Nog maar weinig rijksoverheden zijn gestart met de aanpak van quantumdreiging. 71 procent laat het afweten. De Algemene Rekenkamer is bezorgd dat deze organisaties niet op tijd beginnen met de migratie naar veiliger systemen.
Om de risico’s te beperken, moeten betrokken overheden hun huidige cryptografie tijdig omzetten naar post-quantumcryptografie. Hieronder vallen nieuwe vormen van cryptografie die bestand zijn tegen quantumcomputers.
De Algemene Rekenkamer waarschuwt hiervoor in het rapport Focus op quantum bij de rijksoverheid. Quantumcomputers kunnen een systeem als DigiD al in 2030 kraken. Ook bijvoorbeeld de authenticiteit van paspoorten loopt dan gevaar. Waterkeringen en bruggen zijn eveneens kwetsbaar.
Q-day
Over vier jaar kan Q-day aanbreken, de dag dat de huidige cryptografie massaal faalt bij het beveiligen van digitale informatie en it-systemen. Maatschappelijke ontwrichting ligt op de loer. Statelijke actoren kunnen onze sluizen openzetten of gegevens op onze paspoorten zijn niet meer te vertrouwen. Aanvallen van quantumcomputers kunnen gegevensuitwisselingen tussen overheidsorganisaties manipuleren.
Nog maar weinig rijksoverheden hebben gesprekken gevoerd met leveranciers over quantumveilige producten.15 organisaties (24 procent) zijn hiermee gestart, terwijl 45 organisaties (71 procent) nog geen enkel contact hebben gelegd. Logius benadrukt dat organisaties ook tijdig hun eigen processen en systemen moeten aanpassen, wanneer leveranciers hun cryptografie veranderen. Dit is een tijdrovend proces en vereist inzage in waar deze zijn ingebed in de organisatie. Slechts 4 van de 63 ondervraagde organisaties (6 procent) heeft de dreiging van quantumcomputers opgenomen in hun risicomanagement. Meerdere onderzoekers waaronder Jan-Pieter D’Anvers (KU Leuven) hebben op de urgentie van de quantumdreiging gewezen.
Mogelijkheden
Quantumtechnologie biedt ook kansen. Mogelijk kunnen we door quantumtechnologie preciezer meten, veiliger communiceren en complexe berekeningen doen. Dit biedt kansen voor onder andere energiezuinige voedselproductie, het ontwikkelen van nieuwe materialen en cybersecurity.
Nederland investeert daarom via het Nationaal Groeifonds tussen 2021 en 2028 615 miljoen euro in deze technologie. Hiermee is een bloeiend netwerk opgezet en heeft Nederland een academische toppositie verkregen. Het werk is echter nog niet af. Veel plannen en projecten staan nog in de steigers. En het is lastig te voorspellen of Nederland de toppositie ook in de toekomst gaat behouden.
De grote uitdaging voor de toekomst is om deze beloften te vertalen naar concrete markttoepassingen en een plek te veroveren op de hightech-markt. Daarbij speelt dat sommige andere landen de afgelopen jaren aanzienlijk meer publiek geld in quantumtechnologie investeerden. Vooral Japan, het Verenigd Koninkrijk, de VS en Duitsland steken hier veel overheidsgeld in. De zorg bestaat dat andere landen Nederland inhalen.
