Hoe leer je iemand zo snel mogelijk Word of Visual Basic? Volgens de Amsterdamse opleider Wildschut in ieder geval niet op de traditionele manier, die hij betitelt als niets meer dan ‘knoppentechniek’. Hij borduurt voort op de minimalistische theorieën van Carroll voor een zo efficiënt mogelijke wijze van opleiden. En het legt hem geen windeieren.
J. Wildschut, algemeen directeur van Wildschut Opleidingen, een instituut dat gespecialiseerd is in de Microsoft-omgeving, heeft geen hoge pet op van standaardcursussen. "Alle knopjes en functies worden besproken en dan gaan de opleiders ervan uit dat de leerling het pakket kent", smaalt hij. Wanneer een bedrijf een cursus bestelt bij Wildschut, doen ze eerst een vooronderzoek. In een interview probeert het instituut te achterhalen wat het probleem is. Vaak gaat het om bijvoorbeeld een conversie van WP naar Word. Meestal zijn er ongeveer vijftien tot twintig documenten die het bedrijf standaard heel vaak gebruikt. Deze worden alvast geprogrammeerd in sjablonen. Pas dan komen de cursisten. Die kunnen meteen aan het werk met een orderbevestiging of fax uit de eigen werksituatie. Maar Wildschut ziet nog een voordeel van sjablonen: "Het is rampzalig als iedereen zijn eigen standaard gaat maken. Het mooie van sjablonen is dat meteen een huisstijl kan ontstaan, al is het natuurlijk wel een voorwaarde dat het management van de organisatie zich hier ook hard voor maakt."
Wildschut, oorspronkelijk andragoloog, baseert zijn ideeën voor de opleiding op de denkbeelden van John Carroll. Deze psycholoog ontwierp – om de moedeloos makende kamerbrede softwarehandleidingen te omzeilen – instructiekaarten met een zo summier mogelijke inhoud. Dat werkte veel beter, maar met één kanttekening: de gebruikers misten iets. De handleiding. Daarom schreef Carroll ook een beknopte handleiding: de ‘minimal manual’. Wildschut heeft de minimale benadering toegepast op zijn cursusmateriaal. De boeken bevatten een minimum aan tekst vergezeld van een maximum aan screendumps.
Paradox
De leerlingen hebben hun boeken tijdens de les niet nodig, omdat de docent alles behandelt. "Als je ze het boek geeft, kijken ze het niet in, maar als je het niet geeft, worden ze onzeker. Dat soort emotionele aspecten is heel belangrijk. Je moet zo snel mogelijk een situatie bereiken dat de student denkt: ‘Is dat alles?’ Aan deze uitspraak ligt Carrolls ‘paradox of making sense‘ ten grondslag: om te kunnen werken met een systeem moet de gebruiker de zin ervan inzien, maar om de zin ervan in te zien moet hij ermee kunnen werken. Wildschut probeert de cursist daarom zo snel mogelijk het nut van het systeem te tonen. Gaat het om een spreadsheet, dan kan de cursist bijvoorbeeld beginnen met een kleine haalbaarheidsstudie. De toeters en bellen komen daarna. Andere cursussen zijn in de ogen van Wildschut juist demotiverend: "Daar zijn ze uren bezig met het instellen van marges en dergelijke, met de knoppentechniek. Iedereen heeft de neiging alle knopjes uit te leggen, eerst alle mogelijkheden te laten zien."
"De hobbels zitten voor een expert op rare plekken", vervolgt Wildschut. Zo gebeurde het onlangs dat een cursist, een zakenman, vroeg waar nu toch de spatiebalk zat. Daarom laat het instituut het cursusmateriaal ook testen. Door een spiegelwand worden de proefkonijnen bij hun pogingen gevolgd. Uit deze proeven blijkt dat degenen die de Wildschut-methode volgen niet veel sneller zijn, maar wèl minder fouten maken en lang niet zo vaak afhaken.
De methode werkt overigens niet alleen goed voor de leerlingen. Ook Wildschut vaart er wel bij. Sinds kort heeft hij een commercieel directeur in dienst genomen. Het instituut telt nu ongeveer dertig vaste medewerkers. Vanuit de ruime, smaakvolle vertrekken, hebben alle aanwezigen een prachtig uitzicht over het IJ. Twee jaar achtereen is de winst met 50 procent toegenomen. Een kwestie van efficiënt opleiden.
