Een steekproef onder 25 zelfstandige winkeliers in midden-Nederland leert dat 60 procent al gebruikt maakt van e-mail, 38 procent een eigen website heeft, en dat 15 procent deze website ook gebruikt voor transacties. Vrijwel iedere winkelier die nog niet online is, denkt er over na, en over een eigen website ook.
De weerstand is verdwenen, want "ook al komt er geen transactie via Internet tot stand, als reclamemiddel kan het al zijn nut hebben," is de algemeen gedeelde opvatting. Wat beweegt de kleine zelfstandige om online te gaan? Een viswinkelier moet een PC gaan kopen om zijn "zeurende kinderen" tevreden te stellen, en neemt dan gelijk Internet om zich te oriënteren. De makelaar is al verder, want via NVM staan zijn huizen al online, wat tot extra aanloop leidt. Nu wil hij ook een eigen website om zich te onderscheiden van andere makelaars. De kledingverkoper heeft nog geen Internet of website en verwacht geen online transacties, maar is toch niet zo zeker van zijn zaak. Zijn zoon heeft wel Internet en gaat zich er voor pa in verdiepen. Het faillissement van online kledingzaak Boo.com, en de terugtrekkende beweging van Dresmart die zijn Internetfilialen buiten Zweden sluit, versterken het idee dat je kleding niet online verkoopt maar in een fysieke winkel. Daarentegen gaat http://www.yourshirt.nl, die zich richt op de niche van zakelijke herenkleding, onverdroten voort en constateert toch wel een stijgende lijn in de verkopen. Een andere offline kledingwinkelier wil zeker een eigen website, maar ziet problemen in het zelf versturen van kleding. "Daar zijn we als winkelier niet op ingesteld." Terwijl de schoenenreparateur annex sleutelmaker annex tassenzaak in het najaar op Internet gaat, wanneer de lokale kabelaanbieder ‘flat fee’ Internet gaat leveren in zijn dorp, "want mijn kinderen willen Internet en via de telefoon Internetten is te duur voor mij." Deze mkb’ers worden inmiddels veelal geconfronteerd met gezichtsbepalende branchegenoten op Internet, en met aanbiedingen voor (bijna) gratis websites, vermeldingen in bedrijvengidsen, en webwinkels. Het is tegelijk ook een zeer lastige doelgroep, want het Internetkennisniveau is laag en er wordt terecht zeer kritisch tegen iedere extra uitgave aangekeken.
Wat verder vooral opvalt is dat speciaalzaken als een exclusieve wijnhandelaar, een skiwinkel, een moderne hoedenspecialist, een reiskaartenzaak, of gespecialiseerde boekwinkel, allemaal al een website hebben, soms ook al transacties online accepteren, of bezig zijn met het opzetten van een webwinkel. Kleine zelfstandigen hebben een behoorlijk achterstand op de winkelketens, die vrijwel alle een website bezitten en e-handel op directieniveau zeer serieus oppakken. Bovendien is het zo dat kleine zelfstandigen die online transacties accepteren, dat meestal op een slecht beveiligde wijze doen. Meestal vragen ze per e-mail of via een onbeveiligd formulier de benodigde creditcard-gegevens op, en tikken deze handmatig in op de creditcard-terminal in de winkel. Op deze manier ook de hoge kosten van online creditcard-verwerking via Bibit, Visa of Interpay omzeilend. "Wanneer het zo ook werkt, en ik in de praktijk geen fraude tegenkom, waarom dan niet?"
Bij de webwinkels onder de doelgroep komen de orders veelal via e-mail binnen, onbeveiligd en zonder privacybescherming. Maar zolang de hacker zijn neus ophaalt voor deze webwinkeltjes is er in de praktijk weinig aan de hand. Ook een fysieke winkel is zonder veel moeite te overvallen, want de kosten voor zwaardere beveiliging wegen niet op tegen de besparing op verzekeringspremies en herstelkosten bij een inbraak. De creditcard-maatschappijen gedogen deze praktijk, maar het is toch een kwetsbare situatie.
Het lijkt er op dat de massa aan kleine zelfstandige winkeliers – onder de indruk van kansen en bedreigingen van Internet – stevig in beweging is gekomen. De populariteit van gratis Internet en goedkoop Internetten via de kabel heeft daaraan bijgedragen. Ik verwacht dat e-handel daarmee een nieuwe fase in gaat. In het begin ontstonden de wereldwijde merken als Amazon en CDNow, die nu langzamerhand plaats maken voor nationale merken als Bruna. In de volgende fase gaan de plaatselijke merken de voordelen van lokale fysieke service combineren met de voordelen van continue informatiedienstverlening via Internet – 24 uur per dag en alle dagen van de week. Net als radio en tv dat eerder deden, maakt ook Internet een steeds sterkere lokalisatie door, naarmate de penetratie en het gebruik van het medium groeit. Dit wordt versterkt door het gegeven dat de mensen die nu online gaan in meerderheid veel minder internationaal georiënteerd zijn dan eerdere generaties gebruikers. Met deze groei zal ook de beveiliging van de buurtwebwinkel meer aandacht gaan krijgen.
Periodiek schrijft Martijn Hoogeveen, hoogleraar aan de Open Universiteit Nederland en directeur van TakeitNow, over een Internetonderwerp. Reageer via: martijn@takeitnow.com
