen. Een tweede type probleem werd veroorzaakt door het feit dat webdocumenten onvoldoende structuur hadden om de doelstelling te kunnen realiseren. Extra zoeksleutels, ofwel metadata, zijn daarvoor nodig.  Die zoeksleutels moeten voorafgaand aan publicatie op het web worden toegevoegd.

Wanneer je die metadata hebt toegevoegd, is er vervolgens een zoekmachine nodig die die metadata herkent en op basis van de metadata sorteringen maakt. De meeste internetzoekmachines zijn daarvoor niet geschikt, wat het derde probleem opleverde.

Om in die lacunes te voorzien, zijn drie actielijnen uitgezet. Allereerst zijn er normen ontwikkeld voor de bouw van goede en duurzaam toegankelijke websites. Deze ‘Webrichtlijnen’ zijn nu voor iedereen beschikbaar en voor de rijksoverheid zelfs verplicht gesteld. Ten tweede is er een metadata standaard ontwikkeld voor publicatie van overheidsinformatie op internet. Tenslotte is een nieuwe zoekmachine voor de overheid ontwikkeld, die niet alleen goed kan zoeken in de bestaande content (net zoals Google), maar daarnaast de metadata kan gebruiken om een goede selectie en sortering te maken. Die nieuwe zoekdienst is onlangs officieel geopend.

En werkt het nou ook zoals we vooraf hadden bedacht? Ja en nee. Content die van de OWMS metadata is voorzien wordt op de beoogde manier gevonden. De methode is in de praktijk bewezen. Sterker nog, het project Bekendmakingen, dat de bekendmakingen van verschillende overheidslagen publiceert, heeft voor de uitwerking zelfs de prestigieuze ISOC Award ontvangen. Daarentegen is de hoeveelheid content die van metadata is voorzien nog gering. Zelfs de bekendmakingen zijn nog niet landsdekkend. Dat dwingt ons om acties te blijven ondernemen om meer content van metadata te voorzien. Informatie vinden in samenhang wordt zo steeds meer realiteit.

Peter Waters is projectcoördinator bij het ICTU programma Advies Overheid.nl. Advies Overheid.nl heeft als missie ervoor te zorgen dat informatie en diensten van de hele overheid in samenhang beschikbaar en vindbaar zijn via het internet. In dat kader is Peter Waters verantwoordelijk voor  de ontwikkeling van de Webmetadata standaard en de Webrichtlijnen.

Meer informatie is hier te vinden.