Maandagochtend, 8.15 uur: ik mocht van de bewaking niet meer naar mijn werkplek. Ontslagen? Nee, dat niet. Er was geen elektriciteit. Op zondag was er brand ontstaan in een kabeltunnel. Achteraf bleek dat de hoofdleiding en de ‘back-up’-leiding al 25 jaar in dezelfde tunnel lagen.
Heel Kista, het high-tech gebied van Zweden (10 km ten noorden van Stockholm), zat zonder stroom. De ‘mobile valley’ werd noodgedwongen mobiel. Ik heb mijn notebook nog opgehaald en ben naar huis gegaan. Dat wil zeggen, na eerst vijf verdiepingen te hebben geklommen, want de lift deed het ook niet.
Het is een simpele waarheid: een computer verbruikt stroom. Maar er voltrekt zich een langzaam proces waarbij een simpele realiteit vergeten wordt. Computers verbruiken tegenwoordig heel veel stroom. Ze draaien tegenwoordig niet meer met 8 Mhz, maar met 800 Mhz. Bijna twintig jaar lang gold dat een microprocessorchip en de voeding beide een ventilator nodig hadden, en dat was het dan. Maar de laatste jaren worden ze toch wel erg warm. Van 8 naar 800 Mhz impliceert dat de elektronen honderd keer sneller heen en weer lopen; dat resulteert in een forse toename van de warmte. En om die warmte weer af te voeren, is weer 50 procent extra stroom nodig voor de ventilatoren. Maar ook netwerkverbindingen gaan sneller en kosten meer elektriciteit. Bij DSL (Digitale Subscriber Lines) wordt een analoge of Isdn-lijn (64 Kbps) vervangen door een lijn waarover tot 8 Mbps gaat; dat kost 2 W per lijn.
Veronderstel dat er in Nederland in 2005 2 miljoen DSL-lijnen zijn, dan kost dat 4 MW. Veronderstel dat achter iedere DSL een computer 24 uur per dag aan staat. Uiteindelijk is DSL een ‘altijd-aan’ verbinding. Een PC verbruikt ongeveer 300 W, dus in totaal is dan 600 MW nodig. Dit is de helft van de capaciteit van een grote elektriciteitscentrale als de Amer Centrale, die 1200 MW levert.
In Zweden ligt niemand daar wakker van. Elektriciteit opwekken doen ze met waterkracht en de warme PC kan het huis opwarmen. Als de elektriciteitskabel maar niet doorbrandt. Bovendien stelt men dat pc’s in een slaaptoestand veel minder stroom verbruiken. Ja, dat klopt, maar wanneer je de ‘peer-to-peer’ (p2p) opvolgers van Napster bestudeert, wordt duidelijk dat pc’s niet zullen slapen. Wij staan aan de vooravond van een ‘streaming’ revolutie waarin Napster en MP3 nog maar een begin waren. Napster kan nog verboden worden, omdat die gebruik maakt van een centrale server waar een bepaalde file staat. Bij Gnutella is die informatie gedistribueerd. Die kun je dus niet meer sluiten, maar je kunt wel traceren welke inhoud op welke disk staat. Bij Freenet is zelfs dat niet meer mogelijk, omdat alles versleuteld is. De disk-eigenaar kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de inhoud van de files. Dit gaat bepaalde overheidsambtenaren nog slapeloze nachten kosten, net als de miljoenen computers die niet in slaap zullen vallen en de hele tijd actief zullen blijven.
Nee, dan is mobiele telefonie veel efficiënter. Een terminal die op batterijen werkt, verbruikt bijna geen stroom. Een radiomast voor mobiele telefoon mag maar maximaal 20 W zenden. Dit is vergelijkbaar met een zaklantaarn en straatverlichting. Stel dat je ogen gevoelig zijn rond de 900 en 1800 Mhz-frequenties van de gsm. Vergeet even de mogelijkheden om dan door muren en enkele andere zaken heen te kijken. Op honderden meters afstand of op het platteland op kilometers afstand zie je dan een soort straatlantaarn op een hoge mast met enkele gekleurde tl-lampen knipperen. Je moet dan opletten op jouw kleur en je mag met een andere kleur met een maximaal 2 W sterke zaklantaarn terugknipperen. Al met al kost dit veel minder elektriciteit, zelfs als je rekening houdt met de radiocontroller, een computer die ook stroom kost, maar praktisch gesproken gedeeld wordt door de gemiddeld duizend gebruikers in een radiocel.
Het probleem is de pc. De bewuste mobiele maandag werkte ik thuis met mijn notebook. En dat beviel erg goed. Het geheel was opvallend stil. Geen 800 Mhz computer die 300 W stookt en een ventilator die continu kabaal maakt, maar een 600 Mhz computer die praktisch geruisloos is en slechts 150 W verbruikt.
Wij doen iets goed fout. Wij slurpen meer energie en accepteren al het ventilatorkabaal, terwijl wij eigenlijk minder energie willen verbruiken omdat dat goedkoper en stiller is. Misschien is een optische computer de ideale oplossing. Helaas voor de Zweden die daarmee niet hun huis kunnen opwarmen, maar misschien dat ze daarmee de donkere dagen in de winter kunnen verlichten.
Egbert-Jan Sol, vice president technology Ericsson – egbert-jan.sol@ericsson.com
