Van Vliet: zet een computer achter de balie

De overheid moet meer vaart zetten achter de automatisering van haar taken. Dat zegt Adjiedj Bakas, een van 's lands bekendste trendvoorspellers, op de website Inoverheid.nl. De komende jaren gaan veel ambtenaren met pensioen en vervangers zijn schaars. De oplossing? Vergaande automatisering. 'De computer handelt straks het merendeel van de bouwvergunningen af.'

Ik kan me wel vinden in zijn visie, alleen niet in de aanleiding omdat er zoveel ambtenaren met pensioen gaan. Overheden zouden juist zoveel mogelijk routinematig werk moeten automatiseren zodat ze meer tijd kunnen besteden aan het aanpakken van echte problemen.

Mijn favoriete voorbeeld is nog steeds de Belastingdienst. Tot midden jaren 1990 had deze dienst drie grote centra in het land met honderden ponsdames die al onze aangiften overtypten. Na de introductie van de aangiftediskette in 1995 werden deze aantallen afgebouwd omdat wij als burgers zelf deze gegevens intypten. Eerst via de diskette, later via internet. Tegelijkertijd nam het aantal foutmutaties met 25 procent af. De Belastingdienst heeft deze opbrengst hiervan weer besteed aan het verbeteren van de kwaliteit van niet-routinematige werkzaamheden. Belangrijk detail: ook al heeft de Belastingdienst veel regiokantoren door het land, het blijft een dienst die landelijk wordt aangestuurd met centrale regie op automatisering en dienstverlening.

Gemeenten zouden dit als voorbeeld moeten nemen. Als beoogd eerste loket voor alle overheden zouden zij veel meer werkzaamheden automatisch moeten afhandelen daar waar dit kan. De website van gemeenten (frontoffice) speelt hierbij een belangrijke rol. Met 440 autonome gemeenten, diverse samenwerkingverbanden, zoals Dimpact en GovUnited en een groot aantal ICTU-programmabureaus blijft het echter een Poolse landdag. Centrale regie op automatisering en dienstverlening blijven de sleutelwoorden.

Daarnaast zie ik ook de provincies als belangrijke succesfactor. Zij zouden meer regie moeten krijgen op de centrale dienstverlening. Niet alleen omdat het Provincieloket overbodig gaat worden doordat de gemeente het eerste loket wordt. Maar provincies hebben er het geld en de kennis voor en zijn ook de natuurlijke samenwerkingspartners voor gemeenten. Met name de kleinere gemeenten kunnen hiervan profiteren. Daarmee valt er ook een eerste stap in een meer centrale aansturing te zetten.

Robert van Vliet is adviseur e-overheid.