Menig Nederlands ondernemer zal het beamen; veiligheid op de werkvloer begint bij heldere communicatie. Toch zijn er nog te veel bedrijven die onbewust gebruik maken van verouderde veiligheidssignalisatie die niet voldoen aan de huidige normering. De internationale norm ISO 7010 heeft als doel de standaardisering van universele veiligheidspictogrammen. In een tijd waarin risicobeheer en preventie de nieuwe norm zijn, is het belangrijk om als bedrijf te moderniseren op het gebied van veiligheid.
Wat is ISO 7010?
ISO 7010 is een internationale norm die veiligheidskleuren en -symbolen standaardiseert. De norm is in Nederland geïmplementeerd als NEN-EN-ISO 7010 en sluit aan op de Europese regelgeving zoals de Richtlijn 92/58/EEG inzake veiligheids- en gezondheidssignalering op het werk. Bedrijven die veiligheid serieus nemen, investeren dan ook in hoogwaardige veiligheidsartikelen die voldoen aan de geldende normen.
Het doel van ISO 7010 is onmiddellijke herkenbaarheid, ongeacht taal of land. Een nooduitgang-pictogram moet er in Amsterdam hetzelfde uitzien als in bijvoorbeeld Brussel of Wenen. Veel van deze pictogrammen zijn algemeen bekend, omdat de ISO-norm werd opgesteld op basis van bestaande, specifieke nationale normen. Andere pictogrammen zijn daarentegen nieuw en werden goedgekeurd door de ISO-commissie en nationale normcommissies.
ISO 7010 is dus geen wet, maar een internationale norm; Nederlandse bedrijven zijn over het algemeen niet verplicht om deze specifieke pictogrammen te implementeren. De nationale regelgeving (zoals Arbobesluit of bedrijfsrichtlijnen) kan echter wel expliciet naar de ISO 7010-norm verwijzen, in dat geval zijn de ISO-veiligheidspictogrammen wel verplicht. Raadpleeg ‘Arbeidsomstandigheden: veiligheid werkplek‘ voor antwoorden op de meest voorkomende vragen betreft veiligheid op de werkplek.
De vijf categorieën
ISO 7010 splitst de veiligheidspictogrammen op in vijf categorieën, gebaseerd op kleur en vorm:
- Verbod
- Gebod
- Waarschuwing
- Brandbestrijding
- Evacuatie en redding
Elke categorie heeft een vaste kleur en vorm.
ISO 7010 tegenover oude pictogrammen
Veel oude veiligheidspictogrammen voldoen simpelweg niet meer aan het universele streven dat opbloeit binnen Nederlandse bedrijven. Ze wijken vaak subtiel af in kleurgebruik, vorm of symboliek. Denk bijvoorbeeld aan een nooduitgang-bord met onjuiste proporties of waarschuwingsborden zonder driehoeksvorm. Hoewel deze zaken op het eerste gezicht een kwestie van detail lijken, kan het in de praktijk verwarring zaaien.
Onderzoek toont aan dat niet-gestandaardiseerde veiligheidsborden vaak minder goed worden begrepen door werknemers; de interpretatie verschilt per persoon. Gestandaardiseerde pictogrammen volgens de ISO-norm kunnen dit probleem oplossen door uniforme kleuren, vormen en symbolen te gebruiken. Bij een arbeidsongeval kan een controle van de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) keuren of de signalering voldoet aan de actuele normen. Gedateerde borden en pictogrammen kunnen worden opgevat als nalatigheid van veiligheid.
Risicomanagement en veiligheidspreventie
Vanuit risk & compliance perspectief is standaardisatie een vlot haalbare verbetering. De kosten van het vervangen van oude pictogrammen is relatief laag, zeker vergeleken met mogelijke ongevallen en potentiële boetes. Bovendien wordt veiligheid steeds vaker meegenomen in ESG-rapportages. Transparantie over arbeidsomstandigheden en veiligheid op de werkvloer speelt een rol in investeringsbeslissingen en aanbestedingen. Voor hybride werknemers is een gezond en productief thuiskantoor essentieel. Als werkgever is het belangrijk om dit op de juiste manier te faciliteren.
De Nederlandse wetgeving betreft veiligheidssignalering
Voor Nederlandse bedrijven zijn de volgende regels en normen relevant betreft veiligheid op de werkvloer:
- De Arbowet – De Arbowet vormt de basis; werkgevers moeten zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving voor hun werknemers.
- Arbobesluit en Arboregeling – Het Arbobesluit en de Arboregeling werken deze doelstelling verder uit. Hier worden specifieke regels en eisen beschreven.
- Richtlijn 92/58/EEG – Europese minimumeisen voor veiligheids- en gezondheidssignalering.
- NEN-EN-ISO-7010 norm – ISO 7010 is de internationale standaard die veiligheidspictogrammen en kleuren beschrijft. De norm beschrijft hoe signalering eruit moet zien voor maximale herkenbaarheid. Dit staat echter niet als wetstekst vermeld in de Arbowet. De wet zegt niet letterlijk dat je ISO-conforme pictogrammen moet gebruiken. Het dient als technische standaard voor de symbolen zelf.
- NEN-3011 norm – Een Nederlandse norm die beschrijft hoe desbetreffende signalisatie wordt toegepast in de werkomgeving. Denk aan plaatsing, zichtbaarheid en gebruikssituaties.
Hoewel bovengenoemde ISO-normen geen wet zijn, gelden zij als de gebruikelijke en juridisch verdedigbare manier om aan de wettelijke verplichtingen rond veiligheidssignalering te voldoen. Als een bedrijf afwijkt van deze normen moeten zij kunnen aantonen dat hun alternatieven net zo doeltreffend en herkenbaar zijn. In de praktijk blijkt dat dit vaak lastig te onderbouwen is tijdens toetsen en controles.
ISO 7010 dient als sterke basis voor moderne bedrijfsveiligheid en risicopreventie. Het vervangen van gedateerde veiligheidspictogrammen is een strategische stap die past binnen een professionele, uniforme bedrijfsvoering. Veiligheid op de werkvloer begint bij herkenbaarheid, en herkenbaarheid begint bij standaardisering.
