De procesindustrie draait op automatisering. Productieprocessen in raffinaderijen, chemische fabrieken en energiecentrales worden aangestuurd door complexe netwerken van PLC's, SCADA-systemen en DCS-platformen. Zonder die systemen staat alles stil. Toch is de kennis van deze technologie bij veel technische professionals beperkt tot de basis, terwijl de eisen van de industrie steeds hoger worden.
Een technologie die niet stilstaat
Industriële automatisering heeft de afgelopen tien jaar een transformatie doorgemaakt. Waar besturingssystemen vroeger grotendeels standalone opereerden, zijn ze nu steeds vaker gekoppeld aan IT-netwerken, cloudomgevingen en IoT-sensoren. De grenzen tussen OT (Operational Technology) en IT vervagen.
Voor technici betekent dit dat kennis van alleen PLC-programmeren niet meer volstaat. Wie in de procesindustrie werkt, moet ook begrijpen hoe SCADA-systemen data verzamelen en visualiseren, hoe DCS-architecturen zijn opgebouwd, en hoe industriële netwerken beveiligd worden tegen cyberdreigingen. Het is een vakgebied dat steeds breder wordt.
Het tekort aan automatiseringsspecialisten
De vraag naar professionals met kennis van industriële automatisering groeit sneller dan het aanbod. Dat heeft meerdere oorzaken. Ten eerste vergrijst de sector: de generatie die de eerste generatie PLC’s heeft geprogrammeerd, gaat met pensioen. Ten tweede komen er vanuit het reguliere onderwijs te weinig specialisten bij. En ten derde zorgt de toenemende complexiteit ervoor dat bedrijven steeds hogere eisen stellen aan de kennis van hun personeel.
Het resultaat is een krapte die direct merkbaar is op de werkvloer. Projecten lopen vertraging op omdat er onvoldoende automatiseringskennis beschikbaar is. Storingen duren langer dan nodig omdat operators de signalen van het besturingssysteem niet goed interpreteren.
Op Dosign Academy is de groeiende vraag naar automatiseringskennis goed zichtbaar. Het aantal inschrijvingen voor automatiseringsgerelateerde opleidingen is de afgelopen jaren fors gestegen, met name vanuit de petro-chemie en energiesector.
Wat moet je weten?
De kennisbasis voor industriële automatisering omvat meerdere disciplines. De belangrijkste:
- PLC-programmeren. Programmable Logic Controllers vormen de ruggengraat van vrijwel elke geautomatiseerde installatie. Kennis van programmeertalen als Ladder Diagram, Structured Text en Function Block Diagram is essentieel.
- SCADA en DCS. Supervisory Control and Data Acquisition systemen en Distributed Control Systems zijn de ogen en oren van een procesinstallatie. Ze verzamelen data van sensoren, visualiseren proceswaarden en maken het mogelijk om op afstand in te grijpen.
- Industriële netwerken. Van Profibus en Modbus tot Ethernet/IP: de communicatieprotocollen die PLC’s, sensoren en actuatoren met elkaar verbinden, vormen een vakgebied op zich.
- Functionele veiligheid. In de procesindustrie is veiligheid niet onderhandelbaar. Kennis van SIL-niveaus, safety instrumented systems en de relevante normen (IEC 61511) is voor automatiseringsprofessionals een must.
Een gerichte cursus industriële automatisering dekt deze disciplines in samenhang, zodat deelnemers niet alleen de losse onderdelen begrijpen maar ook hoe ze in de praktijk samenwerken.
De investering waard
Voor IT-professionals die de overstap naar OT overwegen, biedt industriële automatisering een interessant carrièreperspectief. De salarissen zijn aantrekkelijk, de werkzekerheid hoog en de projecten technisch uitdagend. En voor bedrijven die worstelen met het tekort aan automatiseringskennis is bijscholing van bestaand personeel vaak de snelste route naar een oplossing.
De technologie stopt niet met ontwikkelen. Professionals die dat ook niet doen, hebben de toekomst.
