Ja, ik geef toe dat de titel erg veel lijkt op die van een recent interview in De Volkskrant van 24 april jl. met emeritus-hoogleraar Economie Arnold Heertje ('We zien niet meer waar het om draait'). Heertje: 'We zijn veel te veel gericht op geld. De mens heeft meer behoeften. En gelukkig komen die weer in beeld.' Net als Heertje geloof ik in marktwerking. Ook hij legt uit dat men de vrije marktpincipes, hoe verlijdelijk ook, niet zalig kan verklaren. De disbalans tussen rechts- , geeste- en economisch leven, ofwel de huidige crisis, legt de gevaren van dergelijk denken momenteel pijnlijk bloot.
'De tijd van het grote graaien is voorbij!', was een van m'n recente uitlatingen en dat geldt niet alleen voor de financieële sector. Ook voor 'onze' ict-sector. Dat de 'open'-beweging niet nieuw is, maar al jaren/decennia 'sluimerend' aanwezig is altijd wachtend op momentum om opnieuw in te grijpen, is bij velen te onbekend. In essentie vinden de open source-vrijheidsdenkers van het eerste uur als ook hun grote roerganger John Stuart Mill dat niets individuele vrijheid in de weg mag staan, zolang anderen niet worden benadeeld of anderszins nadelige gevolgen daarvan ondervinden.
Nu is techniek in principe neutraal, wat niet wil zeggen dat we over de toepassingen maar moeten zwijgen. Op het moment dat techniek alleen maar ingezet wordt om ' te controleren', kun je wachten op een reactie. Of je nu een monopolist bent die zijn of haar marktaandeel probeert te beschermen of een regering bent die ict-toepassingen gebruikt om z'n burgers overvloedig te controleren. Gebruikt men echter de technische mogelijkheden vooral om ' te faciliteren' zodat voor een ieder met belang participatie in verdere ontwikkeling mogelijk wordt, dan zit men in lijn met de open source- en standaardengedachte.
Dat techniek in onze maatschappij overal aanwezig is en steeds verder doordringt, zou eigenlijk allerlei alarmbellen moeten laten afgaan. Software is/wordt steeds dominanter en is bijvoorbeeld in staat de kaders van ons handelen mede te bepalen. Er zijn grote belangen, zowel politiek als economisch, naast die van individuele vrijheid. Als ict-architect ben ik van mening dat we 'nu' menselijke waarden als vrijheid, gelijkheid, autonomie, expressie, etc. moeten beschermen. Door transparant te maken wat bijvoorbeeld de software doet (open source) zetten we een stap in die richting. Als we daarnaast ook eisen dat de toepassingen alleen gebruik mogen maken van 'open' standaarden (interfaces) zodat er voor iedereen een gelijk speelveld ontstaat, zijn we op de goede weg. De mens heeft inderdaad meer behoeften. Een belangrijke sociale behoefte is om ergens bij te horen en actief mee te kunnen doen. Omdat ook hij/zij daar persoonlijk belang bij heeft (community-based developement ).
Ik zie in open source en open standardisatie ook een voorbeeld om aan een nieuw evenwicht te bouwen. Mede om zo de huidige crisis te bestrijden. Ze zijn onderdeel van een grotere beweging waar naast het werk van Heertje al velen over hebben gepubliceerd. Er is een 'open' verandering gaande!
