Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Digitale transformatie is een continu leerproces

Govern IT

Tjarko van der Pol

Ik roep het vaker: de eerste it-toepassing was ongetwijfeld het telraam een paar tienduizend jaar geleden. Ik ga er even vanuit dat onze jager-verzamelaar-voorouders al slim genoeg waren om zoiets te maken. In de grot moest toch ook de boekhouding van gedroogd vlees, noten en vruchten worden bijgehouden. Zelfs ruim voordat het schrift 5500 jaar geleden werd uitgevonden – dat was natuurlijk ook een it-toepassing met als technologie: kleitablet en stokje of pen, inkt en papier.

Govern IT

Een rubriek van Hans van Bommel over het besturen van en in it. Van Bommel is it-ondernemer en (co-)auteur van boeken over it en besturen.

In de twintigste eeuw kon er eindelijk serieus werk worden gemaakt van de informatietechnologie. Al in het begin van die eeuw begonnen banken en industriële grootbedrijven, ook in Nederland, met de grootschalige informatieverwerking. Met de grote werken van Alan Turing en de Nederlandse wiskundige Edsger Dijkstra – Dijkstra’s belang voor de it wereldwijd is bij het grote publiek totaal onderbelicht, google hem even voordat je verder leest en kijk meteen even welke eer Google hem bracht na zijn overlijden – belandden we in de huidige eeuw toen het mobieltje zijn intrede deed. 

In de tijd tussen het telraam en het kleitablet was er ruim voldoende tijd om over de gevolgen na te denken. Om te leren. Ook met vroegere innovaties als de boekdrukkunst (vijftiende eeuw) en de typmachine (negentiende eeuw) was het nog tamelijk overzichtelijk. Maar de technologische ontwikkelingen van de digitale transformatie hebben onmiskenbaar een versnelling in zich, waardoor we in toenemende mate de verschillende stappen moeilijk kunnen overzien. Vanaf het telraam is dit eigenlijk de voorzichtig opstartende digitale transformatie. Die werd vooral getriggerd door onze nieuwsgierigheid of we onze mentale vermogens konden overdragen aan nieuw te ontwikkelen externe technologie, dat wil zeggen: anders dan onze hersenen. Die nieuwsgierigheid leidde tot veel experimenten en innovaties. 

Fight complexity with complexity

De maatschappij lijkt door het mobieltje blijvend veranderd. Vrijwel iedereen heeft dat persoonlijk zakcomputertje bij zich als die de deur uit gaat. En voor vrijwel alles wordt die erbij gepakt, mocht er een vraagstuk opkomen waar het brein zelfstandig niet uitkomt. Wat is de kortste route naar mijn bestemming? Welke slaapplaats kan ik boeken? Welke afvalbak moet ik morgenochtend buitenzetten? Er is tegenwoordig ook voor vrijwel alles een app die onze dagelijkse besognes kan ondersteunen. 

Terwijl vroege it-systemen vooral mensen ondersteunden bij relatief eenvoudige mentale taken, zoals berekeningen en het opslaan en repliceren van informatie, zijn meer en meer van onze mentale vermogens binnen het bereik van deze zich snel ontwikkelende technologie gekomen. Of we de veranderingen die deze digitale transformatie met zich meebrengt nu leuk vinden of niet, de evolutie van deze digitale technologie zal niet ophouden. De technologie wordt steeds krachtiger en bekwamer.

En vrijwel al die ontwikkelingen gaan organisch. Er zijn in de loop der jaren vele kleine stapjes gezet, telkens met de interesses, sympathieën en antipathieën van de consumentengemeenschap in het achterhoofd. Hoe het geheel zich ontwikkelde was een complex geheel. De evolutie ging snel en elke stap leek een duidelijk voordeel voor de maatschappij als geheel op te leveren. En als dat niet zo was, was het de complexiteit die dat bijstelde. Fight complexity with complexity. Of ook de individuele mens erop vooruit is gegaan, valt te bezien. Tot zover de evolutie van it voor de consument. 

Onbeheersbare complexiteit

De evolutie van it-systemen binnen ondernemingen volgde een ander pad. In plaats van het snel produceren van aanpasbare componenten, waar snelle feedback zorgde voor nodige aanpassingen, implementeerden de meeste ondernemingen ingewikkelde megasystemen, bedoeld om een breed scala van menselijke taken over te nemen. Daarbij was altijd het uitgangspunt dat dergelijke systemen het werk efficiënter, betrouwbaarder en goedkoper zou maken.

Wat die ondernemingen niet zagen is dat deze overgeorganiseerde systemen onvermijdelijk leidden tot onbeheersbare complexiteit. De verwachte voordelen bleven uit. Dat leidde ertoe dat it in de organisatie steeds verder achterop raakte en soms zelfs helemaal tot stilstand kwam. Grote, ingewikkelde en traag evoluerende systemen kunnen het tempo gewoon niet bijhouden – hier kan de complexiteit de complexiteit niet ‘bevechten’ – en worden ingehaald door een door een veelheid van kleine, gerichte componenten vergelijkbaar met de mobiele telefoon.

Hard werken

"Dat draait om leren, leren en nog eens leren"

Wat is dan digitaal transformeren? Ik denk dat de mate waarin de informatiestroom en de beschikbaarheid van informatie en te nemen beslissingen geautomatiseerd is en het gemak waarmee deze automatisering kan worden aangepast aan de veranderende behoeften van de onderneming een maatstaf is voor de mate van ‘digitaal’ zijn. Dat draait om leren, leren en nog eens leren. Digitale transformatie wordt gedreven door de behoefte van onze ondernemingen om informatie de leidende kracht te maken voor de manier waarop zij waarde produceren. 

Digitaal transformeren draait nooit louter om technologie. Het doelgericht transformeren van een onderneming is hard werken. Wanneer de automatisering verandert, moeten veel andere onderdelen ook veranderen, waarbij de menselijke kant van de onderneming vaak veel groter is dan de technologische kant.

(Dit artikel verscheen eerder in Computable-magazine #02-03/22.)

x

Om te kunnen beoordelen moet u ingelogd zijn:

Dit artikel delen:

Reacties

IT is simpel, maar simpele IT is moeilijk ofzo.
"Hard werken", "leren, leren en nog eens leren", technisch en organisatorisch. Om het allemaal zo makkelijk mogelijk te maken..
Hoe was het vroeger ook alweer ?

Beter.

'Wat is dan digitaal transformeren? Ik denk dat de mate waarin de informatiestroom en de beschikbaarheid van informatie en te nemen beslissingen geautomatiseerd is en het gemak waarmee deze automatisering kan worden aangepast aan de veranderende behoeften van de onderneming een maatstaf is voor de mate van ‘digitaal’ zijn. Dat draait om leren, leren en nog eens leren. Digitale transformatie wordt gedreven door de behoefte van onze ondernemingen om informatie de leidende kracht te maken voor de manier waarop zij waarde produceren.

Digitaal transformeren draait nooit louter om technologie. Het doelgericht transformeren van een onderneming is hard werken. Wanneer de automatisering verandert, moeten veel andere onderdelen ook veranderen, waarbij de menselijke kant van de onderneming vaak veel groter is dan de technologische kant.'

Juist. Als de technologie de motor is dan is de mens de bestuurder. En daarom zijn soft skills zo belangrijk. En aangezien we steeds meer in internationale en multiculturele organisaties werken is culturele competentie en kennis van interculturele communicatie, inclusief Engels dat iedereen begrijpt, onontbeerlijk. Hoe? Lees mijn eBook bij Bookboon. Uitgebreide papieren versie volgt.

Recentelijk weer eens op de feiten gedrukt dat de digitale transformatie steeds meer mensen buiten sluit. Neem bijvoorbeeld ouderen waarvan een groot deel moeite heeft met de digitalisering van de diensten. Dat leren, leren en nog eens leren is leuk maar de snelheid waarmee de digitalisering nu gaat zorgt ervoor dat steeds meer mensen voor hun dagelijkse activiteiten afhankelijk worden van anderen, de kinderen bijvoorbeeld. Want niet iedereen heeft de luxe van Mark Rutte om ongestoord door te gaan op een oude Nokia als het gaat om het herhalen van oude trucjes.

De menselijke kant wordt zoals Bert zegt inderdaad vaak vergeten alleen ben ik het niet eens met het verkooppraatje van soft skills doordat bediening om de harde skills gaat waarbij er zoiets is als de taxonomie van Bloom aangaande het leren. Neem het feest van herkenning als het gaat om een gebruikersinterface die voor velen intuïtief is doordat de meeste functieknoppen een herhaling van hetzelfde is in een ander jasje. Zie hier de de generatiekloof die ontstaat door een geleidelijk adoptie van de digitale transformatie versus een ‘schoktherapie’ van gedwongen worden andere kunstjes te leren.

Aangaande de door Hans aangegeven behoefte van organisaties om informatie de leidende kracht te maken wijs ik even op problemen op Schiphol waar de fysieke wereld tot lange wachtrijen leidt. De werkelijke wereld is niet digitaal waardoor dashboards niet meer aangesloten zijn op de realiteit. En
wat je nog weleens ziet is dat de modellen leidend worden waardoor we met onze neus op de feiten gedrukt worden als fysieke realiteiten in de keten het knelpunt worden. Vroeger was het niet beter zoals Dino stelt maar anders doordat we alleen maar uit het raam hoefden te kijken om te zien wat het weer was en nu willen we weten wat het weer is in Verwegistan.

Meer is minder in de informatiebehoefte want je bent niet beter geïnformeerd als je alle details weet van de worstenfabriek.

Uw reactie

LET OP: U bent niet ingelogd. U kunt als gast reageren maar dan wordt uw reactie pas zichtbaar na goedkeuring door de redactie. Om uw reactie direct geplaatst te krijgen moet u eerst rechtsboven inloggen of u registreren

Vul uw naam in
Vult u een geldig e-mailadres in
Vult u een reactie in
Jaarbeurs b.v. gaat zorgvuldig en veilig om met uw persoonsgegevens. Meer informatie over hoe we omgaan met je data lees je in het privacybeleid
Als u een reactie wilt plaatsen moet u akkoord gaan met de voorwaarden

Stuur dit artikel door

Uw naam ontbreekt
Uw e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×
article 2022-05-30T12:35:00.000Z Hans van Bommel
Wilt u dagelijks op de hoogte worden gehouden van het laatste ict-nieuws, achtergronden en opinie?
Abonneer uzelf op onze gratis nieuwsbrief.