Debat: Ict'ers staren zich blind op technologie

Infosecurity.nl, Data & Cloud Expo 2019

Geen oog hebben voor

Nederlandse ict-opleidingen zijn te weinig multidisciplinair. Willen ze van meerwaarde zijn voor discussies over maatschappelijke problemen, dan moeten ze hun technische blik verbreden. Dat vinden vertegenwoordigers van Rightbrains, een belangenbehartigersorganisatie voor meer vrouwen in het digitale werkveld.

Het viertal nam deel aan een paneldiscussie tijdens Computable Café vorige week op de gecombineerde vakbeurzen Infosecurity.nl, Data & Cloud Expo in de Jaarbeurs in Utrecht. Het debat 'Verzeker uw digitale toekomst!', onder leiding van Computable-hoofdredacteur Sander Hulsman, was opgezet in samenwerking met Rightbrains

Volgens het kwartet verandert het werkveld door verregaande automatisering en ontwikkelingen als kunstmatige intelligentie en quantum computing. Dat heeft ook zijn repercussies voor het (aan)leren van digitale competenties en it-opleidingen.

Kwetsbaar opstellen

"De it-industrie komt dan altijd met een handboek op de proppen"

Maar, stelt Melany Rieback, directeur it-beveiligingsadviesbureau Radically Open Security, it-opleidingen zijn te technisch, te theoretisch of te commercieel van opzet. Er is nauwelijks aandacht voor creativiteit en ethiek. 'Problemen worden nog steeds vanuit de techniek aangevlogen. We moeten vaker kijken naar waarom we dingen aan het doen zijn.'

Natuurlijk, erkent ze, digitale competenties zijn belangrijk, maar Rieback benadrukt dat ook het andere deel van de hersenen moet worden aangesproken. 'Communicatie, je kwetsbaar kunnen opstellen, inlevingsvermogen, verantwoordelijkheidsgevoel. De zachte vaardigheden, zoals het altijd wordt genoemd. Maar je hebt ze wel nodig om je te kunnen verplaatsen in een klant, probleem of maatschappelijk vraagstuk.'

Typerend vindt zij de reactie op privacyrisico's bij bijvoorbeeld het gebruik van Facebook of Google. 'De it-industrie komt dan altijd met een handboek op de proppen. Daar ben ik na vijftien jaar security-onderzoek wel een beetje klaar mee. We staren ons blind op de technologie. Laat ontwikkelaars zinvollere oplossingen bedenken, op basis van een open geest en open data.'

Marleen Huysman, hoogleraar en hoofd van het KIN Center for Digital Innovation aan de Vrije Universiteit Amsterdam, beaamt het beeld dat Rieback schetst. 'Mijn zoon volgt een studie kunstmatige intelligentie aan de universiteit. Daar is een beetje aandacht voor ethiek en dan gaan ze ook niet verder dan het bekende MIT-vraagstuk van de 'Moral Machine': als je in een zelfrijdende auto rijdt en de remmen laten het afweten, wie of wat moet de wagen dan aanrijden? Een bejaarde of toch een hond, dat soort ethische vragen.'

Handdrummen

Rieback wijst op haar eigen universitaire achtergrond in de Verenigde Staten. In het Amerikaanse opleidingssysteem volgde zij in haar bachelorperiode twee studies: informatica en biologie en allerlei bijvakken zoals Afrikaans handdrummen, theater en Amerikaanse orale geschiedenis. 'Aan die biologie-opleiding heb ik niet veel gehad en vanuit de informatica doe ik weinig meer met de theoretische systemen Maar van die bijvakken heb ik geleerd hoe je creatief te werk kan gaan.' Zij wijst op een inspirerende Ted-talk van Sir Ken Robinson. 'Daar kan het Nederlandse onderwijs nog veel van leren.'

Claartje Mangert, algemeen directeur van NLDC, wijst er op dat de ict-sector een 'jong veld is waar de laatste jaren zaken fundamenteel aan het veranderen zijn. De opleidingen worden wel degelijk daarop aangepast; ik zie bijvoorbeeld veel meer experimenten voorbijkomen'. Mangert is ook voorstander van een multidisciplinaire aanpak maar bij voorkeur via samenwerking met het bedrijfsleven. 'We moeten competenties in de breedte verder ontwikkelen.' Zij vindt ook een goede zaak wanneer er al vanaf het lager onderwijs aandacht is voor ict.

Meer divers

"Multidisciplinair om de wereld beter te begrijpen"

Een nuancering komt ook van Esther Schage-Van Luit, it-beveiligingsarchitect en -adviseur bij adviesbureau Deloitte. Zij ziet dat in haar vakgebied er steeds meer ruimte komt voor de zachte en inhoudelijke kanten van het vak, zoals het overleggen met en voorlichten van mensen, het lesgeven en het analyseren en interpreteren van complexe security-architectuur. 'Die ruimte komt er omdat er steeds meer standaardtaken, zoals pentesten, audits en een deel van het forensisch onderzoek, geautomatiseerd worden uitgevoerd. Daar zit veel herhaling in en kun je met de inzet van kunstmatige intelligentie automatisch laten afhandelen.'

Volgens hoogleraar Huysman moeten uiteindelijk alle it-opleidingen al vanaf de start multidisciplinair van opzet zijn 'om de wereld te begrijpen. Ook vindt zij dat er meer vrouwen en meer mensen van verschillende etniciteit it-studies zouden moeten volgen en het vak ingaan. 'Nu worden er vooral systemen ontwikkeld door een bepaald type mens die niet goed de denkwereld van anderen kan volgen. De it-sector mag ondertussen wel een diverser karakter krijgen.'

Awards

Rightbrains reikte vorige week de Digital Talent Award uit aan Erida Kaja, senior manager bij het devops-team van it-bedrijf Tata Communications. Die prijs voor een veelbelovende vrouwelijke ict'er werd uitgereikt tijdens het jaarlijkse RightBrains CIAO-event in de Jaarbeurs in Utrecht.

Ook was er een prijs voor Candice Dillen, chief information officer bij financieel dienstverlener NN Group, als Digital Diversity Leader.

x

Om te kunnen beoordelen moet u ingelogd zijn:

Dit artikel delen:

Reacties

En wat vind de ICT zelf?

Het Nederlandse establishment wil het liefst zo veel mogelijk 'werkbijen' waarbij het schoolsysteem van origine is gebaseerd op het Pruisische systeem wat op was gezet om zoveel mogelijk soldaten te creëren. (Zoals het opdreunen en uit het hoofd leren van zaken)

Op zich is er wel wat voor te zeggen dat er bij het onderwijs ook wordt gekeken dat de leerlingen ook genoeg bagage meekrijgen om daarmee rest van hun leven voorruit te kunnen. Dat aspect dient weer meer aandacht te krijgen. Maar niemand houdt je tegen dat je als ouder of kind zelf naast opleiding ook die vaardigheden laat ontwikkelen die je voor jezelf of je kinderen zo belangrijk vindt. Want wat begeleiding van jongeren t.a.v. de arbeidsmarkt betreft zou je op dat vlak meer kunnen doen om ze te informeren welke zaken ze naast hun opleiding kunnen bijleren om zo beter op een bepaalde carrière te kunnen richten.

Als onderzoeken en rapporten uitwijzen dat het bij digitale transformatie, en nieuwe vormen van samenwerken als agile, vooral om de zogenaamde soft skills of zachte vaardigheden gaat dan moeten opleidingen daar ook (veel) meer aandacht aan geven. Daarnaast werken de meeste mensen (IT en anderen) in internationale en multiculturele organisaties waar soft skills en met name culturele competentie en interculturele communicatie van eminent belang zijn om efficiënt te werken. Dus waar is het wachten op?

@Bert van Hijfte:

Op managers die eens niet zeggen: "Wat zit je toch stom te bazelen, vraag niet waarom het moet, vertel me niet waarom het niet moet! Doe wat ik zeg of vertrek!"

"Melany Rieback, directeur it-beveiligingsadviesbureau Radically Open Security"

Ik snap dat zij niet veel meer doet met aangeleerde de techniek daar heb je als directeur ook geen tijd voor.
Voor elke werknemer ongeacht het beroep is het goed als je soft skills hebt. Of je nu chirurg bent of tuinman of bouwvakker. Maar voor de beroepsspecifieke (technische) vakken moet genoeg tijd overblijven. Het is niet genoeg als we er goed over kunnen communiceren we moeten er ook nog wat vanaf weten.

@johan het opdreunen van feiten is al lang niet meer. De student wordt geacht zelf veel dingen te kunnen aanleren en lessen bestaan vaak uit het aanreiken van handvatten waarbij de student zelf veel moet uitzoeken.
Samenwerken met anderen gebeurt ook op veel opleidingen. Dus er is al veel mer aandacht voor softskills t.o.v. 20 jaar geleden.

De T in ICT staat voor techniek, niet voor de tamtam van Afrikaanse handdrumtechnieken. En blindstaren op de techniek is dan ook onmogelijk als de 'harde' essentie van het vakgebied hierop ligt. Ik ben dus benieuwd of de dames voor een slecht snijdende maar goed communicerende chirurg kiezen of toch liever andersom als ze voor de ethische vraag komen te staan.

Altijd weer vrouwen die soft-skills als een noodzakelijkheid zien en die afkeer van techniek. Op deze manier worden de vooroordelen weer bevestigd. Er is meer diversiteit nodig in techsector. Geef dat handdrummen toch eens op en investeer eens wat tijd in harde it en ontwikkel die skill eens tot in de diepte. Er gaat dan gewoon een nieuwe wereld voor je open!

"Typerend vindt zij de reactie op privacyrisico's bij bijvoorbeeld het gebruik van Facebook of Google. 'De it-industrie komt dan altijd met een handboek op de proppen. Daar ben ik na vijftien jaar security-onderzoek wel een beetje klaar mee. We staren ons blind op de technologie. Laat ontwikkelaars zinvollere oplossingen bedenken, op basis van een open geest en open data.'"

Lijkt mij dat de softskills van Facebook niet het probleem zijn. Die zijn juist goed ontwikkeld. Het gebruikmaken van de gegevens van gebruikers van facebook wordt netjes verpakt in een ellenlang document omdat Facebook vanuit zijn softskills weet dat niemand het dan gaat lezen.

Natuurlijk hoeft niet de ontwikkelaar alles te bedenken dat gebeurt al jaren in teams waarin verschillende disciplines zitten. Uiteindelijk moet de ontwikkelaar het wel maken en heeft daarvoor bepaalde technieken nodig.

Mij lijkt dat handdrummen wel een goede toevoeging op mijn ICT portfolio ... kan ik lekker ritmisch met mijn muziek mee code kloppen :D

Ik kom waarschijnlijk uit een andere wereld. Als informatietechnoloog met Delftse achtergrond had ik al verplichte en facultatieve humaniora zoals sociologie, recht, psychologie, diverse filosofietakken maar ook micro-/macro-/bedrijfseconomie en bedrijfskundevakken op het curriculum. In mijn 35 jaar ict daarna op 3 continenten in 8 landen gewerkt en daarin toch voorbeelden genoeg gezien van technici die zich breder hebben ontwikkeld, juist ook omdat niet technische vakken vaak heel interessant, minder abstract en betrekkelijk toegankelijk zijn, maar ook omdat ondernemende technici soms gedwongen worden door hun eigen succes of dat van hun bedrijf zich extreem snel te moeten ontwikkelen tot geloofwaardige leiders met een breed arsenaal aan skills.

ict als ladies night.


Vaag verhaal, wat willen de dames nu eigenlijk?
Nu al zie ik op veel plaatsen een overdaad aan 'communicatie' (lees: gekwetter) en commercie, ten koste van kennis van zaken. Waar vroeger de aanpak van ICT-zaken vaak nogal topzwaar was, zijn we nu naar het andere uiterste doorgeschoten. Agile werken ontaard nogal eens in slechte afgewerkte applicaties die kwetsbaar zijn en een grote technische schuld hebben, vaak met een chaotische aansturing en het afschepen van legitieme klantwensen. Op veel plaatsen is degelijkheid, helaas, een vies woord geworden. Vakkennis wordt graag opgeofferd aan een opeenvolging van quick and dirty ad hoc fixes, die uiteindelijk een lianenwoud aan spaghetti-code opleveren.
En wat betreft oude mainframe-omgevingen: hoe stug die ook zijn in de omgang, hun downtime is adembenemend laag vergeleken met modernere systemen. Toch even iets om over na te denken.
Verder:
- privacy-problemen bestrijden met open data? In veel gevallen veroorzaken juist die open data het privacy-probleem. Contradictio in terminis dus.
- empathie en inlevingsvermogen om IT-problemen op te lossen? Is dat een computer in gaan stralen of zo?

Uiteraard zijn enige sociale vaardigheden voor ITC-ers natuurlijk wel handig, en een bredere horizon kan zeker geen kwaad. Inmiddels zijn mensen uit verre streken, bv. Indiërs, in de Nederlandse ICT geen uitzondering meer. En nogal wat Nederlandse IT-ers zijn daar niet op toegerust. Geen goede zaak. En inderdaad, met de enorme hoeveelheid data die we onder ons hebben, kunnen we hele lelijke dingen doen. Bewustzijn van de risico's daarvan is zeker op zijn plaats.

Maar toch: ICT-kennis is wat bepaalt of je een ICT-er bent op niet.
En: "ouderwets" goed nadenken voor je wat gaat bouwen, tijd steken in een behoorlijk plan, dingen goed afwerken, het loont allemaal nog steeds. Communicatie is zeker nodig, maar dan wel met de nodige structuur en doelgerichtheid.

Uw reactie

LET OP: U bent niet ingelogd. U kunt als gast reageren maar dan wordt uw reactie pas zichtbaar na goedkeuring door de redactie. Om uw reactie direct geplaatst te krijgen moet u eerst rechtsboven inloggen of u registreren

Vul uw naam in
Vult u een geldig e-mailadres in
Vult u een reactie in
Jaarbeurs b.v. gaat zorgvuldig en veilig om met uw persoonsgegevens. Meer informatie over hoe we omgaan met je data lees je in het privacybeleid
Als u een reactie wilt plaatsen moet u akkoord gaan met de voorwaarden

Stuur dit artikel door

Uw naam ontbreekt
Uw e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×
article 2019-11-07T11:55:00.000Z Rik Sanders
Wilt u dagelijks op de hoogte worden gehouden van het laatste ict-nieuws, achtergronden en opinie?
Abonneer uzelf op onze gratis nieuwsbrief.