Dat leek mij een mooie, prikkelende vraag om een discussie over de maatschappelijke rol van datacenters op gang te brengen. Die discussie wil ik vanuit het Europese onderzoeksproject Catalyst de komende tijd graag voeren. Wat mij betreft leven datacenters namelijk niet op een eiland, maar maken zij deel uit van de energie-infrastructuur van ons land. Zij spelen dus ook een belangrijke rol in de energietransitie die ons land nu doormaakt.
Mijn werkgever, stichting Green IT Amsterdam, is een van de deelnemers aan dit Europese project. Wat ons voor ogen staat is dit: datacenters zijn niet alleen grootgebruikers van energie, maar kunnen ook een belangrijke rol spelen als een – wat ik maar even zal noemen – ‘energy hub’ in de nieuwe energie-infrastructuur die de komende jaren in ons land gaat ontstaan.
Doodzonde
Van een gecentraliseerde aanpak met een beperkt aantal grote energieproducenten groeit ons land meer en meer naar een infrastructuur waarbij grote aantallen kleine(re) opwekkers de markt van energie voorzien. Dat geldt voor elektriciteit, maar bijvoorbeeld ook voor warmte. Denk aan de windparken op zee of de zonnepanelen op het dak van uw en mijn huis. Bij datacenters zien we grote kansen voor restwarmte, die nog dagelijks door koelinstallaties – letterlijk – de lucht in wordt geblazen. Doodzonde natuurlijk. Die warmte kan prima worden gebruik in bijvoorbeeld een productieproces of voor verwarming van een gebouw.
Ten aanzien van zowel elektrische energie als warmte zien we dezelfde uitdaging: hoe brengen we vraag en aanbod bij elkaar en hoe houden we de netwerken om energie van A naar B te brengen goed in balans? Datacenters als grote spelers op het gebied van elektrische energie én warmte zouden hierbij wel eens een cruciale rol kunnen spelen. Sterker nog, zij kunnen zeer belangrijke knooppunten worden in deze netwerken.
Energy hubs
Vandaar die kreet ‘energy hub’. Maar hoor ik u al meteen zeggen: hoe werkt dat dan precies – zo’n energy hub?
Dat is een ‘work in progress’. Maar laat ik twee voorbeelden noemen die wij vanuit Catalyst voorzien. Datacenters investeren in noodstroomoplossingen. Zij kopen ups-systemen, batterijen en generator sets voor het geval zij te maken krijgen met een stroomstoring. Zouden we die voorzieningen wellicht ook kunnen gebruiken om het openbare elektriciteitsnetwerk waar het datacenter deel van uit maakt in balans te houden? Door op een dag het energieoverschot elektriciteit in die batterijen op te slaan bijvoorbeeld? Of om tijdelijk energie te ‘lenen’ als er ergens een tekort dreigt? Zo ook met warmte. Kunnen we warmte die een datacenter kwijt wil wellicht gebruiken als input voor een productieproces van een ander bedrijf?
Energiemarktplaatsen
Met andere woorden: datacenters die als afnemer, als toeleverancier, maar ook als (tijdelijke) opslagcapaciteit in energienetwerken zijn opgenomen.
Maar hoe doen we dat dan precies? Gaan we op weg naar energiemarktplaatsen die alles en iedereen aan elkaar koppelen en waar heel gemakkelijk gehandeld kan worden in energie? Gaan we een prijs koppelen aan restwarmte? Hoeveel mag een datacenter in rekening brengen als zijn accu’s worden gebruikt voor het opslaan van overtollige elektrische energie? Hoe regelen we dit juridisch? Hoe zit het met aansprakelijkheid, garanties, vergoedingen en dergelijke?
Op tal van plaatsen zien we dat deze discussies nu op gang komen. Steeds meer datacenters zien hier namelijk ook kansen. Al was het maar omdat een datacenter tot nu toe een business model kent dat gebaseerd is op slechts één activiteit: het verwerken van data. Met een rol als energy hub zou daar wel eens een tweede (financiële) peiler bij kunnen komen.
