Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Vrijheid is een beleving, toch?

Govern IT

Internet is de grote marktplaats voor de wereld. Iedereen komt er samen om te praten over de toestand in de wereld. Het lijkt op de agora uit de tijd van Socrates en Plato, alleen in plaats van een paar honderd Griekse burgers gaat het om miljarden wereldburgers. En in vrijheid kunnen we allemaal meedoen.

Govern IT

Een rubriek van Hans van Bommel over het besturen van en in it. Van Bommel is it-ondernemer en (co-)auteur van boeken over it en besturen.

Tot zover de theorie. 

Internet was natuurlijk een heel leuk idee in de jaren negentig van de vorige eeuw. Dat was de tijd dat we dachten dat oorlogen met bommen en granaten snel voorgoed waren. Het web zou een nieuwe impuls zijn voor de vrede, voor echte democratie waarbij we in een bijna volmaakte, romantische vrijheid konden komen tot écht breed gedragen inzichten. Al vrij snel na het ontstaan van het wereldwijde web werd die vrijheid gekaapt door (commercieel) nóg betere ideeën. Je kon het web ook gebruiken als plek om jouw idee te pushen, om gemeenschappen te creëren die hetzelfde dachten over jouw product, over jouw inzichten en vooral jouw waarden. En natuurlijk om op deze manier heel veel geld te verdienen.

Dat pushen maakte gebruik van de nieuwe inzichten over ‘verslavend’ gedrag, over het zoeken en altijd vinden naar bevestiging van het eigen gelijk en de niet te stillen honger van het swipen. De consument, de burger krijgt brood en spelen maar heeft het verder voor het nakijken. Facebook, Netflix, Tiktok, Instagram, YouTube en meer van dat soort hebben zich in het hart van onze maatschappij gevestigd en zijn niet meer weg te concurreren. Ze hebben ingespeeld op de verslavingsgevoeligheid van de consument en op het gemakkelijk afstaan van onze digitale identiteit. Daarmee is internet en de informatie die er te verkrijgen is, een machtsmiddel geworden voor de mensen die er aan de touwtjes trekken. Vaak zijn dat degenen die betalen (in het westen) en soms zijn dat de machthebbers (in vooral China). 

Vrijheidsbeleving

"Wij beoordelen het allemaal vanuit onze eigen waarden en filosofie"

Internet was een leuk idee, maar is uiteindelijk belabberd uitgevoerd en dus geen vrij medium. Die vrijheid is bij ons heilig, lijkt het. Maar wat stelt die eigenlijk voor als je in werkelijkheid toch eigenlijk niet zoveel te zeggen hebt? Als we allemaal aan de leiband van de grote technologiebedrijven en onkundige overheden lopen die onze identiteit voor een appel en een ei hebben gekocht (en verkocht)? 

Je kunt je ook afvragen: welke vrijheid is het nou eigenlijk? Wat is jouw ervaring van die vrijheid? In Nederland zijn we gewend heel veel te zeggen maar ook erg te ‘polderen’. En zijn wij vrij? Afwijken van wat de buren doen, durven we niet of niet openlijk. Het conformisme wint eigenlijk altijd weer van echte individuele vrijheid. De vrijheidsbeleving op de Amerikaanse prairie waar je met een geweer jouw vrijheid mag beschermen, is heel anders.

China heeft weer een andere beleving van vrijheid. Tai Chi schijnt het summum te zijn van je vrij voelen in je geest. Dat doen mensen daar dagelijks en gezamenlijk in het land van Confucius. De ervaringen van vrijheid in Nederland, de VS en in China zijn drie verschillende ervaringen. We kunnen niet weten hoe vrij mensen zich voelen. Wij beoordelen het allemaal vanuit onze eigen waarden en filosofie. Wie doen we daarmee tekort?

Spiegel

Tjarko van der Pol

Het web zou een spiegel moeten zijn van de samenleving, maar zo hebben we het niet ingericht. Technologie maakt alles schaalbaar, maar het probleem daarbij is: onze waarden verschillen nogal. De mate van openheid in Nederland is niet normaal in andere landen. Als dit soort vrijheid binnen onze grenzen blijft, is er geen probleem. Maar online zijn er geen grenzen. De Nederlands/Marokkaans/Joodse auteur David Pinto deelt de wereld voor het gemak op in twee soorten culturen met twee verschillende waardensets. De grofmazige en de fijnmazige.

In de eerste draait om individualisme en het hebben van een eigen mening. In de tweede waardenset wordt de eigen positie primair gezien vanuit de groep waar men deel vanuit maakt en om het eerbiedigen van tradities. Het is verder volgens Pinto vrij simpel: een paar landen zijn grofmazig (vooral de Angelsaksische landen en het noorden van West-Europa) en de rest van de wereld is gewoon in meer of mindere mate fijnmazig. Dat maakt dat er in ons mondiale samenleven altijd sluimerende waardenconflicten zullen zijn. 

Laat op dit snijvlak nu ook precies de normen van een vrij internet gedefinieerd zijn.  

In het westen leven we met de verwachting dat iedereen zich conformeert aan het systeem. Maar willen we met technologie de rest van de wereld koloniseren? Dat lijkt mij niet, maar wat dan wel? We hebben een decentrale netwerktechnologie nodig op basis van een open mesh-standaard waarbij een individu in controle is over zijn of haar culturele waarde. Overheden moeten kunnen reguleren, maar op een heel beperkt niveau en via een democratisch genomen besluit. Dan kunnen alle wereldburgers, grofmazig dan wel fijnmazig de beleving van online-vrijheid voelen.

(Dit artikel verscheen eerder in Computable-magazine #04/22.)

x

Om te kunnen beoordelen moet u ingelogd zijn:

Dit artikel delen:

Reacties

Een polarisatie door Nederlands/Marokkaans/Joodse opiniemaker in fijn- en grofmazig lijkt me een versimpeling van een aantal grote culturele verschillen als het om gedeelde waarden gaat. Je ne suis pas een wereldburger, geen wir sind alle Brüder voor mij want Amerikaanse prairie waar je met een geweer jouw vrijheid mag beschermen gaat tenslotte om een amendment welke nogal van een Europese norm aangaande het monopolie op geweld afwijkt.

Uw reactie

LET OP: U bent niet ingelogd. U kunt als gast reageren maar dan wordt uw reactie pas zichtbaar na goedkeuring door de redactie. Om uw reactie direct geplaatst te krijgen moet u eerst rechtsboven inloggen of u registreren

Vul uw naam in
Vult u een geldig e-mailadres in
Vult u een reactie in
Jaarbeurs b.v. gaat zorgvuldig en veilig om met uw persoonsgegevens. Meer informatie over hoe we omgaan met je data lees je in het privacybeleid
Als u een reactie wilt plaatsen moet u akkoord gaan met de voorwaarden

Stuur dit artikel door

Uw naam ontbreekt
Uw e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×
article 2022-07-19T10:46:00.000Z Hans van Bommel
Wilt u dagelijks op de hoogte worden gehouden van het laatste ict-nieuws, achtergronden en opinie?
Abonneer uzelf op onze gratis nieuwsbrief.