Filternet: ‘We zijn het spuugzat, al die rotzooi op internet’

Je moet er toch niet aan denken, als whizzkid met onbedwingbare nieuwsgierigheid. Staat er thuis op kosten van de zaak eindelijk een beetje fatsoenlijke multimedia-computer – met internetaansluiting – en dan gebeurt er dit. Je start op, en wat verschijnt er? Het icoontje van Filternet! Daar gaat je surfplezier.

Geen sprake van, bezweert Jan Willem Bosman. Hij is clustermanager bij de Evangelische Omroep (EO) en verantwoordelijk voor Filternet, een door de EO ontwikkelde service die het net zuivert van sex, geweld, racisme en godslastering (http://www.filternet.nl). "Uit onderzoek blijkt dat jongeren er juist blij mee zijn niet meer met dergelijke sites te worden geconfronteerd", stelt hij. "Kom maar op met dat filter, zeggen ze. We zijn het spuugzat, al die rotzooi op internet."
Ongeveer vijfduizend abonnees heeft Filternet nu, bijna een jaar na introductie. En dat is iets minder dan waarop de EO gerekend had. Deels heeft dat te maken met technische problemen waarmee het aansluiten aanvankelijk gepaard ging. Voor een ander deel met ‘bewustwording’. De achterban laat zich niet zo gemakkelijk over de streep trekken voor deze vorm van (bijbels) verantwoord internetgebruik. Er moet geld bij, laat Bosman doorschemeren. Vooral vanwege de hoge kosten van het filteren zelf. De EO werkt met het Amerikaanse softwarepakket xstop (http://www.xstop.nl), maar vindt de zuivering die daarvan het gevolg is, ontoereikend. Er slipt nog teveel netpulp doorheen. En puur Nederlandstalige vuiltaal herkent ‘xstop’ natuurlijk niet. Voor het fijnmazige filterwerk heeft de omroep daarom drie fulltime selecteurs aangesteld die verdachte sites stuk voor stuk persoonlijk tegen het licht houden.
Een kostbare aangelegenheid. Maar aan stoppen wordt niet gedacht bij de omroep. "Internet zien we als het medium van de toekomst en met Filternet bieden we onze achterban een verantwoorde toegang, die bovendien van hoge kwaliteit is. Sneller en beter bereikbaar dan gemiddeld. Het is bepaald niet: de EO op internet. Wat we blokkeren, zijn uitsluitend de extremen: harde porno, zelfmoordsites, hoe maak ik een bom. Dat soort dingen."
De clustermanager schat dat niet meer dan tien procent van het totale internetaanbod wordt weggefilterd. "Noem het maar een stukje bescherming. Waar mensen zélf voor kiezen. Precies zoals ze zich ook tegen allerlei andere dingen in het leven beschermen."

Slagboom

De achterban komt wel over de brug, denkt Bosman. En een gelukkige bijkomstigheid is dat zich nog een geheel andere categorie afnemers aandient voor Filternet: het bedrijfsleven, waar privé-e-mailend en -internettend personeel in toenemende mate een probleem vormt. Controle ligt gevoelig, zeker nu de Registratiekamer daar begin dit jaar strenge privacyregels aan heeft gekoppeld. Die lastige klip omzeil je als werkgever helemaal met filtratie. Medewerkers kunnen vrijuit internetten, maar stuiten op een elektronische slagboom zodra het surfen ongewenste vormen aanneemt.
Voor bedrijven biedt de EO Filternet aan als softwarepakket, al dan niet in combinatie met de bijbehorende hardware, een soort extra pc in het netwerk. Het pakket bestaat uit ‘xstop’, waarvoor de omroep distributeur is in Nederland, en het zelf, op basis van toegevoegde criteria ontwikkelde Nederlandse filter. Bosman: "De interesse neemt toe. Dat merken we duidelijk. En zal nog verder stijgen, als gevolg van de verbeterde marketing. We gaan werken met resellers, die het pakket namens ons aanbieden als onderdeel – als toegevoegde waarde – van integrale internet-oplossingen voor bedrijven."
Voor bedrijven die het EO-filter laten installeren, openen zich grenzeloze mogelijkheden. De software biedt namelijk niet minder dan dertig nog extra te activeren categorieën. Spelletjes en mp3-files (muziek) kun je bijvoorbeeld buitensluiten. En alles wat met vakantie te maken heeft. De beurskoersen, nog zo’n populaire privé-surfbestemming. Zelfs biedt het filter de mogelijkheid e-mails te filteren. Een medewerker die zich pornografisch of racistisch uitdrukt, ziet zijn bericht geblokkeerd. Zonder dat een menselijk oog er een blik op heeft geworpen. Privacy gewaarborgd dus.

Impact verkleinen

Ondertussen wordt binnenskamer bij de EO geëxperimenteerd met neurale netwerktechnologie. Een zelflerend, op het menselijk brein gelijkend computersysteem moet de taak van de selecteurs grotendeels gaan overnemen. Op basis van duizenden sites die tot nu toe handmatig zijn weggefilterd. De eerste resultaten zijn redelijk succesvol, meldt Bosman. En dat is maar goed ook. "Onderschat niet wat het langdurig bekijken van dit soort sites met mensen en menselijke relaties doet. Vandaar de speciale begeleiding met regelmatig afpraatsessies. Om de impact te beperken wordt gewerkt met kleine schermpjes. Maar het blijft een zware klus. Alles wat de computer kan overnemen, is winst."
 
Slecht werk
Filtersoftware is geen alternatief voor ouderlijk toezicht, concludeert Consumer Union. De Amerikaanse consumentenbond testte zeven internetfilters: Young Teen (alleen voor America Online-leden), Cyber Patrol (http://www.cyberpatrol.com), Cybersitter 2000 (http://www.cybersitter.com), Cyber Snoop (http://www.pearlsoftware.com), Internet Guard Dog (http://www.mcafee.nl), Net Nanny (http://www.netnanny.com) en Norton Internet Security (http://www.symantec.nl). De ‘betere’ filters blokkeren zoveel websites, dat gebruikers het surfen net zo goed kunnen laten. De ‘mindere goden’ zien gemiddeld één op de vijf websites met ‘schadelijke’ inhoud over het hoofd óf filteren sites met onschuldige, maar naar Amerikaanse begrippen controversiële inhoud weg. (http://www.consumerunion.org)