De Europese richtlijn voor auteursrecht is een duidelijke aanzet om Internet op slot te doen. Dit is de mening van Bernt Hugenholtz, hoogleraar Informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam. De Europese Consumentenorganisatie en een aantal Europarlementariërs delen zijn mening. Het Europees Parlement schaarde zich vorige week wel achter de richtlijn.
Professor Hugenholtz noemt de richtlijn "een aan elkaar geplakt rotzooitje van individuele belangen". De hoogleraar zegt dat de systematiek ontbreekt. "Specialisten zullen hierin verzuipen. Het doel van de richtlijn was harmonisatie, het resultaat is een wirwar."
De richtlijn voor auteursrecht in de informatiemaatschappij beoogt het illegaal kopiëren van beschermde werken via ondermeer Internet een halt toe te roepen. Een strikte interpretatie van de nieuwe wetgeving maakt tijdelijke kopieën en gegevensopslag van informatie die op het wereldwijde web staat, niet meer mogelijk zonder toestemming van de auteur. Ook consumenten dreigen goedkeuring te moeten vragen voor kopieën die ze voor eigen gebruik willen maken. Als het aan het Parlement ligt moeten ze hiervoor ook compensatie betalen.
Machtsgreep
Volgens criticasters slaat de Commissie met het ontwerp door. Hugenholtz spreekt van een "auteursrechtelijke machtsgreep". De hoogleraar vindt dat de auteursrechtelijke problemen die door de groei van Internet ontstaan, voor een groot deel opgelost kunnen worden binnen het huidige stelsel, dus zonder wetswijzigingen. "Ik had liever nog een aantal jaren gewacht, om de verdere ontwikkeling van Internet af te wachten. Wat nu gebeurt is paniekvoetbal door de rechthebbenden."
Parlementariër Elly Plooij-Van Gorsel (VVD) zegt dat de richtlijn de informatievrijheid op Internet belemmert. Ook Wim van Velzen (CDA) is ongelukkig met de uitkomst. "Natuurlijk is piraterij een zorg. Maar we moeten van Internet geen gesloten systeem maken. De balans is niet goed", aldus het parlementslid.
Sommige betrokkenen vrezen dat ook de Internet-aanbieders voor al hun reproductiehandelingen toestemming moeten vragen. Fred Eisner, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Internetproviders, deelt deze angst niet. "De discussie bestaat voor een groot deel uit verwarring." Volgens hem is tijdelijke opslag door de aanbieders ten behoeve van het transport gewoon mogelijk. "De providers maken het werk niet openbaar en schaden het auteursrecht dus niet." Eisner gaat ervan uit dat de "rede het zal winnen van de juridische scherpslijperij".
Lobby
De inhoud van de richtlijn en de wijzigingen die het Parlement heeft aangebracht duiden op een overwinning voor de platenmaatschappijen en artiesten. De volksvertegenwoordigers zijn belaagd door lobbyisten. "Er zijn heel wat bomen gekapt voor al het papier dat ons uit vele hoeken en gaten is opgestuurd", zegt Van Velzen. Om de stemming te beïnvloeden, reisden enkele artiesten af naar Straatsburg. Sterren als Spice Girls, Tom Jones, Iron Maiden en Rob de Nijs ondertekenden met honderden collega’s een petitie. Uiteindelijk zijn de opponenten door deze lobby overstemd. "Het lobbywerk is duidelijk zichtbaar", analyseert Hugenholtz, die zich ergert aan het feit dat rechtsgeleerden niet gehoord zijn.
De Europese Consumentenorganisatie verklaarde dat de industrie en rechthebbenden controle krijgen over de nieuwe vormen van informatie. "Consumenten hebben hierdoor geen toegang meer tot deze informatie of ze moeten ervoor betalen." Elly Plooij onderschrijft dit volledig: "De consument is de dupe." Bovendien acht ze de richtlijn moeilijk te handhaven, een argument dat Van Velzen ook gebruikt. Beide Europarlementariërs vinden dat nieuwe wetgeving de Europese industrie op achterstand zet. In Amerika heeft de artiestenlobby de strikte regelgeving namelijk niet weten door te drukken.
De strijd is nog niet volledig gestreden. De amendementen van het Parlement gaan, na deze eerste lezing, naar de Raad van Ministers. Vervolgens komt de richtlijn weer terug bij het Parlement. "Ik heb nog goede hoop dat de pijnpunten verdwijnen", zegt Plooij. Ook Van velzen ziet nog ruimte voor veranderingen.
