Deventer doorbreekt breedbandimpasse

Gemeente start BV om glasvezelnetwerk te realiseren

De gemeente Deventer gaat met woningcorporaties en organisaties in zorg en onderwijs 'Deventer Breed bv' oprichten om een lokaal glasvezelnetwerk te realiseren. De gemeente, initiatiefnemer van de onderneming, denkt het ei van Columbus te hebben gevonden om de impasse in de totstandkoming van breedbandvoorzieningen te doorbreken.

Digitale broedplaatsen Met het programma 'Digitale Broedplaatsen' heeft minister Van Boxtel een vervolg op zijn 'Digitale Trapveldjes' gelanceerd. Waar trapveldjes moesten bevorderen dat burgers ict kunnen gebruiken, moeten broedplaatsen ervoor zorgen dat ze ict ook gáán gebruiken. Van Boxtel omschrijft ze als proeftuinen, 'waar wordt onderzocht wat ict kan betekenen voor verbetering van de sociale kwaliteit van onze leefomgeving' en dat betekent: 'meer samenhang in de buurt, beter meedoen in de samenleving, meer kans op werk, grotere leefbaarheid van een wijk'. Van Boxtel gaf recent het startschot voor vier voorbeeldprojecten, die elk 1,8 miljoen euro subsidie ontvangen. Naast Deventer vielen Amsterdam, Den Haag en Eindhoven in de prijzen.

Volgens programmamanager Arno Groenendijk komt die impasse doordat 'de telecommarkt op z'n gat ligt'. Dat verlangt een nieuw marktmodel. Groenendijk meent dat 'alleen instellingen met een lokale focus' succesvol ftth-projecten ('fiber to the home') van de grond kunnen krijgen. Zo'n dertig gemeenten koesteren momenteel glasvezelplannen, maar die komen volgens hem moeizaam van de grond. Gesteund door Bernt Bouwmeester van het betrokken ingenieursbureau Arcadis claimt hij dat Deventer straks de eerste gemeente is, waar wel 10 Mb/seconde door glasvezels jaagt.

Sociale cohesie

De plannen zijn ontstaan binnen de Stichting Deventer Digitaal, voorheen de Stichting CAI, die poogt met de 4,5 miljoen euro die de verkoop van het kabelnet opleverde digitaliseringprojecten op te zetten. In 2000 kreeg dat met de Kenniswijk-competitie een impuls. Toen Deventer achter het net viste, is men niet stil gaan zitten. Naast het breedbandproject startte het 'Deventer Sociaal Digitaal', om met inzet van ict sociale cohesie en leefbaarheid te bevorderen. Dit project is nu een 'digitale broedplaats' (zie kader) en beoogt met fysiek faciliteren (internetcorners in openbare ruimten, pc-privé, hosting) en opleiden/begeleiden (mobiele lokalen en laptoptoernee's) sociale activering en maatschappelijke participatie te stimuleren. Gemeente en andere organisaties presenteren zich op internet met een 'Portaal Deventer'.
Met beide projecten richt Deventer zich op de geïsoleerd gelegen Driebergenbuurt, waar de helft van de 650 woningen momenteel wordt gesloopt en herbouwd, een groot deel van de bewoners niet terugkomt en van sociale cohesie allerminst sprake is. Eerdere breedbandprojecten komen moeizaam tot stand, stelt Groenendijk, doordat telecomaanbieders alles, van infrastructuur tot diensten, in één pakket willen leveren. Bouwmeester zegt over die verticale integratie: "De markt is dan geliberaliseerd, maar je kunt nog steeds niet kiezen van wie je televisie over je kabel krijgt." Ook projectpartner Surfnet is die opvatting toegedaan. Met zes studies, gericht op technische, organisatorische en financiële aspecten, heeft het niet alleen de Deventer situatie verkend, maar tevens algemeen toepasbare inzichten willen verwerven. 'Kanteling' van de nu dus verticale markt moet een aantal nieuwe, horizontale, markten doen ontstaan.

Eindgebruikers mede-eigenaar

In Deventer betekent dit dat de breedbandvennootschap zich beperkt tot de onderste lagen van het communicatiemodel, tot en met het aanbieden van transportdiensten. Die worden aangeboden aan derden, die er applicaties en informatiediensten mee leveren aan de eindgebruikers (snel internet, video op aanvraag, telefonie, bewakingsdiensten en dergelijke). Deze eindgebruikers worden via een vereniging van eigenaren medebezitter van het glasvezelnet. Deventer heeft nu al plannen om ook een nog te bouwen vinexwijk te beglasvezelen.
Groenendijk noemt als slaagfactor ook dat in Deventer 15 procent van de huishoudens internet via de kabel heeft, terwijl dat elders 6 procent is. Men is bereid daarvoor 45 euro per maand te betalen en voor televisie nog eens twaalf tot vijftien euro. Mogelijk kan televisie (met meer zenders) ook via glasvezel. Bouwmeester rekent voor dat de investeringskosten per woning circa 1550 euro bedragen: negenhonderd voor glasvezels, de buizen waar ze doorheen gaan en graafwerk, en 650 voor actieve apparatuur (in de woning, de 'wijktechnische ruimte' en het 'point of presence', waar de koppeling met internet plaatsvindt en leveranciers hun diensten aanbieden). Afhankelijk van de penetratie zou daar een abonnementsbedrag van vijftig tot zestig euro per maand tegenover moeten staan.
 
Peter Mom