KPN trekt stekker uit telex

Via Real Time Messenger blijft telexverkeer met buitenland mogelijk

KPN trekt de stekker van de laatste telex uit het stopcontact. Na 73 jaar behoort de abonneetelegrafie in Nederland tot het verleden. Telexverkeer met het buitenland blijft wel mogelijk met Real Time Messenger (RTM) van leverancier EasyLink.

Er werken nog ongeveer tweehonderd klanten van KPN met de telexapparatuur, voornamelijk uit de financiële sector en de scheepvaartwereld. Hoewel de abonneetelegrafie verdwijnt, betekent dat niet het einde van het telexverkeer. De klanten kunnen via een ADSL-lijn en een pc of laptop berichten naar oude telexapparatuur in het buitenland blijven verzenden en uit het buitenland blijven ontvangen. KPN gebruikt hiervoor de Real Time Messenger van EasyLink. Deze dienst vormt een toegangspoort naar het internationale telexnetwerk.

Een woordvoerder van de Rotterdamse haven wijst erop dat het ‘Port Community Systeem’ voor een belangrijke afname van het telexverkeer in de scheepvaart heeft gezorgd. Via dit haveninformatiesysteem van dienstverlener Port infolink, in gebruik sinds 2004, wisselen de logistieke partijen in de Rotterdamse haven informatie met elkaar uit. Dat geschiedt via internet of EDI (Electronic Data Interchange). Daarbij gaat het om zaken als het melden van schepen, het aangeven van lading, het aanvragen van veterinaire keuringen, het voormelden van containers en het stroomlijnen van douanecontroles. Het systeem verwerkt maandelijks ongeveer een miljoen elektronische berichten.

Herrie

Voor KPN vormt het onderhoud van de telex inmiddels een te dure aangelegenheid. De ‘wortelenstamper’, zoals de bijnaam luidt van de oude telexmachines vanwege hun vormgeving en de herrie die ze produceerden, werd in 1933 in Nederland geïntroduceerd. Anders dan met telegrafie gingen berichten niet eerst naar het telegraafkantoor om vervolgens weer doorgeleverd te worden aan de geadresseerde. Abonnees kregen een eigen directe verbinding met elkaar die liep via de telefoonlijn. Voor wie met grote regelmaat berichten te verzenden had, leverde dit een grote besparing aan tijd en arbeidskosten op. Met een speciale op het telefoonnet aangesloten typemachine werden teksten verstuurd naar een soortgelijke machine bij de ontvanger van het bericht. Het zendsysteem was gebaseerd op de zogeheten Baudot-code die slechts 32 verschillende combinaties kende. Om toch alle 26 letters uit het alfabet en de 10 cijfers te kunnen gebruiken, had de telex een speciale letter/cijfer toets.

Vooral na de Tweede Wereldoorlog werd de telex zo populair dat er een apart telexnet naast het telefonienetwerk werd aangelegd. In de jaren tachtig kwam echter de telefax op die de telex als grootschalig communicatiemiddel verdrong. Vandaag de dag is er nog veel telexverkeer in ontwikkelingslanden. Ook schijnt Duitsland nog steeds een (relatieve) grootgebruiker te zijn.