Wegens grootschalige inbreuk op auteursrechten heeft de Stichting Brein een omvangrijke Nederlandstalige dataset offline gehaald die werd gebruikt om kunstmatige intelligentie (ai) modellen te trainen. Dit is de eerste keer dat zo’n actie in Nederland plaatsvindt.
Na een tip ontdekte Brein dat deze dataset bestond uit illegale kopieën van tienduizenden boeken, miljoenen regels uit nieuwsartikelen van websites en ondertitels van talloze films en tv-series uit illegale bron.
De enorme dataset was gecomprimeerd zodat deze makkelijk te gebruiken was door ai-computermodellen zoals large language models (llm’s). Hoewel de dataset daarmee niet direct geschikt was voor consumenten om te lezen als e-book of nieuwswebsite, is dit niet toegestaan. Het kopiëren en dus ook ‘datamining’ uit illegale bron is nooit toegestaan. Dit kan alleen met toestemming van de houders van de auteursrechten.
Auteursrechten
Generatieve ai-modellen moeten van tevoren worden getraind met grote datasets. Vaak zitten daar auteursrechten of andere rechten van intellectueel eigendom op. In het Verenigd Koninkrijk heeft Getty Images al een rechtszaak tegen Stability AI aangespannen wegens het vermeend schenden van deze rechten. In de VS lopen om dezelfde reden al verschillende zaken tegen OpenAI’s ChatGPT en Meta’s Llama. Die modellen zouden met illegaal verkregen materiaal zijn getraind.
Bastiaan van Ramshorst, directeur van Stichting Brein, zegt op te treden tegen inbreukmakend en onrechtmatig gebruik van ai. ‘We hebben in de dataset onder meer gezocht naar de letterlijke tekst: ‘Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd’ en dit leverde meer dan tienduizend resultaten op. Stuk voor stuk betrof dit illegaal gekopieerde boeken. Ook de nieuwsartikelen zijn gekopieerd van websites met auteursrecht-voorbehoud. Dit toont duidelijk aan dat de auteursrechten niet zijn gerespecteerd, een heterdaadje noemen we dat ook wel.’
Geen inbreuk meer
De dataset is inmiddels offline gehaald. De maker van de dataset heeft een verklaring ondertekend waarin hij belooft geen inbreuk meer te maken en heeft informatie gegeven over wie de dataset heeft ontvangen. Brein onderzoekt nu welke ai-modellen deze dataset hebben gebruikt en zal de betrokken partijen aanspreken.
Om te helpen voorkomen dat partijen auteursrechtelijk beschermd materiaal massaal scrapen uit legale bronnen, raadt Brein aan dat rechthebbenden een voorbehoud maken. Veel bij deze stichting aangesloten rechthebbenden doen dit al.
