Het typerende van nieuwe technologie is dat aanvankelijke euforie na enige tijd het veld moet ruimen voor teleurstelling. Bij nader inzien is het misschien toch niet zo voor de hand liggend om op straat een film te bekijken op een telefoonschermpje. Als je niet oppast, loop je tegen een lantarenpaal op.
De toepassing van nieuwe technologie is niet het enige wat vergezocht kan zijn. Ook de technologie zelf laat het in de praktijk wel eens afweten. Je zou het misschien niet denken na alle hype, maar de derdegeneratietelefoons kunnen helemaal geen lange video’s afspelen. Dat kan het netwerk niet aan, en de compressietechnologie is nog niet beschikbaar, laat staan ingebouwd in een zaktelefoon. Op zijn best kun je een clipje van twintig, dertig seconden downloaden.
Toch wordt de mobiele telefonie van de derde generatie momenteel aan de massa verkocht alsof we binnenkort allemaal televisie gaan kijken op een muizenschermpje. In de afgelopen weken stuitte ik op prime-time commercials van verschillende elektronicagiganten waarin niets minder werd beweerd.
Twee bergbeklimmers op een gletscher volgen de climax van een soap-opera op een mobieltje, terwijl een ander bedrijf het voorbeeld geeft van een dynamische manager die helaas-helaas zijn presentatie is vergeten, maar zich uit de benarde situatie redt door zich te laten souffleren door een assistent op kantoor.
Wat het reclamebureau dat de laatste commercial in elkaar draaide, kennelijk niet beseft, is dat deze vergeetachtige manager geen beeldtelefoon nodig heeft om zich een presentatie te laten influisteren. Een gewoon GSM-etje voldoet uitstekend.
Afgezien van dit slordige denkwerk is het onbegrijpelijk dat een elektronicafabrikant zich probeert te profileren met telefoons die nog lang niet te koop zijn. Als beeldtelefoons over enkele jaren worden geïntroduceerd, zal er een oudbakken luchtje aan zitten.
De klassieke hype-curve werd onlangs door Merrill Lynch uitgebreid met een tweede anticlimax om deze ontwikkeling te beschrijven. Na de eerste hype en aansluitende teleurstelling (want er zijn nog geen producten), volgt een tweede, veel lager golfje van opwinding als de eerste producten worden gelanceerd. Dit enthousiasme moet eveneens wijken voor een emotionele depressie als blijkt dat een pratende koelkast in het dagelijks leven misschien toch niet zo’n geweldige vondst is.
Het internet heeft ook enkele klassieke inschattingsfoutjes opgeleverd. Waarderingen voor e-commerce vlogen in 1999 omhoog omdat beleggers meenden dat consumenten de helft van hun inkopen on-line zouden doen, en vervolgens nog eens fijn de krant gingen lezen op een beeldscherm.
Het is toch vooral merkwaardig dat het zolang heeft geduurd voordat we dat ballonnetje hebben lek geprikt.
Op dit moment ontstaat er een hype rond een nieuw Zweeds bedrijf dat een manier heeft bedacht om tekeningen en notities op het web te zetten. Anoto, een dochteronderneming van C-technologies, heeft een pen met ingebouwde camera ontworpen die precies kan volgen wat wordt opgetekend aan de hand van een uniek patroon van vrijwel onzichtbare puntjes op papier. Louter door het aankruisen van een hokje worden de notities of de tekeningen gemaild.
Het is gemakkelijk te begrijpen waarom dit bedrijf de handen op elkaar krijgt. Het heeft een technisch kunstje geflikt waar velen zich het hoofd over hebben gebogen – hoe lang is het Bossche LCI ook alweer bezig met een digitale pen? Anoto combineert bovendien een aantal recente uitvindingen: een minicamera, Bluetooth-radiotechnologie, Gprs-zaktelefoons en nieuw papier.
Maar doe een stapje terug en dan heeft Anoto in feite de scanner opnieuw uitgevonden. En niet eens zo’n heel goede, want je kunt er niet eens foto’s mee opnemen. Zelfs als je bedenkt dat de Anoto-pen veel handzamer (en trouwens ook veel duurder) is dan een scanner, en als je ervan uitgaat dat digitaal papier straks overal voorhanden is (wat nog maar de vraag is), dan blijven de afbeeldingen een e-mailbijlage.
En in dat geval is het dus niet mogelijk dat de tekeningen van een zesjarig meisje spontaan verschijnen in een Powerpoint-presentatie van haar pappie. Noch kunnen snel opgekrabbelde afspraken opduiken in een organiser.
Hoe kom ik daarbij? Dat zijn toepassingen die Anoto zelf twee weken geleden toonde in een videopresentatie op een prestigieus beleggerscongres hier in Londen.
Kortom: of het nu soap-opera’s op een bergtop betreft, of hartenbrekende vader-dochter-scenes met een toverpen, we worden belazerd waar we bijstaan.
En om maar eens twee hypes bij elkaar te voegen: al eens geprobeerd een flinke tekening af te beelden op een telefoonschermpje?
De technologie-industrie laat zich ondanks de keiharde ‘reality-check’ van het afgelopen jaar nog steeds gewillig meeslepen door nieuwe uitvindingen zoals een videotelefoon en een science-fictionpen. Je zou verwachten dat beleggers hun leergeld inmiddels wel hebben betaald, en dat ze een nieuwe hype zo snel mogelijk een koude douche geven.
Het lijkt mij in ieders belang dat de tijdsspanne tussen hype en teleurstelling wordt teruggebracht tot twee uur in plaats van twee jaar.
Trouwens, de beste technologieproducten komen binnen via de achterdeur. De Blackberry van het Canadese Resarch in Motion (RIM) was een vondst waarvan niemand vijf jaar geleden had gedacht dat het zou slagen – een anti-hype zogezegd. Maar inmiddels zijn er miljoenen Amerikanen die hun kantoor-e-mail laten doorsturen naar een Blackberry over een stokoud piepernetwerk.
En terwijl nog geen enkele zaktelefoonfabrikant in Europa een soortgelijke, doeltreffende e-maildienst biedt (al praten ze er al jaren over) komt RIM naar Europa. Het heeft zojuist een overeenkomst met Vodafone gesloten. Technisch heeft het allemaal niet zoveel om het lijf. "Dit is tien procent technologie en negentig procent herinrichting van bedrijfsprocessen," aldus RIM.
Misschien is het geheim van succesvolle technologie wel dat het niet om de technologie draait.
Lucas van Grinsven werkt als Europees technologiecorrespondent bij een wereldwijd opererend persbureau in Londen. Spreekt dagelijks met Europese technologieondernemers en financiers.
