Quantumcomputing schuift in rap tempo op van lab-experiment naar strategische technologie. Wat zijn de gevolgen voor het werk van ict‑professionals en de beveiliging van systemen? In dit artikel beantwoorden we zeven veelgestelde vragen en gaan we in op hoe Nederland zich nestelt in de internationale voorhoede van fundamenteel onderzoek én industriële toepassingen.
1. Wat is quantumcomputing?
Quantumcomputing is een radicaal andere manier van rekenen dan klassieke ict. Waar bits alleen nullen of enen kunnen zijn, daar nemen qubits meerdere toestanden op meerdere locaties aan. Dat principe heet superpositie en maakt quantumcomputers geschikt voor berekeningen die voor klassieke systemen onhaalbaar zijn.
2. Waarin verschilt een quantumcomputer van een klassieke computer?
Het verschil zit niet in snelheid, maar in het rekenmodel. Klassieke computers doorlopen berekeningen lineair, terwijl quantumcomputers veel mogelijke uitkomsten parallel kunnen verkennen. Daardoor zijn ze geschikt voor complexe optimalisatie‑ en simulatieproblemen. Quantumcomputers verschillen dus fundamenteel van klassieke computers.
3. Waarvoor is quantumcomputing wél geschikt — en waarvoor niet?
Quantumcomputers zijn geen universele versnellers. Ze excelleren in domeinen waar de wiskunde aansluit op quantummechanica, zoals molecuulsimulatie, route‑optimalisatie en factorisatie. Dat wiskundige proces voor het herschrijven van een product in kleinere delen wordt ook wel ‘ontbinden in factoren’ genoemd.
Voor alledaagse ict‑taken blijft klassieke hardware superieur. In een Computable-artikel over quantumcomputing-chips wordt benadrukt dat de technologie waarde heeft in berekeningen voor commercieel en wetenschappelijk belang die buiten het bereik van conventionele computers vallen.
4. Wanneer worden quantumcomputers praktisch inzetbaar?
De huidige generatie NISQ‑systemen is nog te instabiel voor grootschalige toepassingen. Toch komt de commerciële inzetbaarheid dichterbij. IBM noemt 2030 aan als het jaar van de commerciële quantum‑lancering.
5. Betekent quantumcomputing het einde van huidige cryptografie?
Bepaalde algoritmen zoals rsa en ecc zijn kwetsbaar voor toekomstige quantumaanvallen. Dat betekent niet dat de digitale wereld morgen onveilig is, maar organisaties moeten wel tijdig overstappen op post‑quantum ryptografie. De urgentie wordt breder gevoeld, blijkt uit de Quantum Readiness‑studie die Computable aanhaalt: bedrijven investeren al fors meer in quantumtechnologie, juist vanwege de impact op beveiliging.
6. Hoeveel qubits zijn er nodig voor een echte doorbraak?
Het aantal qubits is minder belangrijk dan de kwaliteit ervan. Voor fouttolerante systemen zijn duizenden tot miljoenen qubits nodig, afhankelijk van de mate van foutcorrectie. In een artikel over de AWS‑quantumchip wordt dit onderstreept: Foutcorrectie is de sleutel tot schaalbaarheid.
7. Wat kunnen organisaties vandaag al doen om zich klaar te stomen voor het tijdperk van quantumcomputing?
De belangrijkste stap is quantum‑readiness: inventariseer welke cryptografie je gebruikt, volg de pqc‑standaardisatie en begin met plannen voor migratie. Daarnaast loont het om mogelijke use‑cases te verkennen en kennis op te bouwen. Uit IBM’s Quantum Readiness‑studie blijkt dat organisaties wereldwijd al meer investeren, maar dat de voorbereidingsgraad nog laag is en dat er voor veel organisaties werk aan de winkel is.
Quantum in Nederland
Nederland speelt al jaren een opvallend sterke rol in de internationale quantumrace. Met QuTech (TU Delft en TNO), Quantum Delta NL en een groeiend ecosysteem van startups en onderzoeksinstituten behoort ons land tot de koplopers in Europa. De focus ligt op drie pijlers: quantumcomputing, quantumnetwerken en quantumsensoren. Dankzij structurele investeringen, waaronder die van het Nationaal Groeifonds, groeit Nederland uit tot een van de weinige landen waar zowel fundamenteel onderzoek als industriële toepassingen samenkomen.
Een van de experts die dit vaak benadrukt is prof. Ronald Hanson (QuTech), die in Computable uitlegde hoe Nederland zich onderscheidt door samenwerking tussen wetenschap en industrie. ‘Nederland heeft een unieke positie doordat we wetenschap, engineering en industrie vanaf het begin samenbrengen.’
Bedrijven, overheid en kennisinstellingen trekken gezamenlijk op, waardoor innovaties sneller richting praktijk komen.
De Nederlandse quantumstrategie, gecentraliseerd in het Nationaal Groeifondsprogramma Quantum Delta NL (QDNL), beoogt Nederland binnen zeven jaar te positioneren als een leidend Europees centrum voor quantumtechnologie. Met een investering van 615 miljoen euro richt het programma zich op onderzoek, talent, en het bouwen van een ecosysteem met hubs in Delft, Eindhoven, Leiden, Twente en Amsterdam.
Zolang kwantumcomputers geen priemgetallen groter dan 21 kunnen ontleden maak ik mij geen zorgen.