Stichting Massaschade & Consument spant een collectieve rechtszaak tegen Google aan. De Nederlandse organisatie beweert dat Google systematisch grote hoeveelheden gebruikersdata verzamelt zonder daarvoor toestemming te vragen of transparant te zijn naar gebruikers en bereidt om die reden een eis om schadevergoeding voor.
Er is tussen 2022 en 2024 door een team van data- en privacywetenschappers onderzoek uitgevoerd. Zij stellen dat Android-smartphones constant informatie over het toestelgebruik naar Google doorsturen, zelfs wanneer gebruikers de meest privacyvriendelijke instellingen inschakelen. De onderzoekers plaatsten daarvoor een server tussen de Android-toestellen en de systemen van Google en analyseerden die data. Ze ontdekten dat via Google Play Services een reeks processen op de achtergrond draait die niet is uit te schakelen of te verwijderen. Het gaat om informatie over welke apps worden gebruikt, aankoopgeschiedenis en de slaappatronen van gebruikers.
Volgens de stichting is die handelswijze van Google in strijd met zowel Nederlandse als Europese privacyregelgeving en is er een fundamentele wijziging in het Android-platform nodig om de privacy van gebruikers te waarborgen. Het onderzoeksrapport is nog niet openbaar gemaakt. De stichting verwacht dat in een later stadium in de rechtszaak te doen, maar houdt de kaarten nog even tegen de borst. Wel zal ze namens meer dan negen miljoen Nederlandse Android-gebruikers een schadevergoeding eisen. Detail: het gaat om vermeend misbruik van persoonlijke gegevens sinds mei 2018, het moment waarop de nieuwe Europese privacyregels (AVG) zijn ingegaan. Een woordvoerder kan desgevraagd nog niet aangeven wat de omvang van de claim wordt, maar het gaat waarschijnlijk om ‘enkele honderden euro’s’ per gedupeerde.
Het bedrag van de claim is afhankelijk van het aantal personen dat deelneemt aan de actie. Ook moet de stichting nog tot een verdeelsleutel komen voor de periode waarin een klant Google Android gebruikte en waarvoor diegene gecompenseerd wordt. De stichting heeft daar wel ideeën over maar laat de inschatting over het compensatiebedrag voor immateriële zaken per gebruiker in eerste instantie aan de rechter.
Privacy
Lucia Melcherts, voorzitter van Stichting Massaschade & Consument, stelt vast dat de data die we dagelijks met ons smartphonegebruik produceren een haarscherp beeld bieden van onze voorkeuren en tijdsbesteding. ‘Google heeft als ontwikkelaar van Android altijd een ongeëvenaarde positie gehad om zichzelf toegang tot die data te verschaffen, maar is gebonden aan strenge regels bedoeld om Android-gebruikers te beschermen. Ons onderzoek stelt vast dat Google geen enkele maatregel neemt om de privacy van Nederlandse Android-gebruikers te waarborgen.’
Het onderzoek legt volgens de stichting ook bloot dat Google unieke identifiers gebruikt om de verzamelde gegevens aan individuele gebruikers te koppelen, waardoor hun identiteit eenvoudig te herleiden is. Deze praktijk staat haaks op de richtlijnen die Google zelf aan app-ontwikkelaars geeft, aldus de stichting.
Het zal waarschijnlijk nog zo’n twee tot drie jaar duren voordat het tot een uitspraak komt. Gebruikers die willen deelnemen kunnen zich hier aanmelden. Een woordvoerder van Google laat aan het FD weten de zaak ‘speculatief en opportunistisch’ te vinden. Er wordt volgens het bedrijf een misleidend beeld geschetst van hoe Android en andere systemen van Google werken.
TikTok, Airbnb
Stichting Massaschade & Consument is opgericht in 2021. De organisatie maakt gebruik van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (Wamca). Die wet is sinds 2020 van kracht en stelt organisaties in staat om om collectieve schadevergoeding te eisen namens groepen consumenten. De stichting werkt met externe financiers die als het tot een regeling komt een bepaald bedrag opstrijken. Naast de rechtszaak tegen Google voert de stichting ook collectieve acties tegen andere techreuzen, waaronder TikTok en Airbnb. De zaak die in 2021 tegen TikTok werd aangespannen en is onlangs ontvankelijk verklaard. Dat betekent dat de stichting door de rechtbank is aangewezen als belangenbehartiger van miljoenen Nederlandse TikTok-gebruikers. In die zaak wordt in de loop van dit jaar een uitspraak verwacht.
