Onderzoeker bouwt model voor foutloze ICT

Universiteit Twente (UT)-promovendus Eduardo Zambon van het CTIT Instituut voor Telematica en Informatietechnologie is gepromoveerd op een zelf ontwikkeld voorspelmodel. Met het concept wordt modelchecken mogelijk, waardoor er fouten uit systemen worden gehaald en deze systemen gegarandeerd foutvrij zijn.

Modelchecken is iets anders dan het testen van computersystemen. Bij testen kunnen wel fouten getraceerd worden in de systemen, maar het is niet te doen om alle mogelijke foutcombinaties vooraf te voorzien. Met modelchecken, bijvoorbeeld door de inzet van de modelleertool Groove, een geavanceerde wiskundige manier van computersystemen checken, lukt dat wel. Op de Universiteit Twente doet men daar al tien jaar onderzoek naar.

Programmeur op weg helpen

‘We willen de wereld graag vertellen dat we hier heel ver mee zijn en dat het bedrijfsleven, maar ook de overheid, op termijn kan profiteren van ons onderzoek’, vertelt Arend Rensink, professor Software Modelling, Transformation and Verification en begeleider van Eduardo Zambon. ‘We helpen de programmeur op weg, zodat hij straks de betrouwbaarheid van zijn software kan garanderen.’

‘Je moet je voorstellen dat er bij computersystemen oneindig veel geanalyseerd kan worden, het aantal mogelijk scenario’s is niet te overzien’, vervolgt Rensink. ‘Er kan van alles misgaan op manieren waaraan je vooraf niet denkt. Als we nu van alles wat mis kan gaan ook altijd van tevoren een waarschuwing krijgen, dan kunnen we zeg maar de toekomst voorspellen. Dat klinkt misschien heel groots, maar met ons onderzoek kan dat bereikt worden. We hebben dan eigenlijk al de oplossing, voordat het probleem ontstaat en dat is wezenlijk voor betrouwbare software.’

NS, Fyra en Albert Heijn

Als voorbeelden noemt Rensink de NS en de Fyra. ‘Wij hadden de NS kunnen helpen bij het tegengaan van seinstoringen en zelfs met het voorkomen van ongelukken op het spoor. Of kijk naar de huidige problemen met de Fyra, dat hadden we kunnen traceren, want het testen van enkel de besturingssystemen is niet voldoende, dat blijkt.’

Maar ook op andere gebieden speelt volgens Rensink hetzelfde. ‘Zo wordt er bij Albert Heijn altijd wel bier besteld, maar in een bepaalde periode (na carnaval) kwamen er geen bierbestellingen. Er ging toen van alles mis in hun computersysteem, wat direct invloed had op de efficiency van het bedrijf. Hadden wij daar onze analyse op toegepast, dan hadden we deze bug in het systeem er al op voorhand weten uit te halen. Dat scheelt een organisatie een hoop tijd, geld en ergernis. We kunnen dus stellen dat we overal waar computersystemen aan te pas komen, een voorspellend model hebben ontwikkeld. We kunnen dan ook niet wachten er volop in de maatschappij mee aan de slag te gaan.’