Virtualisatie is geen wondermiddel

Let op addertjes onder het gras

Virtualisatie is een term die je op dit moment overal hoort. Biedt deze technologie daadwerkelijk voordelen of zijn er heel grote adders onder het gras die iedereen verzwijgt?

Hoewel virtualisatie al een behoorlijk bekend begrip is, is een goed startpunt toch de definitie. Wikipedia zegt over virtualisatie:
Met `virtualisatie` bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien. Normaal is er op een computer slechts één besturingssysteem aanwezig, zoals Microsoft Windows, Linux of Mac OS.

Virtualisatie bestaat al jaren en wordt vanaf 2004 steeds meer gebruikt. Dat komt onder andere doordat er meer hardware (lees: meer betaalbare hardware) en meer besturingssystemen op de markt kwamen die er mee om kunnen gaan. De analisten van Computer Profile stelden in mei 2010 vast dat 36 procent van alle Nederlandse bedrijven met meer dan vijftig medewerkers gebruik maken van virtualisatie. Dat is in vergelijking met begin 2009 een toename van 76 procent. Onderzoeksbureau Gartner heeft zelfs voorspeld dat eind 2011 61 procent van alle servers virtueel is.

De sterke groei en de wereldwijde acceptatie van deze technologie doet vermoeden dat er veel voordelen te behalen zijn. Google maar eens ‘virtualisatie & voordelen'. Een flinke lijst van onderzoeken, uitgevoerd door onafhankelijke en minder onafhankelijke instituten, is het resultaat. De belangrijkste voordelen zijn het verbeteren van de beschikbaarheid van een server (downtime is minder kort bij calamiteiten door zogenaamde High Availability-technieken) en kostenreducties doordat computingcapaciteit beter wordt benut.

Wondermiddel

Hoewel de meeste onderzoeken virtualisatie bejubelen, is geen enkele techniek binnen de ict een wondermiddel voor alle vraagstukken. Virtualisatie kan inderdaad een kostenbesparing opleveren, zowel in de benodigde hardware als in stroomkosten, maar dat geldt niet in alle gevallen. Sommige functionaliteiten lenen zich namelijk niet of niet echt voor virtualisatie. Vaak ligt dit in het feit dat ze te veel schrijfbewegingen maken (bijvoorbeeld drukke databaseservers). De connectie met het opslagmedium (vaak een san) is dan ineens cruciaal en kan voor performanceproblemen zorgen.

Als er natuurlijk al een centraal opslagmedium is. Ook is het clusteren van databaseservers (om de druk te verdelen) met virtualisatie nog niet volledig doorontwikkeld. Als laatste zijn er ook applicaties op de markt die een licentiestructuur kennen die nog niet is aangepast aan het gebruik van virtualisatie. Daardoor kun je ineens geconfronteerd worden met een grote stijging aan kosten op licentievlak, terwijl virtualisatie vaak juist wordt toegepast om kosten te besparen.

Denk trouwens ook aan het backup-pakket. Kan dit omgaan met virtualisatie? Zijn de bedrijfsapplicaties die je gebruikt geschikt voor virtualisatie? Er zijn nog steeds een flink aantal applicaties in omloop die problemen hebben met deze nieuwe technieken. De meeste applicaties hebben in de afgelopen jaren natuurlijk een update gehad, maar er zwerft vaak door een organisatie nog wel een stukje erfenis uit het (verre) verleden, dat roet in het eten kan gooien.

Virtualisatiesoftware vraagt zelf ook rekenkracht van een server. Een goed voorbeeld is het virtualiseren van ‘terminal servers'. Dit werkt perfect. Functioneel en technisch zijn er geen bezwaren tegen het virtualiseren hiervan. Maar reken even mee. Stel, je hebt een server met flink wat geheugen en idem processoren. Je kunt op deze machine tachtig sessies tegelijkertijd draaien. Als je op deze machine een aantal terminal servers virtueel zou aanbieden, dan kan je ongeveer tien sessies minder draaien, omdat de virtualisatielaag ook computingcapaciteit nodig heeft. Je kunt dan dus maximaal zeventig sessies draaien op een fysieke server met daarop virtuele terminal servers. Zeker bij een groot aantal terminal servers levert het dus geen kostenbesparing op.

Niet virtualiseren

Moet je terminal servers dan maar niet virtualiseren? Nee, dat is het andere uiterste. Het gaat in elke situatie om een solide balans tussen fysiek en virtueel. Deze balans is voor iedere organisatie anders. En er zijn inderdaad organisaties waarin het volledig virtualiseren van een omgeving tot de mogelijkheden behoort. Afhankelijk van welke wensen prevaleren (de beschikbaarheid of de kostenbesparing) kun je keuzes maken in de inrichting.

Virtualiseren levert dus grote voordelen op in termen van beschikbaarheid. Daarnaast zijn hardwaremigraties vele malen minder complex. Waar bij fysieke servers bij hardwarevervangingen ook altijd een herinrichting van de besturingssystemen en andere applicaties moest plaatsvinden, hoeft dat nu niet meer. Je verhuist immers de virtuele server van de ene naar de andere host.

Uit het bovenstaande blijkt duidelijk dat virtualisatie een interessante technologie is, maar dat een beetje scepsis ten aanzien van de jubelverhalen geen kwaad kan. Het klakkeloos virtualiseren van een omgeving om een hogere beschikbaarheid te krijgen of kosten te besparen zal niet altijd leiden tot de gewenste resultaten. Kortom: bezint eer ge begint...

Hanneke Vogels, Account & Bid manager bij IS Enterprise