In zijn recente rapport ‘Threat Landscape 2024’ schetst Enisa dé cyberdreigingen van dit moment. Het Europese agentschap voor cybersecurity benadrukt dat het aantal cyberaanvallen blijft toenemen. Geopolitieke spanningen en de opmars van ai spelen daarin een rol.
Er verschijnen veel rapporten in de security-wereld, maar de Enisa-studie springt er toch vaak uit als (onafhankelijke) vinger aan de pols in de cyberwereld. We overlopen de zeven grootste bedreigingen die het agentschap (dat dit jaar twintig jaar bestaat) identificeert, met ook de trends in elk domein:
- Ransomware: nieuwe vormen van afpersing
Ransomware blijft hoog op de lijst staan van cyberdreigingen. Hoewel het aantal aanvallen stabiel is gebleven, zijn de technieken verfijnder geworden. Cybercriminelen combineren ransomware met data-exfiltratie en dreigen gevoelige informatie openbaar te maken. Een toenemende trend is het gebruik van ‘living off the land’-technieken, waarbij hackers bestaande legitieme tools binnen systemen misbruiken om niet gedetecteerd te worden.
- Malware: geavanceerder en moeilijker te detecteren
Malware lijkt al zo oud als de straat, maar blijft een grote dreiging, met malware-as-a-service nog steeds als snelgroeiende trend. Deze service laat minder technische criminelen toe om eenvoudig aanvallen te lanceren. Malware wordt ook steeds slimmer in het ontwijken van detectie door gebruik te maken van polymorfe technieken, waarbij de malware van vorm verandert om antivirussoftware te omzeilen.
- Social engineering: grotere focus op business email compromise
Social engineering, zoals phishing, blijft een van de vaak voorkomende aanvalsvectoren. Er is een sterke toename in business email compromise-incidenten, waarbij criminelen via e-mail proberen toegang te krijgen tot bedrijfsgegevens of betalingen te onderscheppen. Daarbij maken hackers gebruik van ai-tools om geloofwaardige nepmails te creëren.
- Ddos-aanvallen: toename van complexiteit en omvang
Ook dit is niet nieuw, maar ddos-aanvallen blijven zeker van tel. Van alle dreigingen is deze methode zelfs diegene die Enisa het meest rapporteert, nog vóór ransomware. In dit domein valt de opkomst van ddos-for-hire-diensten op. Ook deze platforms stellen onervaren aanvallers in staat grootschalige aanvallen uit te voeren. Een andere trend is het gebruik van iot-apparaten in botnets, die grootschalige aanvallen mogelijk maken.
- Datalekken: gerichte aanvallen en meer complexiteit
De dreiging van datalekken neemt toe, vooral nu aanvallers gerichter te werk gaan. Naast menselijke fouten en misconfiguraties worden bedrijven vaker doelwit van gerichte aanvallen. Ook stelt Enisa vast dat aanvallers druk uitoefenen op bedrijven door te dreigen met openbaarmaking van data en dat vlak voor wettelijke rapportagetermijnen.
- Informatie-manipulatie: ai speelt een steeds grotere rol
Desinformatiecampagnes blijven een essentieel onderdeel van geopolitieke conflicten, met Rusland als prominent voorbeeld in de context van de oorlog in Oekraïne. Opvallend is de toenemende rol van ai in deze manipulatiecampagnes. Hoewel ai-enabled desinformatie in de kinderschoenen staat, zijn er aanwijzingen dat cybercriminelen deze technologie gebruiken om doelgericht informatie te vervalsen en te verspreiden.
- Aanvallen op de toeleveringsketen: social engineering via leveranciers
Ook aanvallen op de toeleveringsketen worden volgens Enisa steeds verfijnder, met een toenemende focus op het misbruiken van leveranciersnetwerken via social engineering. Een bekend voorbeeld is de recente aanval waarbij backdoor-code werd toegevoegd aan een veelgebruikt open-sourceproject, dat ontwikkelaars en organisaties wereldwijd trof.
De conclusie van Enisa is alvast duidelijk: de trends in cyberaanvallen evolueren snel, en bedrijven moeten zich blijven aanpassen, constant waakzaam zijn en robuuste beveiligingsmaatregelen treffen.
