Aan een landelijk crisisplan voedselzekerheid wordt momenteel de laatste hand gelegd. Daarin krijgt ook digitale ontwrichting een plaats. Staatssecretaris Silvio Erkens (Voedselzekerheid) bevestigde dinsdag in de Tweede Kamer dat er voor de voedselketen een draaiboek wordt gemaakt voor cyberincidenten of cyberdreigingen. Hij zei dit op vragen van het kamerlid Sarah el Boujdaini (D66).
Volgens staatssecretaris Erkens is de voedselketen erg kwetsbaar. De verstoring daarvan door hackers en andere kwaadwillenden behoort tot de meest ontwrichtende noodscenario’s die denkbaar zijn. De bewindsman zei dat het crisisplan een antwoord probeert te vinden op ingrijpendere scenario’s dan wat deze dagen bij Albert Heijn plaatsvindt. Erkens: ‘U moet dan denken aan scenario’s waarin alle supermarkten getroffen worden of waarin de leveringen voor langere termijn onderbroken worden.’
De staatssecretaris zei dat meerdere bewindslieden zich momenteel buigen over het onderwerp cyberweerbaarheid. ‘We praten er in de breedte over.’ Het kabinet zal de lessen uit het it-incident bij Ahold Delhaize ook onderling delen. Voorkomen moet worden dat dit per ministerie afzonderlijk gebeurt, aldus Erkens.
Hij wilde niet zeggen of de Nederlands-Belgische grootgrutter het incident ook heeft gemeld bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).
Achterstallig onderhoud
Sarah el Boujdaini vroeg Erkens in de gesprekken met supermarkten ook de dreiging van ai en quantumcomputing mee te nemen. Bij achterstallig onderhoud van de systemen binnen de voedsel- en distributieketen is dat zeker relevant. Erkens zei daartoe bereid te zijn. Hij wil voor de zomer van 2027 de nationale strategie voedselzekerheid verder ingevuld te hebben. ‘Daarbij praten we onder andere met supermarkten over verdere acties om de weerbaarheid te vergroten.’
Het VVD-kamerlid Queeny Rajkowski (VVD) vroeg Erkens ook analoge terugvalopties mee te nemen in de gesprekken met de supermarkten. De staatssecretaris gaat dat doen. Hij zei: ‘Je moet nadenken over heel basale vragen. Hoe gaan bijvoorbeeld de deuren open die nu automatisch opengaan? Als je geen analoge terugvaloptie hebt, kan de supermarkt bevoorraad worden, maar komen mensen nog steeds niet naar binnen of naar buiten. Die opties nemen we dus mee. Ik denk wel dat het goed is om te melden dat er bij elke beleidsoptie die we daarvoor in kaart brengen, natuurlijk ook een kostenplaatje zal zijn. Het zou kostenverhogend kunnen werken in de voedselketen.’
Het CDA-kamerlid Joris Lohman vindt dat Erkens ervoor moet zorgen dat bedrijven proactief investeren in terugvalopties en noodvoorzieningen in het geval van cyberaanvallen.
Franse supers
De hack van koel- en vriessystemen bij Franse supermarkten kon een grootschalig karakter krijgen vanwege het massale gebruik van een datum-gebaseerd backdoor-wachtwoord. De Britse beveiligingsonderzoeker Kevin Beaumont zegt dat aanvallers daardoor gemakkelijk op vele systemen konden binnendringen, zo meldt Security.nl. De cybercriminelen wisten de temperatuur binnen deze installaties zo te verhogen dat het voedsel snel bedorven raakte.
Het Franse Computer Emergency Response Team (Cert-FR) stelt dat het niet verstandig is om de admin-interface van deze koelsystemen toegankelijk te maken vanaf het internet. Als beheer op afstand toch nodig is wordt aangeraden om toegang tot vertrouwde ip-adressen te beperken. In het geval van een gehackt koelsysteem adviseert de Franse overheidsdienst om netwerktoegang alleen toe te staan voor de leverancier.
Verder is een fabrieksreset vereist, moeten alle beveiligingsupdates worden geïnstalleerd, alle gebruikte secrets worden gewijzigd en moeten supermarkten de aanwezige accounts controleren.
