Van Vliet: NS spoort niet!

Jarenlang hebben de Nederlands Spoorwegen het aantal loketten gereduceerd en forse investeringen gedaan in de kaartautomaten. Ict was de succesfactor om het personeelsbestand stevig in te krimpen en met een minimaal aantal mensen op een station aanwezig te zijn. Doel is om efficiënter te werken, zoveel mogelijk reizigers vervoeren met zo min mogelijk inzet van personeel.

Helaas lijkt de automatisering door te slaan, want het aantal ouderen dat de trein gebruikt neemt af. Ze voelen zich niet meer thuis op de stations. Daarnaast blijft het aantal gehandicapten ook achter wegens gebrek aan faciliteiten. Daarom besloot de Tweede Kamer eind april dat elke trein en ieder perron in Nederland toegankelijk gemaakt moet worden voor gehandicapten. Ook zal er in iedere trein een toilet aanwezig moeten zijn. Hierdoor zullen gehandicapten eindelijk zelfstandig gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer. Als ik vervolgens lees dat de nieuwe eisen voor toegankelijke perrons, treinen en toiletten in iedere trein zijn pas vanaf 2030 verplicht zijn, kan ik me voorstellen dat dit niet het aantal reizigers op korte termijn zal verhogen.

Wat betreft de ouderen heeft een of andere beleidsmaker weer en lumineus idee bedacht. Op verzoek van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is namelijk een aantal organisaties een project gestart om 50-plussers meer vertrouwd te maken met de trein. Onder het motto 'Ik Spoor!' zetten zij een campagne op en worden er treinworkshops voor 50-plussers georganiseerd. Ik Spoor! is eind 2008 gestart en loopt door tot en met 2011. Voor dit project zoekt V&W vrijwilligers die andere 50-plussers ondersteunen bij het reizen met de trein. Deze vrijwilligers worden treinambassadeurs genoemd.

Eerst wordt het NS-personeel wegbezuinigd, en nu komen daar dus zogenaamde treinambassadeurs voor terug op basis van vrijwilligheid. Eerst investeren we veel belastinggeld in ict en vervolgens gaat er weer belastinggeld naar de meest zinloze campagne van dit jaar: 55-plussers een cursus geven hoe de kaartautomaat op het station werkt. Nu weet ik dat mijn schoonmoeder moeite heeft met instellen van haar kachelthermostaat omdat er teveel knoppen opzitten, maar om hier nu ook miljoenen euro's aan uit te geven?

Ik durf de stelling aan dat wanneer NS meer personeel had gehouden dit uiteindelijk minder had gekost dan de strategie om alleen in te zetten op jarenlange ict-investeringen. Jammer dat zo'n publieke instelling niet de balans kan houden tussen personeel en ict.

Robert van Vliet is adviseur e-overheid.