Wat lees ik in mijn lijfblad? Acht gemeenten publiceren een manifest waarin zij open standaarden en – in één adem – open broncodes eisen. Welkom in de it-sector. Daar liggen de verhoudingen kennelijk zo dat een afnemer zijn wensen niet direct bij een leverancier kwijt kan. Het stoere manifest van deze bende van acht klinkt daarom ook een beetje als een wanhoopskreet.
Twintig jaar terug bestelden overheden nog wel ‘maatwerk’. Ik kan de jongeren onder ons melden dat die aanpak klanten nog veel afhankelijker maakt van leveranciers. Sindsdien is de overstap gemaakt van maatwerk naar pakketsoftware en zijn er vele uitwisselingsstandaarden gekomen. Gelijktijdig zijn sommige bureauapplicaties zo dominant geworden dat ze als de facto standaard fungeren. Dat klinkt ernstig, maar in de praktijk blijkt het best handig.
De interne maar ook externe documentwisseling van Nederlandse overheden verloopt bijvoorbeeld grotendeels met behulp van Word-bestanden. Omdat bijna elke organisatie en elk bedrijf Word gebruikt, geeft dit in de praktijk nauwelijks problemen. Zelfs de laatste eigenzinnige organisaties kunnen de .doc bestanden redelijk ongeschonden inladen in hun WordPerfect of OpenOffice. Het Microsoft-monopolie levert kortom geen prangende praktische problemen op.
Niettemin is duidelijk dat afhankelijkheid van één leverancier vroeger of later geld kost. Het is dus zaak de concurrentiemogelijkheden te vergroten. Daarbij is het onwenselijk dat overheidsinformatie tot in de eeuwigheid is opgeslagen in een leveranciersgebonden bestandsformaat. Stel je voor dat je een overheidsbrochure alleen maar kunt lezen met een bril van Pearl.
De opkomst van xml biedt nieuwe kansen voor een moderne open documentstandaard. Het breed gedragen open document format (ODF) is inmiddels door het ISO gecertificeerd. Jammer alleen dat marktleider Microsoft niet meewerkt aan deze standaard. Marktleiders, laat staan monopolisten, houden niet van open standaarden. Interessant genoeg komt Microsoft hier niet meer mee weg. Teveel overheden in teveel landen eisen een open documentstandaard. Microsoft koos eieren voor zijn geld. Een echte bekering tot ODF was een brug te ver, maar het concern zorgde wel – via een derde partij – voor conversiesoftware van en naar de eigen nieuwe Office-formaten. Dat was nog maar een doekje voor het bloeden. Het concern besloot later voor een vlucht naar voren door het eigen OpenXML-bestandsformaat voor te dragen als open industriestandaard. Deze week werd deze geaccepteerd. Straks hebben we dus twee ‘open’ standaarden met ISO-label. Op termijn krijgen we er misschien zelfs nog een derde bij, want de Chinezen volgen wederom hun eigen weg, nu weer met het uniform office format (UOF). Standaarden, je kunt er niet genoeg van hebben.
