Politiek bureaucratiseert zorg

"In de afgelopen twee verkiezingscampagnes is veel gesproken over de bureaucratie in de zorg. Volkomen terecht, er moet immers te veel worden geregistreerd, er moeten te veel formulieren worden ingevoerd, er zijn te veel verstikkende regels en er zijn te veel managers", stelt SP-fractielid Agnes Kant. Helaas leiden al die woorden niet tot een efficiënte aanpak en concrete oplossingen, constateert zij.

Er wordt wel veel gesproken over de 'bureaucratisering van de zorg', maar helaas amper over de oorzaken, laat staan dat er iets gedaan wordt aan concrete oplossingen. Met de voorstellen in Minder regels, meer zorg van commissie De Beer bijvoorbeeld is nog amper iets gedaan. Elke euro die bespaard kan worden op bureaucratie, kan extra worden ingezet in de zorg. Daarnaast zal een vermindering van de papiermolen leiden tot minder irritatie en tot een toename van de arbeidstevredenheid.

Wantrouwen

De politiek die zo hard klaagt over de bureaucratie, is er grotendeels zelf voor verantwoordelijk. De angst dat de kosten voor de zorg harder stijgen dat de uitgaven die achtereenvolgende kabinetten hiervoor hebben willen ramen, heeft geleid tot een enorm gegroeid wantrouwen richting zorg. Dit wantrouwen is vertaald in veel controleregels en procedures. Om al deze ingewikkelde regels uit te voeren zijn weer meer managers nodig. Je kunt zeggen dat een belangrijk deel van de bureaucratie in de zorg het gevolg is van het 'georganiseerde wantrouwen'. Natuurlijk is het goed dat gecontroleerd wordt wat er met onze premiecenten gebeurd. Deze controle is echter compleet doorgeslagen, in zowel hoeveelheid als gedetailleerdheid.
Goede automatiseringprojecten kunnen de pijn van veel registratie in de zorg verzachten. We moeten echter uitkijken dat er geen oplossing wordt gezocht in automatisering bij problemen die we bij de wortel moeten aanpakken. Mooie computerregistratiesystemen zijn prima voor processen en registraties die noodzakelijk zijn, maar daar waar deze bureaucratie onnodig is, moeten we hem afschaffen en niet er mooie computerprogramma's voor maken.

Schijntransparantie

In plaats van minder wordt helaas gewerkt aan invoering van meer registratie van medisch specialistische hulp. Voor alle patiënten moet de specialist dbc's (diagnose behandelcombinaties), ofwel codes voor diagnoses en bijbehorende behandelingen, gaan bijhouden.
Het systeem veronderstelt ten onrechte dat alles wat een specialist doet eenduidig in codes is vast te leggen. Omdat dit niet zo is, is het aantal en de keuze van de dbc-codes die een specialist registreert arbitrair. Het systeem is bedoeld voor meer transparantie, maar dit is schijntransparantie omdat het lang niet altijd inzicht in de werkelijkheid zal kunnen geven. Chronische ziekten bijvoorbeeld kennen een zeer verschillend verloop en meerdere prognoses bij diverse patiënten.
Als het systeem wel inzicht zou verschaffen, wat dus zeer discutabel is, blijft het nog de vraag wat het nut is van deze gedetailleerde registratie. Wie moet er exact weten voor welke patiënt welke diagnose is gesteld en welke behandeling is gegeven, en waarom?
Voorstanders beweren dat dit nieuwe registratiesysteem voor specialisten de problemen in de zorg oplost. Het zou leiden tot snellere en goedkopere zorg. Dit is volstrekte onzin. Wanneer wordt nu eens duidelijk dat niet meer, maar juist minder bureaucratie nodig is in de zorg? Stoppen met het budgetteren van ziekenhuizen is een belangrijke oplossing voor het wegwerken van de wachtlijsten. Hiervoor is deze nieuwe, extra tijdverslinde registratie echt niet nodig.
Dat Cap Gemini de dbc's fanatiek promoot, is begrijpelijk; het heeft belang bij het leveren van de automatisering die daarbij hoort. Menig specialist die ik spreek wordt er echter horendol van. Enkelen die ik gesproken heb geven aan dat dbc's bijhouden hen gemiddeld drie uur per week kost - tijd die ten koste gaat van het spreekuur of de operatietijd.

Achterlijke maatregel

Hoezo goedkoper? Onderzoek in de VS toont aan dat introductie van vergelijkbare systemen heeft geleid tot hogere kosten, omdat het verschijnsel 'upcoding' optreedt. Hoe meer mogelijkheden tot codering, en er zijn er al heel veel bij de dbc's, hoe meer mogelijkheden een 'duurdere' code te kiezen, zeker als de keuzen arbitrair zijn. Het onderzoek heeft aangetoond dat in de VS de ziekenhuiskosten zijn gestegen met 0,2 tot 0,7 procent alleen al door 'upcoding'
Als je beide effecten omrekent, de tijd die het specialisten en assistenten kost en de opwaardering, besparen we grof uitgerekend zo'n 340 miljoen euro als we deze achterlijke maatregel niet invoeren. Omgerekend betekent dat 1250 extra voltijd specialisten, omdat ze meer tijd kunnen besteden aan zorg in plaats van papier en computers. Dat zet pas zoden aan de dijk bij het wegwerken van de wachtlijsten.
De automatiseerders moeten hun energie steken in de noodzakelijke processen in de zorg. Daar valt nog een wereld te winnen om het werk van de zorgverleners te verlichten en de kwaliteit te verberen.< BR>
 
Agnes Kant, Tweede-Kamerlid SP