GeoDSO van Esri Nederland maakt regels uit het Digitaal Stelsel Omgevingswet direct bruikbaar in ArcGIS en GeoWeb. In combinatie met eigen data zien organisaties in een oogoplag welke ontwikkelingen ruimtelijk mogelijk en toegestaan zijn, wat de besluitvorming bij ruimtelijke vraagstukken versnelt.
Algemene beschrijving (incl. samenvatting van onderstaande vier punten)
Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn organisaties afhankelijk van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) voor inzicht in regels rond de fysieke leefomgeving. In de praktijk is deze informatie echter niet direct bruikbaar in ArcGIS en GeoWeb, waardoor combineren met eigen data vaak omslachtig is
GeoDSO, een nieuwe oplossing van Esri Nederland, lost dit op door juridische en beleidsinformatie uit het DSO direct in de eigen GIS-omgeving van organisaties te integreren. Hierdoor kan ruimtelijke data in één omgeving worden bevraagd en bekeken. Dit geeft een integraal, actueel en visueel overzicht van wat juridisch gezien op specifieke locaties mogelijk is en welke context daarbij relevant is.
GeoDSO is ontwikkeld in nauwe samenwerking met een testgroep van circa 40 organisaties, waaronder Havenbedrijf Rotterdam en Gasunie, en ondersteunt professionals zoals planologen, vergunningverleners en beleidsmakers bij complexe ruimtelijke vraagstukken. De toepassing maakt snellere locatiescans, impactanalyses en het toetsen van ruimtelijke plannen mogelijk. Daarnaast wordt GeoDSO continu doorontwikkeld op basis van gebruikersfeedback. Zo is recent een AI‑functie toegevoegd die omgevingsplannen en ‑verordeningen nog toegankelijker maakt.
Door juridische regels visueel te maken en te combineren met operationele data, brengt GeoDSO de verschillende ruimtelijke factoren samen in één helder kaartbeeld. In een land waar veel opgaven elkaar raken en om dezelfde vierkante meters concurreren, helpt GeoDSO om die complexiteit te ordenen en besluitvorming te versnellen. Daarmee draagt het bij aan oplossingen voor grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, de energietransitie en klimaatadaptatie.
Beschrijf de complexiteit en/of risico’s van de implementatie/ingebruikname van deze digitale innovatie
Het DSO ontsluit informatie over de fysieke leefomgeving via een stelsel van publieke API’s, het Open Stelsel voor Derden. Voor organisaties blijkt het in de praktijk lastig om deze actueel, volledig en in samenhang te benutten. Zij moeten omgaan met grote hoeveelheden data, afkomstig van verschillende bronnen van bijvoorbeeld gemeenten, provincies, waterschappen en het rijk, en hebben te maken met wijzigingen.
Uit een rondgang van Esri Nederland onder ruim 220 professionals blijkt dat bijna de helft van deze groep het koppelen van DSO-informatie met eigen data als grootste uitdaging ervaart sinds de invoering van de Omgevingswet. Daarnaast noemt 45 procent de integratie met andere databronnen als belangrijk obstakel.
Dit brengt risico’s met zich mee voor interpretatie en besluitvorming. Onvolledige of verkeerd geïnterpreteerde informatie kan leiden tot vertragingen in projecten, onjuiste vergunningverlening of suboptimale ruimtelijke keuzes.
Beschrijf de gerealiseerde waarde van deze digitale innovatie voor de externe klant in desbetreffende branche
De grootste waarde zit in het creëren van één actueel overzicht, waardoor organisaties met meer zekerheid en snelheid kunnen handelen binnen de kaders van de Omgevingswet.
GeoDSO geeft organisaties een overzicht van regels op een specifieke locatie, aangevuld met de context van eigen data. Professionals hoeven daardoor niet langer te schakelen tussen verschillende systemen of handmatig data te combineren.
Voor organisaties zoals Gasunie betekent dit dat leidingtracés sneller en nauwkeuriger getoetst kunnen worden aan regelgeving. Het Havenbedrijf Rotterdam gebruikt GeoDSO om ontwikkelpotentieel van kavels te analyseren en te toetsen aan plaatselijke juridische kaders.
Daarnaast ondersteunt GeoDSO een integrale aanpak van complexe ruimtelijke vraagstukken. Voorbeelden hiervan zijn het bepalen van geschikte locaties voor woningbouw, het beschermen van kwetsbaar groen of het versnellen van vergunningstrajecten.
"Onze omgevingsmanagers gebruiken GeoDSO bij het beoordelen van ruimtelijke plannen en het inschatten van nieuwe leidingtracés. Daarbij kunnen zij ook zienswijzen indienen. Daarbij is het extra handig dat we ook verordeningen van waterschap en provincie kunnen raadplegen," zegt Emile Plugge, Product Owner GIS-Team bij Gasunie.
Daarnaast heeft Esri Nederland passende ondersteuning gekregen van het Kadaster bij het aansluiten op en interpreteren van de beschikbare DSO‑LV‑API’s en datasets. Deze ondersteuning wordt door het Kadaster aan iedere organisatie geboden en stelde ons in staat snel stappen te zetten.
Beschrijf de originaliteit en/of innovatieve kracht van deze digitale innovatie
De belangrijkste innovatie is de combinatie van juridische, beleidsmatige en ruimtelijke data in één gebruiksvriendelijke GIS-omgeving. Waar het DSO vooral informatie beschikbaar stelt, maakt GeoDSO deze data direct toepasbaar in operationele processen zodat het kan worden vertaald naar concrete inzichten.
Uniek is dat complexe juridische regels visueel en ruimtelijk inzichtelijk worden gemaakt, zonder dat gebruikers kennis nodig hebben van API’s of datamodellen. Dit verlaagt de drempel voor datagedreven werken aanzienlijk.
Daarnaast speelt GeoDSO in op een actuele systeemtransitie (Omgevingswet) en vertaalt deze naar praktische toepassingen voor professionals. De oplossing benut het open datakarakter van het DSO en voegt daar directe, praktische waarde aan toe.
Irena Dronjak, productmanager GeoDSO bij Esri Nederland: "We hebben in Nederland te maken met schaarse ruimte en grote maatschappelijke uitdagingen, zoals een woningtekort, de energietransitie en klimaatadaptatie. Juist daarom is het essentieel om in een oogopslag te kunnen zien waar welke activiteiten zijn toegestaan, in combinatie met andere ruimtelijke data. Met GeoDSO bieden wij dit integrale inzicht door juridische informatie uit het DSO te combineren met eigen GIS-data. Organisaties als overheden, netbeheerders, ingenieursbureaus en woningcorporaties kunnen deze toepassing onder meer inzetten voor het uitvoeren van locatiescans, impactanalyses en scans die inzicht geven in waar potentie ligt voor ruimtelijke ontwikkeling. Dit is cruciaal voor het maken van afgewogen keuzes bij complexe ruimtelijke vraagstukken."
Beschrijf de rol van de interne of externe leverancier(s) bij deze digitale innovatie
GeoDSO is ontwikkeld door Esri Nederland in nauwe samenwerking met zowel klanten als ketenpartners. Organisaties zoals Havenbedrijf Rotterdam en Gasunie hebben een actieve rol gespeeld in het testen van de oplossing in de praktijk. Deze vorm van co-creatie was essentieel om te komen tot een oplossing die praktisch toepasbaar is.
Daarnaast heeft Esri Nederland passende en constructieve ondersteuning gekregen van het Kadaster bij het aansluiten op en interpreteren van de beschikbare DSO‑LV‑API’s. Deze ondersteuning wordt door het Kadaster aan iedere organisatie geboden en stelde ons in staat snel stappen te zetten.
Bijlagen
