Managed hosting door True
Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Krokodillentranen van ICT~Office over Algemene Zaken

 

Computable Expert

mr.drs. Walter van Holst
IT-jurist, Mitopics. Expert van Computable voor de topics Development en Cloud Computing.

ICT~Office verschilt van mening met het Ministerie van Algemene Zaken over de vraag of de implementatie van Hippo, een open source cms, voor de rijksbrede overheidssite wel of niet aanbestedingsplichtig zou zijn. In dat kader heeft ICT~Office een WOB-verzoek betreffende de besluitvorming bij het ministerie ingediend.

Kern van de vraag is of het departement door dit niet aan te besteden andere cms-leveranciers zou benadelen. Meer juridisch: is er sprake van discriminatie van leveranciers? Zo eenvoudig is het Europese aanbestedingsrecht, er gelden maar drie basisprincipes voor overheidsaanbestedingen: gij zult niet discrimineren (dus geen vriendjespolitiek bedrijven), gij zult transparant zijn (duidelijk zijn over de wijze waarop offertes beoordeeld worden) en gij zult objectief zijn (de beste oplossing voor het probleem kiezen, voorzover dat te objectiveren valt). Uiteraard is de praktijk iets complexer, maar alle, soms als complex ervaren aanbestedingsregels, zijn goed terug te voeren op deze drie pijlers.

De redenering van ICT~Office is bedrieglijk eenvoudig: men heeft al een bepaalde oplossing gekozen en daarmee andere oplossingen buiten spel gezet. Uiteraard in het bijzonder traditioneel gelicenseerde oplossingen van de leden van ICT~Office. Met opzet zeg ik bedrieglijk, want de Europese aanbestedingsregels schrijven niet voor dat oplossingen ingekocht moeten worden. De regel is wel dat áls je een oplossing inkoopt de eisen voor dat product zo functioneel mogelijk moeten worden beschreven, maar niet dat je een oplossing in moet kopen. Dit is anders als objectief aantoonbaar is dat de kant-en-klare oplossing de beste oplossing is. De praktijk van bedrijfstoepassingen, waar ik zogenaamde enterprise content managementsystemen (ecm) ook toe reken, leert echter anders. Zelfs bij keuze voor standaardpakketten bestaat ruwweg viervijfde van de implementatie-inspanningen uit adviserings- en inrichtingswerkzaamheden. Met evenveel recht kan dan gesteld worden dat een aanbestedingsplichtige overheid voor de objectiviteit van het gunningproces vooral waarde zal moeten hechten aan de kwaliteit van het implementatieproces. En daar zit nu de kneep met de bezwaren van ICT~Office tegen de door het ministerie gekozen aanpak: het ministerie heeft ervoor gekozen om ‘handjes' en ‘kennis' te verwerven en Hippo CMS onder eigen regie te implementeren in plaats van een project plus gebruiksrechten in te kopen. Er van uitgaande dat de ‘handjes' en de ‘kennis' betrokken worden via reeds Europees aanbestede raamovereenkomsten, is aanbestedingstechnisch niets mis met deze aanpak. De ‘handjes' en de ‘kennis' worden betrokken door middel van een proces wat transparant, non-discriminatoir en objectief is verlopen, het gebruiksrecht van het gekozen product is sowieso gratis (want open source) en dus van de aanbestedingsplicht uitgezonderd. Een storm in een glas water derhalve.

Dit neemt niet weg dat het goed is dat brancheorganisaties overheden scherp houden op het aanbestedingsvlak. Het gaat om gemeenschapsmiddelen en hoe scherper de concurrentie, hoe waarschijnlijker dat deze doelmatig besteed worden. Zeker in de aanbestedingspraktijk van de overheid is nog genoeg ruimte voor verbetering, met name op het gebied van transparantie. Verbetering die pas mogelijk wordt als de problemen zichtbaar zijn. In dit geval huilt ICT~Office toch wat krokodillentranen; enerzijds beklagen ICT~Office-leden zich erover dat de overheid bepaalde bedrijfsmodellen zou discrimineren, anderzijds stelt ICT~Office nu dat de overheid per definitie voor één bedrijfsmodel moet kiezen: namelijk dat van projectmatige pakketimplementaties. Het is nog maar de vraag of ICT~Office daarmee de belangen van de gehele achterban dient. Een substantieel deel van de ICT~Office-achterban verdient zijn brood met detachering en advisering. Dit terwijl de Europese aanbestedingsregels niets zeggen over een afweging van bedrijfsmodellen. De regels schrijven voor hoe een overheid haar inkoop moet inrichten, niet wát zij moet inkopen. Een overheid mag daarbij haar eigen prioriteiten stellen, of het nu om duurzaam verbouwde koffie gaat of om duurzaam ontwikkelde software. Eerlijk gezegd vind ik het wat aanmatigend van een leveranciersorganisatie om aan een klant voor te willen schrijven wat deze moet willen. Het staat een ieder vrij om een bedrijfsmodel te kiezen, men kan alleen niet verlangen dat er ook klanten voor (blijven) komen. Helemaal als er genoeg leveranciers en oplossingen zijn die een andere klant/leverancier-relatie mogelijk maken. Die zich inmiddels buiten ICT~Office om in OSSLO verenigd hebben.

Het standpunt van ICT~Office kan ik toch wel begrijpen. De markt voor ecm is er één waarin de open source-alternatieven het meest volwassen zijn, vergeleken met andere markten voor bedrijfstoepassingen. Nadat de minder sexy markten voor besturingssystemen en middleware opgeschud zijn, is nu een markt voor bedrijfstoepassingen in beweging geraakt. Naast het Nederlandse Hippo CMS en MMBase is het Deense Typo3 populair onder overheden. Het Noorse eZ Publish doet het goed in de (grafi)media, Plone is goed vertegenwoordigd in de (internationale) onderwijswereld. Verder zijn Joomla!, Drupal en alweer Typo3 populair in het mkb. Dit alles zal allicht pijn doen bij de gevestigde orde, die dan ook bepaald niet positief reageert. Maar dat maakt het nu net zo interessant.

Dit artikel is afkomstig van Computable.nl (https://www.computable.nl/artikel/2994923). © Jaarbeurs IT Media.

?


Lees meer over



Lees ook


 

Reacties

Walter,
Je stuk is mij uit het hart gegrepen. Dank voor je heldere uiteenzetting.
Ik zou er nog het volgende aan willen toevoegen: het wordt tijd, dat wij als ICT-leveranciers gaan beseffen, dat de tijden veranderen.
Onze bedrijfstak is relatief zeer jong en ontwikkelt zich razend snel. Veel ICT-professionals en -leveranciers hebben daardoor een machtspositie gerealiseerd, die niet in het belang is van de klant. Door vooral te waarschuwen voor de gevaren van oplossingen, waarvan hij zelf geen kennis heeft en waarmee hij ook ontmaskerd zou kunnen worden, kiest en adviseert hij. Het gaat hem niet om de beste oplossing voor de klant, maar wat de beste oplossing voor de klant zou zijn, zoals hij die kan leveren. Hij zelf is het startpunt en het doel. Veel ondernemers zijn op die manier volledig afhankelijk geworden zonder het te beseffen. Het wordt tijd dat ook in onze bedrijfstak de KLANT centraal komt te staan.

De discussie zou nog helderder zijn als alle betrokkenen helder waren en bij de feiten zouden blijven. Voor de overheid betekent dat: leg gewoon verantwoording af en doe niet geheimzinnig door je te verschuilen totdat er succesvol geWobbed wordt. Voor journalisten en opinievormers: dicht ICT Office geen selectieve belangenbehartiging toe. ICT Office heeft zowel leden met closed als open source of zelfs beiden. Zoals bedrijven ook lid kunnen zijn van zowel ICT Office als OSSLO; capgemini zit bijv. in beide besturen. Basisvraag blijft: gaat de overheid juist om met haar aanbestedingsverplichtingen. Andere vragen maken de beantwoording van die vraag onnodig mistig en versluieren de rechtsstaat tot een bananenrepubliek. Kom op overheid: doe je burka af!

Helder stuk, Walter. ICT~office ziet Open Source producten blijkbaar als "marktpartij". Zit hem daar niet de crux? Er zijn marktpartijen die consultancy leveren over open source producten, maar de producten zelf zijn geen partij lijkt mij. Het lijkt er toch een beetje op dat de pijlers onder het europese aanbestedingsmodel een beetje gaan schudden als je producten die zeer veel waarde vertegenwoordigen (> aanbestedingsgrens) blijkbaar kunt verwerven zonder met een marktpartij zaken te hoeven doen...

@Eltjo

Hoe ICT~Office open source producten ziet lijkt me iets aan ICT~Office om uit te leggen. En ik ben met je eens dat open source producten zeer veel waarde kunnen vertegenwoordigen. Alleen wordt die waarde niet uitgedrukt in een gebruiksvergoeding. En daarmee wordt het gebruiksrecht niet onder een bezwarende titel verworven en blijft het buiten de werking van het Europese aanbestedingsmodel. Dat is geen bug, maar een feature. Wat wel binnen de werking blijft is natuurlijk flankerende dienstverlening, bijvoorbeeld advisering en detachering. Maar dat lijkt niet ter discussie te staan. Om een vergelijking te maken: stel dat de overheid een landgoed geschonken krijgt. En vervolgens het onderhoud Europees aanbesteed. Dan zouden we het toch ook vreemd vinden als vastgoedontwikkelaars van belendende percelen dit discriminatie zouden vinden?

Hier wordt het (Europees) aanbestedingsrecht weer eens ontrafeld.
Maar op een ander puntje weer verward. Namelijk door de stelling dat open source gratis is.
Open source is niet hetzelfde als gratis. De meeste IT'ers weten dat, IT-juristen zouden het moeten weten.

Vacatures

Stuur door

Stuur dit artikel door

Je naam ontbreekt
Je e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×