Politiek zit BPM/SOA-projecten vaak dwars

Leveranciers van soa- en bpm-tools staan in de rij om de voordelen van business process management (bpm) en service oriented architectures (soa) aan te prijzen. Logisch, want zij hebben er commercieel baat bij. Maar gelukkig zijn zij niet de enige die zich (erg) positief uitlaten over de mogelijkheden die bpm en soa te bieden hebben. Ook analisten en wetenschappers zijn ronduit optimistisch over de winst die dit soort tools en methodieken, vaak letterlijk, te bieden hebben.

Daarom is het des te opmerkelijker dat het aantal grootschalige bpm- en soa-projecten vooralsnog relatief beperkt is. Waar ligt dat nu aan? Zit het probleem ‘m in de technologie die leveranciers aanbieden? Een paar jaar geleden zat daar misschien nog wel een kern van waarheid in, maar inmiddels is de stand van de techniek dusdanig ver, dat zelfs human-centric bpm met weldoordachte tools mogelijk is. Ligt het probleem dan wellicht aan de managementkant? Anders gezegd: is het denken over management- en sturingsmethodieken nog niet zover dat organisaties optimaal van de beschikbare tools gebruik kunnen maken? Wie de literatuur op dit vlak enigszins bijhoudt, zal die visie niet kunnen ondersteunen. Natuurlijk rennen de aanbieders wel eens wat harder dan de wetenschappers, maar ook daar zit het probleem niet.

Er lijkt een heel ander punt te spelen: politiek. Interne politiek binnen bedrijven en organisaties wel te verstaan. Kernpunt hierbij is toch weer het aloude adagium: mensen hebben moeite met veranderingen. En helaas wordt bij veel veranderingsprocessen, het invoeren van soa en bpm is een heel duidelijk voorbeeld van een ingrijpend en vaak ook complex veranderingsproces, dit niet alleen vergeten, maar wordt bovendien de onrust onnodig aangewakkerd.

De interne politiek binnen een organisatie is een kracht waarbij soa-/bpm-projecten terdege rekening moet worden gehouden. Veel voorstellen voor veranderingen worden door de direct betrokkenen als kritiek ervaren en ‘dus' gaat men in de verdediging. Het gebruik van negatief ervaren begrippen als functionele silo's (zou u het leuk vinden als uw werk van de afgelopen twaalf of achtien jaar en waar u veel tijd en energie in heeft gestoken ineens in dergelijke termen wordt afgeserveerd?) maakt het allemaal nog eens extra moeilijk.

Veel veranderingen worden door de betrokkenen op emotionele wijze ervaren. Is het niet beter om de feiten voor zich te laten spreken en de scherpe kantjes zoveel mogelijk te vermijden? Beschrijf heel duidelijk wat een proces is, hoe de processen van een afdeling of business unit nu werkelijk functioneren en presteren en voorkom te allen tijde dat iemand de schuld in de schoenen geschoven krijgt. Besef bovendien dat mensen of afdelingen die functies hebben vervuld zichzelf vaak heel goed realiseren dat hun werk conflicteert met het proces dat wordt ontworpen.

De reacties blijven vaak niet uit: hakken in het zand. En helemaal ongelijk kunnen wij hen natuurlijk ook niet geven. Wie de politieke aspecten van een veranderingsproces als het invoeren van soa en bpm niet onderkent, maakt het zichzelf onnodig lastig. Voeg daarbij nog eens fenomenen als verborgen agenda's en het zal duidelijk zijn dat de interne politiek binnen een organisatie veel soa-/bpm-trajecten flink in de wielen kan rijden. Voorkomen kunnen we dat niet altijd, maar als we ons er beter van bewust zijn, kunnen veel ongelukken toch worden vermeden.

John DesJardins
Chief Architect Benelux bij Software AG