EPD is een grote beveiligingsoperatie

De beveiligingsmaatregelen bij het uitwisselen van patiëntgegevens tussen zorgaanbieders zijn cruciaal voor het slagen van het elektronisch patiëntendossier (EDP). Albert Vlug, manager ontwerp en onderhoud bij het Nationaal ICT Instituut in de Zorg (Nictiz), legt uit wat de belangrijkste beveiligingsmaatregelen zijn.

Hoe is de uitwisseling van patiëntgegevens beveiligd?
Naast de autorisatie van de patiënt en de zorgverlener moeten computersystemen van zorginstellingen voldoen aan de eisen van een goed beheerd zorgsysteem (gbz) die Nictiz heeft opgesteld. Daarnaast moeten zorginformatiesystemen XIS-type gekwalificeerd zijn.

Ook voor de netwerkleveranciers geldt een keuring. Zij moeten zijn gekwalificeerd als zorgserviceprovider (zsp). Maar het gaat niet alleen om technische beveiliging. Voor de beveiliging is het nakomen van afspraken tussen zorgverleners zeker zo belangrijk. Daar wordt de wetgeving op aangepast. Zo worden zorgverleners op termijn verplicht deel te nemen aan het EPD en te voldoen aan de bijbehorende beveiligingsregels.

Dat gebeurt in fases. Eerst worden alleen het medicatiedossier en het waarnemingsdossier van huisartsen aan elkaar gekoppeld en uiteindelijk bepalen de zorgverleners welke gegevens nog meer worden uitgewisseld. De zorgverleners moeten zich ook houden aan belangrijke afspraken over het inzien van gegevens. Zo kan een patiënt een zorgverlener verbieden om bepaalde gegevens in te zien.

De patiëntgegevens van een zorgaanbieder moeten altijd voor collega's toegankelijk zijn via internet. Is een constante internetverbinding niet een te groot beveiligingsrisico?
Hierover bestaan veel misverstanden. Het is niet zo dat een zorgverlener zijn patiëntgegevens met een andere zorgverlener uitwisselt via een normale internetbevinding. De gegevensoverdracht vindt plaats via het landelijk schakelpunt (lsp). Dat lsp zorgt ervoor dat geautoriseerde zorgverleners in een acute situatie veilig en snel informatie kunnen opvragen uit de systemen van andere zorgverleners.

Dat gebeurt via het hart van het EPD, de verwijsindex. Daarin staat precies aangegeven bij welke zorgaanbieder specifieke patiëntgegevens zijn opgeslagen. Het landelijke schakelpunt regelt de verbinding tussen de zorgverleners. Die verloopt via een netwerkverbinding die voldoet aan strenge beveiligingseisen gebaseerd op de NEN7510 standaard.

Het betekent dat voor de uitwisseling van medische gegevens een speciale netwerkverbinding tussen zorgverleners is, die verloopt via het schakelpunt. Een huisarts kan daarnaast een gewone internetverbinding hebben voor bijvoorbeeld zijn e-mailprogramma. Maar de communicatie van patiëntgegevens gaat dus via het schakelpunt en loopt over een zwaarbeveiligde verbinding.