De Nederlandse Spoorwegen (NS) brengen de komende periode tientallen applicaties onder in de publieke cloud van Microsoft Azure. Die keuze is opmerkelijk in een tijd waarin binnen (semi-)overheden juist steeds vaker wordt gepleit voor digitale soevereiniteit en minder afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Volgens NS zijn Europese alternatieven op dit moment echter nog niet volwassen genoeg om aan de eisen van het spoorbedrijf te voldoen.
Met de keuze voor Azure stelt NS veiligheid en continuïteit boven soevereiniteit. ‘Deze overgang stelde ons voor een dilemma. Als vitale organisatie weegt soevereiniteit voor ons serieus mee in de keuzes die we elke dag maken. De veiligheid van onze data weegt nu zwaarder dan soevereiniteit, omdat cyberaanvallen een veel grotere dreiging vormen en onze dagelijkse realiteit is’, zegt Jasper ten Hove, CIO van NS. De spoorvervoerder erkent daarmee impliciet dat het risico op cyberaanvallen momenteel groter wordt geacht dan het scenario waarin Amerikaanse autoriteiten gegevens zouden opeisen bij een Amerikaanse cloudleverancier. NS benadrukt wel dat de data binnen Azure op Europees grondgebied worden opgeslagen en onder Europese wet- en regelgeving vallen. Critici wijzen er echter al langer op dat Amerikaanse techbedrijven, ongeacht waar gegevens zijn opgeslagen, onder bepaalde omstandigheden kunnen worden geconfronteerd met vergaande informatieverzoeken vanuit de Verenigde Staten.
Europese markt nog onvoldoende ontwikkeld
NS zegt een zorgvuldig selectieproces te hebben doorlopen en daarbij vooral te hebben gekeken naar betrouwbaarheid, schaalbaarheid en cyberveiligheid. Volgens het bedrijf biedt de Europese markt momenteel nog onvoldoende alternatieven die op die punten kunnen concurreren met de grote hyperscalers.
‘De conclusie is eigenlijk ook dat op dit moment de keuze vanuit de Europese markt nog beperkt is, maar zich snel lijkt te ontwikkelen’, aldus Ten Hove.
NS benadrukt de deur nadrukkelijk open te houden voor een toekomstige overstap naar een Europese aanbieder. Het bedrijf is hierover in gesprek met het Duitse StackIT en onderzoekt de mogelijkheden. In het contract met Microsoft zijn volgens NS afspraken opgenomen die een eventuele migratie naar een Europees cloudplatform in de toekomst mogelijk moeten maken. Voorlopig acht de spoorvervoerder zo’n stap echter nog te vroeg.
Minder storingen
De cloudmigratie maakt deel uit van een bredere modernisering van het ict-landschap. In de nu aangekondigde fase verhuizen dertig applicaties naar de publieke cloud. In totaal wil NS uiteindelijk circa 350 applicaties onderbrengen in een modernere infrastructuur.
Volgens de vervoerder is die vernieuwing noodzakelijk om de kans op storingen te verkleinen en de betrouwbaarheid van de dienstverlening te verbeteren. NS verwerkt dagelijks grote hoeveelheden data voor onder meer reisinformatie, onderhoudsplanning en bedrijfsvoering. De bestaande infrastructuur kent volgens het bedrijf nog afhankelijkheden van fysieke servers en menselijke handelingen.
Als voorbeeld noemt NS een incident van afgelopen augustus, waarbij een power supply van een systeem werd uitgeschakeld. Daardoor kon de vervoerder de dienstregeling niet meer bijsturen. Dat had direct gevolgen voor het aantal treinen dat kon rijden en op tijd kon aankomen. Door applicaties naar de publieke cloud te verplaatsen, verwacht NS dit soort verstoringen aanzienlijk terug te dringen.
Naast het verminderen van storingen noemt het bedrijf ook schaalbaarheid als belangrijke reden voor de overstap. De publieke cloud maakt het volgens NS mogelijk om capaciteit snel uit te breiden, bijvoorbeeld tijdens storingen of piekbelasting. Daarnaast spelen hoogwaardige managed services en een hoog niveau van cybersecurity een belangrijke rol in de keuze voor Azure.
Eerdere politieke discussie
De afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers ligt bij NS al langer gevoelig. Eerder leidde de uitbesteding van een deel van het ict-beheer aan DXC Technology, via de Nederlandse dochter Enterprise Services Nederland, tot Kamervragen.
Destijds stelde de overheid dat geen sprake was van uitbesteding van kritieke processen. Het ging om ondersteunende systemen voor onder meer werkplaatsen, financiën, veiligheid, toegangspassen, kassabeheer, boeteafhandeling, alarmzuilen en de verwerking van OV-chipkaarttransacties. Volgens NS heeft uitval van die systemen geen directe gevolgen voor het rijden van treinen, maar kunnen reizigers er wel hinder van ondervinden. Bovendien waren deze functies ook toen al ondergebracht bij externe partijen.

