Van Vliet: Taal op Anne Frank-niveau

Door
Robert van Vliet

Staatssecretaris Bijleveld van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wil een einde maken aan onbegrijpelijke formulieren bij de overheid. Ik hoor u denken: 'Nu al?!'.

In 1996 was ik zelf betrokken bij een bureau van de Belastingdienst (Servicecentrum voor Documentontwikkeling en Beheer) dat zich speciaal met de kwaliteit van brieven en folders bezig hield. Landelijk één grote database met tekstblokken die je in brieven kon toepassen zodat van Groningen tot Maastricht hetzelfde werd gecommuniceerd over dezelfde onderwerpen. Daarbij werd niet alleen gestreefd naar consequentheid maar ook naar de verbetering van de taalkwaliteit. Professor Renkema heeft daar nog interessante boekjes over geschreven.

Je zou denken dat deze aanpak anno 2008 toch wel was doorontwikkeld naar andere departementen. Als onderzoeker van overheidswebsites en voormalig taalcoördinator heb ik echter menigmaal met tranen in mijn ogen overheidsdocumenten langs zien komen die volstrekt onbegrijpelijk zijn. En dan hebben we het niet eens over de taalfouten. Bezoek eens een gemiddelde gemeentesite en kijk maar eens hoe ze het woord ‘uittreksel' hebben geschreven.

Probleem is dat overheidsbreed taal niet als kwaliteitsinstrument wordt gezien. Het lijkt wel of de politiek er af en toe mee wil scoren in plaats van structureel aandacht te besteden aan toegankelijke folders en brieven. En dan hebben we het eigenlijk alleen nog maar over mensen die ‘normaal' kunnen lezen.

De aanpak van de biografie ‘Anne Frank, haar leven' is namelijk weer het andere uiterste. Een boek, geschreven door een puber, is herschreven voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Belangrijkste doelgroep zijn de naar schatting 1,5 miljoen laaggeletterden in Nederland, mensen die zoveel moeite met lezen en schrijven hebben dat zij hiervan in het dagelijks leven hinder ondervinden. Het boek doet in eenvoudig Nederlands verslag van het leven van Anne Frank.

Wellicht kan het boek als inspiratie dienen voor de te herschrijven overheidsformulieren, niet meer op MAVO-3 niveau maar op Anne Frank-niveau.

Robert van Vliet is adviseur e-overheid.