Nederland versterkt met Oekraïne front tegen Russische cyberaanvallen

Nederland gaat intensiever samenwerken met Oekraïne op het gebied van cybersecurity. Het nieuwe strategische partnerschap moet de digitale weerbaarheid van beide landen versterken. Dinsdag zijn afspraken gemaakt over gerichte investeringen in informatie-uitwisseling en kennisdeling. Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) tekende hiertoe een Memorandum of Understanding (MoU) met de State Service of Special Communications and Information Protection of Ukraine (SSSCIP).

De samenwerking richt zich niet alleen op de korte termijn, maar ook op langlopende projecten. Nederland en Oekraïne werken sinds het begin van de grootschalige Russische invasie nauw samen op het gebied van cybersecurity. NCSC-directeur Matthijs van Amelsfort en SSSCIP-voorzitter Oleksandr Potii hebben afgesproken meer bruikbare informatie en technische expertise uit te wisselen.

Mijlpaal

Van Amelsfort noemt de overeenkomst een mijlpaal in het partnerschap. Beide partijen verwachten dat de samenwerking het wederzijdse situationeel inzicht verbetert en de reactietijd bij opkomende cyberdreigingen verkort. Ook bespraken ze strategieën om de nationale cyberweerbaarheid te vergroten. Daarbij staat nauwe samenwerking tussen publieke en private partijen centraal, zowel in civiele als militaire domeinen.

Het delen van actuele cyberdreigingsinformatie vormt een belangrijk onderdeel van de samenwerking. Oekraïne heeft door de oorlog veel praktijkervaring opgedaan met Russische cyberaanvallen. Computer Emergency Response Team of Ukraine (Cert-UA), het Oekraïense nationale team dat zich bezighoudt met cybersecurity en cyberincidenten, waarschuwde onlangs voor een campagne van een aan Sandworm gelieerde dreigingsgroep die zich via vacaturesites richt op Oekraïense systeembeheerders en andere it-professionals. De aanvallers doen zich voor als recruiters en proberen slachtoffers tijdens een sollicitatieprocedure kwaadaardige software te laten installeren.

Weerbaarheid

Oekraïne werkt behalve met Nederland ook nauw samen met onder meer de VS, Polen, Frankrijk, Roemenië en Slovenië. Ook technologiebedrijven zoals Microsoft, Cisco, Mandiant, Eset en Akamai dragen bij aan de digitale weerbaarheid van het land.

Tijdens een interview met Computable in februari 2023 pleitte Potii al voor een multidimensionale aanpak. Daarbij zijn volgens hem niet alleen technische maatregelen nodig, maar ook aanpassingen van defensiedoctrines en internationale wetgeving. Ook zou er een gemeenschappelijk begrip moeten komen van cyberincidenten en jurisdictie. Inmiddels heeft Oekraïne ook op het gebied van risicobeoordeling stappen gezet. De SSSCIP keurde onlangs een methodologie goed voor het beoordelen van cybersecurityrisico’s. Het kader combineert kwalitatieve en kwantitatieve risicobeoordelingen en voorziet in een register van cybersecurityrisico’s, mitigatieplannen en regelmatige evaluatie van de resultaten.

Nederland heeft tot nog toe zo’n 14,5 miljard euro bijgedragen aan de Oekraïense verdediging tegen Rusland. Ook bij de ontwikkeling en productie van drones werken beide landen nauw samen.

Reactie NCSC

Het NCSC benadrukt desgevraagd dat het vooral om investeringen in ‘effort’ gaat. ‘Dat wil zeggen dat er op verschillende vlakken wordt gekeken hoe we van elkaar kunnen leren door bestaande ervaring en expertises te delen. Denk bijvoorbeeld aan kennis over het opzetten van een incident managementsysteem, over hoe je met publieke organisaties samenwerkt om incidenten af te handelen, of over hoe een cyberintel-platform gebruikt. Zij hebben gerichte ervaring opgedaan in de afgelopen vier jaar waar wij veel van kunnen leren, en andersom hebben wij ook voor hun relevante kennis.’