Politie-ICT blijkt één groot tranendal

De ontwikkeling van de nieuwe politiesystemen ontspoorde door een gebrek aan grip bij de korpsbeheerders, eigengereid gedrag van de korpschefs, tekortschietend toezicht door de minister en een niet-functionerende ict-organisatie. De kosten liepen op van de oorspronkelijke gebudgetteerde 46 miljoen euro naar minstens 70 miljoen euro. Agenten en rechercheurs konden met de systemen niet uit de voeten. Dit komt naar voren uit het rapport 'ICT politie 2010' van de Algemene Rekenkamer.

Het onderzoek is uitgevoerd op verzoek van de minister van Veiligheid en Justitie, nadat de Tweede Kamer daar medio november 2010 op had aangedrongen. De Algemene Rekenkamer schetst in het rapport 'ICT politie 2010' een onthutsend beeld van het ict-beleid van de politie. De afgelopen tien jaar is er amper vooruitgang geboekt bij het structureel oplossen van de knelpunten. Typerend is de gang van zaken rond de ontwikkeling van de drie nieuwe informatiesystemen voor agenten en rechercheurs: de basisvoorzieningen voor handhaving (BVH), opsporing (BVO) en capaciteitsmanagement (BVCM). Deze systemen zijn niet toekomstvast, matig gebruiksvriendelijk en niet eenduidig ingevoerd. Ze frustreren eerder het politiewerk dan dat ze het ondersteunen.

De rekenkamer constateert dat de korpsbeheerders (de verantwoordelijke burgemeesters van de grootste gemeenten in de politieregio) te weinig grip op de ict hadden. Zij konden hun verantwoordelijkheid voor het beheer ervan nauwelijks dragen. Onder politieke druk van de minister en de Tweede Kamer legden de korpsbeheerders zich vast op harde mijlpalen voor de invoering van de basisvoorzieningen. Zij hoopten daarmee mede de invoering van een nationale politie te voorkomen. De korpsbeheerders en korpschefs stuurden daardoor vooral op de planning; de kwaliteit en bruikbaarheid van de systemen verdwenen naar de achtergrond. De minister hield onvoldoende toezicht.

vtsPN faalde

Daarbovenop kwam dat de korpschefs in hun regio vasthielden aan de eigen werkprocessen. De keuze om BVH en BVO te baseren op verouderde systemen heeft ertoe geleid dat ze niet toekomstvast zijn. BVH is in 26 versies en BVO in zes varianten ingevoerd. De korpschefs van de 26 politiekorpsen wilden namelijk vasthouden aan de eigen inrichting van werkprocessen en er bestonden tussen korpsen verschillen in de technische infrastructuur. Korpschefs hebben hun medewerkers ook onvoldoende voorbereid op de invoering van de basisvoorzieningen. Bij sommige korpsen werden alternatieve oplossingen in gebruikgenomen. Agenten hadden op den duur weinig vertrouwen meer in de ict bij de politie, concluderen de onderzoekers.

De ondersteunende ict-organisatie van de politie, vtsPN, faalde ook op een aantal punten. De directie van vtsPN is er sinds de oprichting in 2006 onvoldoende in geslaagd om een gezonde ict-organisatie in te richten, concludeert de rekenkamer. Knelpunten zijn bijvoorbeeld het grote aantal applicaties en de hoge kosten van de verzorgingsgebieden, die kampen met een erfenis aan apparatuur en platformen. Na het aantreden van een nieuw bestuur in 2009 en directiewisselingen bij vtsPN zijn verbeteringen bereikt in de bedrijfsvoering, maar de problemen zijn omvangrijk en hardnekkig.

Kosten

Het rapport ICT Politie 2010 gaat tevens in op de kosten. De ramingen van de ontwikkeling en invoering voor de drie basisvoorzieningen bedroegen bij de start in 2007 ongeveer 46 miljoen euro. De werkelijke uitgaven hiervoor zijn uitgekomen op minstens 70 miljoen. De kosten van de inzet van eigen personeel en de implementatie en invoering bij de korpsen zelf zijn dan niet eens meegenomen. Evenals in 2003 constateert de Algemene Rekenkamer dat het inzicht in de ict-kosten bij de politie beperkt is. Een extern bureau heeft de kosten voor de politie over 2009 becijferd op 770 miljoen euro. De rekenkamer stelt vast dat de kosten voor onderhoud en beheer een steeds groter beslag op het ict-budget leggen. Daardoor slinkt de financiële ruimte voor vernieuwingen.

Aanbevelingen

De Algemene Rekenkamer doet in het rapport een aantal aanbevelingen om de sturing en het beheer van de ict bij de politie te verbeteren. De organisatie moet bijvoorbeeld vereenvoudigd worden en de verantwoordelijkheden verhelderd. Daarbij speelt de aangestelde landelijke chief information officer (cio) een belangrijke rol. Verder moeten kostenregistratie, risicomanagement, strategie, verantwoording, audits en toezicht verbeteren en dient de agent centraal komen te staan in de werkprocessen. Ook behoren agenten nauwer betrokken te worden bij de vernieuwing van de basisvoorzieningen.

Ook beveelt de Algemene Rekenkamer aan om van zeven ict-verzorgingsgebieden over te gaan op één centraal verzorgingsgebied. De minister van Veiligheid en Justitie, Ivo Opstelten, kondigt in zijn reactie aan de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer over te nemen in zijn plan van aanpak voor de vernieuwing van de ict bij de politie. Opstelten kondigde al eerder aan dat hij de vtsPN wil laten opgaan in een gezamenlijke dienstencentrum van de politie.