Criminelen negeren regiogrenzen

Via Burgernet kunnen meldkamercentralisten snel een groep burgers vragen om uit te kijken naar een verdachte of vermist persoon. Via een centrale server is samenwerking mogelijk tussen verschillende regio’s. “Criminelen houden zich immers ook niet aan regiogrenzen.”

Wie een nieuw ict-systeem wil toevoegen aan een alarmcentrale, moet van goede huize komen. Die taak rustte wel op Jacques Emmen, de technisch projectleider van het Burgernetsysteem. Emmen: "Een centralist moet nu al een stuk of acht schermen tegelijk in de gaten houden. Daar wil je niet nog een scherm aan toevoegen."

Via het Burgernet-systeem kan een meldkamercentralist snel een groep burgers die zich hebben aangemeld in een bepaald gebied vragen om te helpen bij de opsporing van een verdachte, of een vermist persoon. Emmen: "Zo voorkom je bijvoorbeeld dat een patrouillewagen naar een plek wordt gestuurd waar de dader inmiddels vertrokken is." Emmen ontwierp in samenwerking met Logica de architectuur van dit nieuwe systeem. "Het systeem is gebouwd om aan te sluiten op de processen van politie en gemeente. We hebben ervoor gekozen de Burgernet-client die de centralist gebruikt te integreren in het bestaande systeem. Om bijvoorbeeld te voorkomen dat de centralist een aparte microfoon nodig had om een spraakbericht uit te sturen, belt de Burgernetserver in zo'n geval naar het normale communicatiesysteem van de lokale meldkamer."

Integratie

Alle deelnemende centrale meldkamers zijn aan het Burgernetsysteem verbonden met één centrale server. Deze staat bij de vtsPN, de Voorziening tot samenwerking Politie Nederland. Die centralisering geeft onder meer kostenvoordelen. Emmen: "Het zou erg kostbaar zijn geweest om elke alarmcentrale een eigen uitbelservice te geven. Burgernet maakt in de negen pilotgemeenten van vijf politieregio's gebruik van één gezamenlijke uitbelservice met vijfhonderd lijnen. Dit betekent dat er bij een Burgernetactie binnen een paar seconden vijfhonderd burgers kunnen worden benaderd om mee uit te kijken naar een verdachte, voertuig of een vermist persoon. De kans op heterdaad aanhouding wordt hiermee aanzienlijk vergroot. Als Burgernet landelijk beschikbaar komt, worden dat er duizend."

Het Burgernetsysteem is op dit moment het enige meldkamersysteem dat meldkamers via een netwerk verbindt. "Elke meldkamer functioneert momenteel qua ict op zich." Zo gebruiken meldkamers op dit moment twee verschillende geografische informatiesystemen (GIS). "Dat zijn behoorlijk ouderwetse client-server systemen." Naar beide systemen is voor het Burgernetsysteem een aparte interface gebouwd. In de toekomst schakelen alle meldkamers over naar een nieuw GIS: Sherpa. Sherpa is een webtoepassing, wat het volgens Emmen gemakkelijker maakt om een koppeling te leggen. "We kunnen Burgernetacties dan als overlay projecteren bovenop Sherpa."

Gebruikscenario’s

Om Burgernet te gebruiken moet de centralist onder andere een gebied selecteren (in de vorm van een cirkel, veelhoek of postcodegebied) en een type bericht (spraak of sms). Om de meldkamercentralist bij die keuze te helpen zijn er een aantal standaardscenario's ingebouwd, zoals het standaardscenario voor een vermist kind of een roofoverval. "Bij een vermist kind is het bijvoorbeeld het meest logisch om burgers te alarmeren in een cirkel rond de plek waar het kind het laatst gezien is. Dit geldt ook voor de heterdaad overvallen of inbraken. Daarbij worden burgers overigens gebeld van de buitenkant van de cirkel naar binnen. Zo sluit je de verdachte als het ware in."

Nadat het gebied is geselecteerd bereidt de centralist vervolgens een actiebericht voor. Meestal is dit een spraakbericht. Dat is een ingesproken boodschap van de centralist. Emmen: "Dat is persoonlijker. Een centralist kan een gevoel van urgentie in zijn stem leggen. Ook kan de centralist er meer informatie in kwijt, en hoeft hij geen afkortingen te gebruiken zoals bij sms vaak wel het geval is." In de praktijk is sms bovendien langzamer, omdat providers sms-jes één voor één versturen. Dat geldt niet voor de uitbeldienst van spraakberichten.

Als een deelnemer van Burgernet naar aanleiding van de actie bruikbare informatie heeft, dan kan hij of zij vervolgens via een speciaal nummer meteen terugbellen naar de meldkamer (zolang de actie duurt). Ook al kunnen deelnemers dus rechtstreeks bellen naar de meldkamer, toch wordt daar vrijwel geen misbruik van gemaakt. Dat komt volgens de ICT-projectleider deels ook omdat bellers via nummerherkenning door de meldkamer worden herkend.

Toekomst

De Burgernet-infrastructuur is gebouwd op de meldkamer van de toekomst, waarbij alle meldkamers functioneren als één virtuele meldkamer. Emmen: "Meldkamers kunnen bij drukte Burgernet-taken van elkaar overnemen of Burgernetacties starten in een andere regio. Criminelen houden zich immers ook niet aan regiogrenzen."

De verschillende diensten van Burgernet (zoals de sms- en uitbelservice) zijn binnen een service oriented architecture (soa) beschikbaar gemaakt voor externe systemen. Zo zou bijvoorbeeld de brandweer ook gebruik kunnen maken van de uitbelservice van Burgernet, om bijvoorbeeld te alarmeren wanneer er bij een brand giftige stoffen vrij zouden komen.

Een andere mogelijke toekomstige uitbreiding is het maken van een koppeling met de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) en met gemeentewebsites. Emmen: "Burgers kunnen zich nu al opgegeven voor allerlei soorten alerts. We moeten niet het risico lopen dat mensen daar gek van worden en het gevoel krijgen dat ze hun veiligheid bij elkaar moeten sprokkelen. Op de langere termijn zou het een goed idee kunnen zijn wanneer burgers op hun gemeentewebsite een lijstje veiligheids-alerts krijgen voorgeschoteld waaruit ze een keuze moeten maken. Ook die integratieslag moet nog worden gemaakt, maar het Burgernetsysteem is daar in ieder geval op ingesteld."

In de toekomst moet de portal, waarop deelnemers zich nu - naast het lezen van nieuws en achtergronden - alleen nog kunnen aanmelden en hun gegevens kunnen wijzigen, meer web 2.0 worden. Emmen: "Via wiki's en weblogs moet Burgernet nog interactiever worden. De kracht van Burgernet zit in de communicatieve verbinding met de deelnemers. We willen het delen van informatie zoveel mogelijk stimuleren. Er is namelijk één ding dat boven directe opsporing gaat, en dat is preventie."

Burgernet

Burgernet is een samenwerking tussen de burger, gemeente en de politie. De centralist van de meldkamer van de politie start, na een melding van bijvoorbeeld een inbraak of een vermist kind, een Burgernetactie op. Dit gebeurt op basis van een goed signalement. De Burgernetdeelnemers krijgen een ingesproken bericht via de (mobiele) telefoon of een tekstbericht per SMS met het verzoek uit te kijken naar een duidelijk omschreven persoon of voertuig. Gewoon vanuit de eigen woning, op straat of vanaf de werkplek. Een deelnemer die naar aanleiding van de Burgernetactie informatie kan geven aan de centralist van de meldkamer, belt zo spoedig mogelijk via een speciaal nummer (0800-0011) terug naar de meldkamer en geeft zijn bevindingen door. Naar aanleiding van de verkregen informatie van Burgernet, kan de meldkamercentralist vervolgens de politie-eenheden gerichter aansturen.

Vanaf november 2008 tot en met mei 2009 draait er een pilot Burgernet in negen gemeenten van vijf politieregio's: Gouda (politieregio Hollands Midden), Delft (politieregio Haaglanden), Ede (politieregio Gelderland-Midden), Leeuwarden, Dantumadeel (politieregio Fryslãn), Breukelen, Maarssen, De Ronde Venen en Nieuwegein (politieregio Utrecht). Op basis van de evaluatie van deze proef wordt Burgernet vervolgens gefaseerd landelijk uitgerold.