De koortsachtige handel in IT-aandelen is bijna niet te bevatten. Ik vind de aandelen van IT-bedrijven als Microsoft, Compaq, Sun en Oracle zwaar overgewaardeerd. IBM verschuift zijn inkomstenbron van producten naar diensten, maar moet hierin nog sterker zien te overtuigen.
Naast IBM zie ik HP als een van de meest solide IT-bedrijven, maar de huidige Engelse televisiecampagnes en de moeite die HP zich moet getroosten om van NT iets unieks te maken, zetten een mens wel aan het denken. Toch is dit allemaal verwaarloosbaar vergeleken met de hype rond Internet-bedrijven, die dotcoms worden genoemd omdat hun websites op ‘.com’ eindigen. Het probleem is dat ze weinig meer hebben dan dat.
De aandelenmarkten zijn werkelijk in de greep van de waanzin. Door de fenomenale groei van de PC-industrie zijn bedrijven als Microsoft, Sun en Oracle enorm in waarde gestegen. Dit heeft beursanalisten overgevoelig gemaakt voor het explosieve potentieel van IT-bedrijven. Helaas hebben deze analisten geen enkele kennis van de industrie waarin zij investeren, en denken zij dat de exponentiële groei voor eeuwig doorgaat. Zo lang alle investeerders blijven profiteren, zullen de koersen blijven stijgen. Het kan echter niet zo doorgaan. Er is nu al een niveau bereikt waarop de koersen niet langer gerechtvaardigd kunnen worden. De investeerders die eerst de koersen omhoog hebben gedreven, zullen hun stukken gaan verkopen. Op dat moment knapt de zeepbel en volgt een crash, wellicht met catastrofale gevolgen.
Ik heb al eerder voorspeld dat de enorme overwaardering van Microsoft-aandelen uiteindelijk een crash zal veroorzaken die gevolgen zal hebben voor de gehele IT-industrie. Mijn persoonlijke mening is dat het dotcom-fenomeen dit moment heeft vertraagd, maar het zal de impact uiteindelijk vergroten.
Dit is voor de IT-industrie een ongezonde situatie, behalve voor personen die op het juiste moment hebben geïnvesteerd en voor mensen die bij IT-bedrijven werken en opties hebben gekregen. Maar op dit moment stoppen investeerders al hun geld in een heel klein mandje; er zullen ernstige verliezen worden geleden, zowel door industrieën als door beleggingsinstituten. Ik vrees dat de aandelenkoers de belangrijkste reden zal zijn voor het ineenstorten van de dotcom-economie, maar het is zeker niet de enige. Er zijn al teveel bedrijven actief in deze markt, zoals in elke beginfase. Geen van de startende bedrijven heeft een publiek imago, en de Internet-zoekmachines zijn veel te zwaar belast om nieuwe bedrijven van enig nut te kunnen zijn. Het merendeel van het geld van de investeerders gaat op aan reclame op billboards, televisie en tijdschriften. Omdat er zoveel verschillende bedrijven zijn, blijft er maar weinig op het netvlies van de consument hangen, tenzij het budget voor image-building oneindig groot is. De uitzending van de Amerikaanse Super Bowl wordt wel aangehaald als een schoolvoorbeeld, waarbij nieuwe ondernemingen het geld van hun investeerders uitgaven aan peperdure advertenties die niemand zich een dag later kon herinneren! De meeste mensen zijn zo verward of zelfs geïrriteerd door de dotcom-advertenties dat deze allang geen effect meer hebben.
De tweede impact komt van bestaande bedrijven. Sommige bedrijven, zoals Dell, hebben het Web met succes ingezet om hun bestaande verkoopproces te stroomlijnen. Maar in de meeste sectoren hebben de gevestigde namen nu hun eigen webwinkels geopend. Het gaat in feite om nieuwe winkels, die nieuwe klanten moeten aantrekken; klanten die de voorkeur geven aan online winkelen. De opkomst van deze webwinkels verloopt minder stormachtig dan die van de dotcom-bedrijven, maar het grote verschil is dat ze al een merk achter zich hebben. Bovendien beschikken ze al over de benodigde informatiesystemen en logistieke processen. Dat laatste is dodelijk voor de dotcoms die al hun geld hebben weggegooid aan advertenties en niets meer over hebben om de noodzakelijke IT-functies in te richten. Het is allemaal front-end, maar geen back-end.
De conclusie is dat de meeste dotcom-bedrijven zullen verdwijnen. Sommige dotcoms zullen zich terugverdienen als ze worden verkocht aan een bestaande onderneming, maar de meeste zullen geruisloos in rook opgaan. De enige partijen die baat hebben bij de huidige gekte zijn reclamebureaus. Daarnaast zijn er belangrijke technologische ontwikkelingen geweest, die zonder de grote investeringen niet hadden kunnen plaatsvinden.
Martin Healey, pionier ontwikkeling van op Intel gebaseerde computers en c/s-architectuur. Directeur van een aantal IT-bedrijven en professor aan de Universiteit van Wales.
