Managed hosting door True
Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Plasterks’ BRP getruukte zwanenzang

 

Foto: Pieter Beens / Shutterstock.com

Vandaag om 15.00 uur debatteert de Commissie Binnenlandse Zaken over de antwoorden die vertrekkend minister Ronald Plasterk heeft gegeven op een spervuur van Kamervragen. We zien weer de uitsteltactiek die de minister al sinds 2013 hanteert, maar dan met daaraan toegevoegd een wuivende middelvinger richting de Kamer. Die minachtende nonchalance maakt hem kwetsbaar.

Vorige week kreeg minister Plasterk het enorme aantal van 110 Kamervragen over zijn Basisregistratie Personen. Maandag kwamen de antwoorden. Dinsdag plaatste Computable een eerste snelle analyse. Vandaag om 15.00 uur is er een debat dat live kan worden gevolgd op www.tweedekamer.nl.

Betrokkenen en ict-nieuwsjunkies kunnen hier de antwoorden vinden met in de comments mijn commentaar. Dit artikel biedt een korte bespreking van de meest interessante punten. Steeds verwijs ik daarbij naar de nummers van de Kamervragen.

Eerst en vooral: goed nieuws voor zzp’ers!

Veel lezers van Computable zijn zelfstandige ict’ers. Voor hen is er heuglijk nieuws. Wie een rechtsbijstandverzekering heeft en op uurtje-factuurtje basis voor de overheid werkt kan deze opzeggen. De Kamer vraagt of het mogelijk is om de betrokken ict’ers aan te pakken (vragen 32 en 34). Welnu, dat kan niet. De eigen juristen van het ministerie melden dat wie werkt op basis van een inspanningsverplichting niet valt aan te pakken als die inspanning tot niets leidt.

De concrete vraag (79) om de hoofdverantwoordelijke, de heer Franke van Franke Interim Management BV, aan te pakken wordt niet beantwoord omdat het een persoon betreft. Zzp'ers of adviseurs met eenmans-bv's zijn niet civielrechtelijk aan te pakken. BRP topbaas Franke wordt overigens goed beschermd omdat hij ook andere klussen voor het ministerie doet (vraag 34).

De adviesbedrijven: Gartner en KPMG

Een hele serie vragen (49, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 78, 84, 101, 103) gaat over de aansprakelijkheid voor Gartner voor het rampzalige doorstartadvies uit 2013. Al die vragen worden doorgeschoven naar de volgende minister. Nog steeds gaat de minister niet in op de brief van Gartner waarin ze doodleuk melden dat ze wel hebben begroot dat de BRP-software voor 32 procent gereed was, maar niet naar de softwarekwaliteit zelf zouden hebben gekeken. Zelfs het meest digibete Kamerlid zal zich afvragen hoe je kunt vaststellen dat software voor X procent klaar is maar niet weet of die software überhaupt wel af te bouwen is (nee dus).

Als niet-jurist durf ik toch wel te stellen dat een schadeclaim tegen Gartner serieuze kans van slagen maakt, maar of dat gebeurt? Van het ministerie hebben we niets te verwachten. Hopelijk hebben de Kamerleden kennisgenomen van de geslaagde megaclaim van de SVB op Capgemini.

Ook over softwarecontroleur KPMG worden vragen gesteld. Een vraag (76) gaat over het feit dat KPMG in haar rapportages steeds positief is over de steeds beter wordende softwarekwaliteit terwijl het BIT deze neerzet als een total loss. De minister geeft doodleuk aan dat hij geen idee heeft hoe zoiets kan en dat is ongehoord. Bedenk dat het oordeel van het BIT direct heeft geleid tot het nemen van een verlies van honderd miljoen euro! Als ergens uit blijkt dat er hier een politiek besluit is genomen dan is dit het wel. Overigens ben ik van mening dat het BIT-oordeel klopt en KPMG, net als Gartner, heeft opgeschreven wat minister Plasterk wilde horen. KPMG zou dan mogelijk net zo aansprakelijk zijn voor schadeclaims als Gartner en Franke.

Het BIT-advies: een politiek doodvonnis?

Het BIT stelde in zijn advies vast dat de softwaregeneratoren waarmee de BRP was gebouwd en die in 2015/2016 zijn vervangen door handmatige code (de 'skelettransplantatie') nooit hadden gewerkt. De minister heeft op vragen van VVD Kamerlid Ingrid de Caluwé de Kamer aantoonbaar voorgelogen. Volgens Plasterk waren de generatoren juist een groot succes en waren ze geheel conform plan vervangen.

Op twee vragen (10 en 68) naar hoe dat zit komt geen antwoord. Dat antwoord zal moeten komen van een commissie die een feitenrelaas moet samenstellen. Let wel: minister Plasterk verwijst naar een verhaal dat hij zelf de Kamer op de mouw heeft gespeld en dat hij zelf heeft verdedigd naar een commissie die hem over een half jaar gaat interviewen. Er zijn bewindslieden voor minder heengezonden.

BIT-adviezen: niet te vertrouwen volgens Plasterk

Misschien weet u nog dat er een minister Van der Steur was die bij moeilijke vragen zijn ambtenaren voor de bus gooide. Welnu, vertrekkend minister Plasterk doet hetzelfde als de Kamer vraagt (1 en 3) hoe het kan dat het BIT in 2015 positief is over het slagen van het BRP programma en dat programma in 2017 totaal in stukjes hakt. Plasterks antwoord komt er op neer dat het eerste rapport een soort vingeroefeningetje was waaraan niet teveel waarde moet worden gehecht.

Het laatste, negatieve rapport is dus het juiste. Misschien moet Plasterk maar hetzelfde zeggen over Gartner, want die huur je normaliter in om advies te krijgen over tooling. Op het gebied van applicatiesoftware zijn het beginners, maar hun volgende advies aan de overheid wordt straks vast beter.

Balletje-balletje met een doofpotcommissie

Behalve om het plukken van graaiconsultants (motie Van Raak) vroeg de Kamer begin juli ook om een feitenrelaas (motie Özütok). Dat was een slimme zet want een onvolledig of onwaar feitenrelaas is even gevaarlijk als een volledig en correct feitenrelaas. Vorige maand meldde Plasterk dat er toch geen feitenrelaas zou komen omdat de Kamer steeds voorbeeldig door hem was geïnformeerd. (Hop, weer bijna drie maanden tijd gewonnen.) Daarmee gaat de Kamer niet akkoord en dus komt er toch een feitenrelaas. Plasterk doet daarbij in de inleiding van zijn antwoordbrief opeens alsof hij nooit heeft gezegd dat een feitenrelaas overbodig was. Sterker, hij werkt al een hele tijd aan het opzetten van een commissie die dat als taak meekrijgt.

Naast doorzichtige geschiedvervalsing wordt hier ook een listig spel gespeeld. De minister had al besloten tot het instellen van een commissie van wijzen die zich bezig zou gaan houden met bezinning over 'hoe verder”'. Hoewel ook daarvan onduidelijk is of die commissie bestaat – Computable krijgt geen antwoord op vragen daarover - is het duidelijk dat het doel ervan is om de oorlog binnen gemeenteland onder controle te krijgen. Zo’n commissie is dus een soort verzoeningscommissie en de mensen die je daarvoor zoekt zijn verstandige mensen met kennis van Rijk en gemeenten. Het behoeft geen betoog dat mensen die daarvoor geschikt zijn volstrekt ongeschikt en onwillig zullen zijn om de onderste BRP-steen boven te krijgen in een explosief feitenrelaas. Elke insider die zoiets doet kan daarna wel inpakken. Er is hier overduidelijk sprake van een doofpotstrategie (vragen 107 en 109).

Software vrijgeven? Echt niet!

Naast een feitenrelaas is er nog een grote dreiging voor oncontroleerbare ophef en dat is de BRP-broncode. Als deze code met de bijbehorende documentatie wordt vrijgegeven kan tamelijk objectief worden vastgesteld of de BRP-broncode een total loss was of dat het BIT-advies er totaal naast zat en er een levensvatbaar systeem is vermoord. De Kamer begrijpt dat en stelt er vele vragen over (33, 35, 36, 37, 43, 67, 86, 89, 102).

Minister Plasterk heeft toegezegd de broncode en de technische documentatie beschikbaar te stellen voor iedereen die dat wil. Wat je dan eigenlijk verwacht is dat de bestaande omgeving wordt bevroren en toegankelijk gemaakt. Dat kan ook heel gemakkelijk omdat er al zo’n omgeving bestaat (kijk hier) waar alle ontwikkelaars en leveranciers hun producten plaatsen. Maar nee hoor, het vrijgeven van de broncode gaat maanden vergen en wordt straks gepubliceerd op www.rijksoverheid.nl. Alles wijst er dus op dat er straks iets onbruikbaars gaat worden vrijgegeven.

Maar ook als Plasterks trukendoos voor een keer gesloten blijft wordt wezenlijke informatie achtergehouden. Plasterk geeft alleen de laatste versie van de code vrij. Zou hij alle eerdere versies vrijgeven dan kan immers hard worden aangetoond dat de Kamer vanaf 2013 tot 2017 continu grof is voorgelogen. Denk daarbij alleen al aan het generatordrama waarvan alle sporen in de meest recente versie van de code zijn uitgewist. Net als bij het feitenrelaas is er ook bij het vrijgeven van broncode sprake van trucs en schijnbewegingen. Op vragen van Kamerleden om ook eerdere versies vrij te geven wordt uiteraard verwezen naar het werk van de 'onafhankelijke' commissie die hiernaar zal gaan kijken bij het opstellen van een feitenrelaas.

De Kamer aan zet. Vanmiddag om 15.00 uur!

Ik heb hier de belangrijkste en wat mij betreft meest groteske delen van de antwoorden van de minister besproken. Volledig ben ik in het geheel niet. Zo heb ik nauwelijks iets gezegd over vragen waarop helemaal geen antwoord komt. Zo worden alle vragen over de periode vóór Plasterks aantreden in 2013 niet beantwoord. Kennelijk is er een soort van Rutte II reboot geweest in 2013. Even ernstig is dat er geen antwoord komt op de vraag hoe het kan dat de invoering en inbeheername van de BRP honderd miljoen euro gaat kosten. Iedereen in gemeenteland vermoedt dat deze schatting door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) op verzoek van Plasterk is afgegeven maar het komen met een alibi is een klusje voor de volgende minister.

Samenvattend heeft de Kamer op haar 110 vragen overwegend antwoorden gekregen die neerkomen op uitstellen en negeren. Het is daarom te verwachten dat er van de kant van de Kamerleden enig vuurwerk richting de minister gaat komen, dus wie tijd en zin heeft moet vooral kijken. (Ik twitter op @ReneJanV.) Tegelijk is kritiek op een minister die volgende week in zijn tuinhuis zit al snel symbolisch. De vragen die er echt toe doen is of minister Dr Ronald Plasterk van de Kamer mag wegkomen met een feitenrelaas door een fopcommissie en het onder de pet houden van de broncode waarmee bewezen kan worden dat hij verantwoordelijk is geweest voor een in wezen frauduleus ict project. Laat de Kamer dit lopen dan hoeft niemand de komende jaren meer te rekenen op het zelfreinigend vermogen van onze overheid. Onder Rutte III zullen er nog vele ict-projecten mislukken, maar een fiasco dat zo goed gedocumenteerd is als de BRP komt niet snel meer voorbij.

Dit artikel is afkomstig van Computable.nl (https://www.computable.nl/artikel/6222050). © Jaarbeurs IT Media.

5,7


Lees meer over



Lees ook


 

Reacties

Het word zelfs nog veel pregnanter, Wanneer al die vraagstellers willen aannemen dat digitaal automatiseren bestaat uit exacte voorafgestelde waarde, en dat juist daardoor digitaal automatiseren volkomen is, volkomen in opzet, inzet, aanzet en gebruik, maar menig adviseur en IT professional dit niet is, er geen rekening mee houd, plus factor ambtenaren die gewoon niet weten waar men mee bezig is, wel een procesje exact volgend, .....

Krijg je geheel voorspelbaar .... dit.

Goede publicatie overigens naamgenoot ....

Mooi stuk, jammer dat we nog steeds geen broncode hebben....

Het patroon is veelvoorkomend. De IT mislukt door incompetentie. En vervolgens wordt er zo veel mogelijk onder het tapijt geveegd, tot aan misinformatie aan de Kamer (die trouwens net zo min de ballen verstand hiervan heeft).
2007: de mensen die er verstand van hebben (externen én internen) rapporteren (zwart op wit, met een notitie) aan de opdrachtgevers dat GPS (het Geïntegreerd Processysteem Strafrecht) niet te redden is. De formulering die men kiest is: "herstel staat gelijk aan helemaal opnieuw maken". Vervolgens wordt onder verantwoordelijkheid van minister Hirsch Ballin aan de kamer gemeld dat de specialisten hebben gezegd dat "herstel mogelijk is". 2013: met stille trom gaat de stekker er alsnog uit. Schade pak hem beet 150 miljoen Euro (zelf zegt men 100 miljoen). Heb deze gang van zaken echt uit eerste hand...
Maar de kern is toch immer: sturing en uitvoering door mensen die er de ballen verstand van hebben (hoog gestegen in de wereld door een gebrek aan gewicht), die weer mensen inhuren die er ook de ballen verstand van hebben.
De fraude is niet in de ICT zelf, dat is echt allemaal onkunde en onderschatting (en zelfoverschatting, het zijn geen oplichters, het zijn nitwits). De fraude vindt plaats in de rapportage erover.

Of de informatie dat de eigen juristen van BZK hebben gemeld dat wie werkt op basis van een inspanningsverplichting niet valt aan te pakken juist is kan ik niet beoordelen, wel dat dat standpunt (evenzeer trouwens als dat zzp' ers of adviseurs met eenmans-bv' s niet civielrechtelijk zouden zijn aan te pakken) baarlijke juridische nonsens zou zijn. Dat kan wel degelijk zij het dat het leveren van bewijs dat een opdrachtnemer in zijn inspanningen te kort is geschoten vaak lastig is. Daarvoor is wel een zorgvuldig bijgehouden (werk)dossier nodig en juist daaraan ontbreekt het de overheid regelmatig. Bovendien hebben overheidsopdrachtgevers een reputatie hoog te houden waar het gaat om het (vaak om wille van de veronderstelde goede vrede) ongebruikt laten van het juridisch momentum waardoor latere juridische acties bemoeilijkt worden. Om nog maar eens te herhalen wat ik daar eerder tegenover de commissie Elias over zei: niet alle mislukte IT-projecten van de overheid waren ook mislukte IT-projecten voor het IT-bedrijfsleven. Hoog tijd dan ook om daar, net als de SVB in de succesvolle arbitrage tegen Capgemini, nu eindelijk eens een overtuigend halt aan toe te roepen.

KPMG is ook uitgespeeld in Zuid Afrika omdat zij zich voor het karretje van de corrupte president Zuma had laten spannen:
https://fd.nl/ondernemen/1218468/nu-ook-kpmg-in-de-problemen-door-gupta-schandaal

Kennelijk grossiert KPMG in onderzoeken met gewenste conclusies.

T.a.v. opmerking 'Plasterks antwoord komt er op neer dat het eerste rapport een soort vingeroefeningetje was waaraan niet teveel waarde moet worden gehecht.'
Zie https: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26643-370
'In de pilotperiode, tussen 1 juli en 15 september jl., heeft het BIT drie toetsen uitgevoerd op ICT-projecten. Deze toetsen hadden tot doel om de werkwijze van het BIT in de praktijk te beproeven. Om die reden is ook met de betrokken organisaties afgesproken dat deze drie toetsen en de daarop gebaseerde adviezen vertrouwelijk zijn.'.
Tevens: BinnenbeRijk 4, September 2015, interview met RijksCIO
'Hoe ging u te werk bij het opzetten van het BIT?
‘Daar komt een aantal dingen bij kijken. We ontwikkelen een toetskader. Ook zijn we een pilot gestart. Daarin toetsen we drie projecten, om van te leren en om onze ideeën voor het toetskader te testen in de praktijk. In september formuleren we de leerpunten van de pilot en gaan we met de eerste echte BIT-toets aan de slag.'.

@gerben
Juist! En zo wordt alles kapot gemanaged, al jaren niet alleen in ict, ook in zorg, bij defensie, in onderwijs. Overal neemt op de daadwerkelijke werkvloer de buraucratie maar toe (en dus de werkdruk), het personeelsbestand kleiner (reorganisatie du-jour) en alles vanuit een excel sheet- tunnelvisie bekeken.

Het is wenselijk dat voor de BV Nederland een bruikbaar feitenrelaas kan worden opgetekend...het kan gewoonweg niet langer meer dat er zo gefaald wordt in automatiseringstrajecten bij onze overheid. Gelukkig geven juridisch en inhoudelijk deskundigen aan...zie o.a. reacties van Ruud Leether dat er wel degelijk een halt kan worden toegeroepen aan dit soort praktijken. We mogen blij zijn met ´luis in de pels` Veldwijk, ik waardeer zijn vasthoudendheid en zijn oproep tot inkeer.
Nu nog een correct juridisch vervolg, waarbij heel erg duidelijk wordt gemaakt , dat dit soort praktijken niet deugen!

Jouw reactie


Je bent niet ingelogd. Je kunt als gast reageren, maar dan wordt je reactie pas zichtbaar na goedkeuring door de redactie. Om je reactie direct geplaatst te krijgen, moet je eerst rechtsboven inloggen of je registreren

Je naam ontbreekt
Je e-mailadres ontbreekt
Je reactie ontbreekt
Vacatures

Stuur door

Stuur dit artikel door

Je naam ontbreekt
Je e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×