De Belastingdienst stopt de migratie naar Microsoft 365 (M365). De overstap naar een moderne werkomgeving, die sinds 2025 in volle gang was, maakt plaats voor on-premises en opensource. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) antwoordt dit op vragen van CDA-Kamerlid Inge van Dijk.
Een te grote afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven zou Nederland kwetsbaar maken, zo vreesde de Tweede Kamer. Pro-Kamerlid Barbara Kathmann vindt dat de Nederlandse overheid veel te veel aan het Microsoft-infuus zit. Immers, onder druk van de regering in Washington zou de dienstverlening van Microsoft kunnen worden stopgezet en zou bijvoorbeeld het innen van belastinggelden in gevaar komen.
Aanvankelijk voelde de Belastingdienst er niets voor om de overstap naar M365 (Outlook, Teams, onlineversies van Office) terug te draaien. Op korte termijn zou er geen alternatief zijn voor deze overgang. Implementatie van een soevereine oplossing werd als ‘niet realistisch en uitvoerbaar’ gezien. Maar nu blijkt het wel degelijk te kunnen. Eerenberg: ‘In het on-premisescenario draait de software op servers van de Belastingdienst of op servers die door de Belastingdienst worden gecontroleerd. Dat deze optie nu wel mogelijk is, komt mede doordat het de Belastingdienst is gelukt om de datacentercapaciteit te vergroten.’ Ook de Douane en de Dienst Toeslagen volgen deze koersverandering.
Meer autonome oplossing
Eerst wordt in 2027 de voorziening voor mail en agenda on-premises gerealiseerd. Later in 2027 en 2028 volgen Europese opensourceoplossingen voor persoonlijke opslag en samenwerkingsfunctionaliteiten. Een meer autonome oplossing hiervoor ligt dus in het verschiet. Dat sluit aan bij het advies van het Adviescollege ICT-toetsing om niet uit te gaan van één oplossing bij één leverancier, maar om per functionaliteit alternatieven te onderzoeken. Het Adviescollege drong er bij de Belastingdienst op aan om zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande licenties, zodat aanvullende investeringen zoveel mogelijk worden beperkt.
Het laten vallen van M365 leidt wel tot problemen bij het archiefbeheer. Een aantal beoogde voorzieningen voor het op orde brengen van de informatiehuishouding zat in het M365-pakket. Dit pakket is niet on-premises beschikbaar. De Belastingdienst brengt in kaart wat ervoor nodig is om dit op te lossen.
Verouderd
De Belastingdienst kampt al jaren met een verouderd ict-landschap. Sinds 2023 is een groot deel van de achterstand ingelopen, meldt Eerenberg. In het lopende jaar wordt, ondanks de nadruk op modernisering, veertig procent van het portfolio benut voor wetgeving of andere externe toezeggingen.
De Belastingdienst nadert eind 2028 een omslagpunt. Volgens de huidige planning komt er dan meer ruimte vrij voor nieuwe initiatieven, waaronder strategische vernieuwing. Voor dat laatste is momenteel slechts vijf procent van de beschikbare capaciteit beschikbaar. Hoognodige modernisering, nieuwe wetgeving en externe verplichtingen slokken bijna alle capaciteit op.
Een voorbeeld van strategische vernieuwing is het vroegtijdig en planmatig moderniseren van verouderde systemen en applicaties als regulier onderdeel van lifecyclemanagement. Daarmee wordt voorkomen dat moderniseringsopgaven op het allerlaatste moment alsnog met voorrang moeten worden opgepakt en een groter beslag leggen op de capaciteit.
