Oktober 2003 is de maand waarin de Concorde (een geweldige prestatie op zowel technisch als commercieel gebied) met pensioen werd gestuurd. Dit riep bij mij nostalgische gevoelens op, omdat ik in 1969 werkte aan het nooit voltooide supersonische vliegtuig van Boeing, de SST. Er waren nogal wat misvattingen in de discussie over Concorde versus SST; de SST was een enorm vliegtuig, veel groter dan een 747, en was veel meer aanvullend dan concurrerend. Er zouden vast meer Concordes zijn gemaakt als de SST een succes was geworden.
Ik werkte zelf als besturingstechnicus aan het ontwerp van digitale terugkoppelingssystemen voor de richtingsbesturing, maar had de eer te mogen samenwerken met andere vooraanstaande ontwerpers. Een aantal daarvan werkte aan fouttolerante systemen. De basistechniek in een vliegtuig bestaat uit het driedubbel uitvoeren van alle systemen, die steeds worden bewaakt en vergeleken. Als een component anders is dan zijn partners, wordt hij buiten dienst gesteld totdat hij gerepareerd kan worden. Deze technologie werkte toentertijd nog niet, omdat de elektronica die nodig was om de vergelijkingen uit te voeren anno 1969 zo onbetrouwbaar was dat het meer kwaad dan goed deed. Tegenwoordig is dat anders; de techniek is goed uitgekristalliseerd.
Het corrigeren van een fout vereist een hele hoop redundantie. In een vliegtuig of een kerncentrale is dit essentieel, maar bij veel andere systemen zou het ook heel prettig zijn. En dus is er de afgelopen twintig jaar veel vooruitgang geboekt in gerelateerde technieken voor het voorspellen van fouten voordat ze plaatsvinden. Sommige systemen zijn ongelooflijk complex, waardoor de hoeveelheid gegevens van de subsystemen het moeilijk maakt de gegevens te analyseren. Toch is het met de hedendaagse techniek mogelijk fouten die zich diep in allerlei systemen voordoen, te voorspellen en te vinden.
Dergelijke technieken worden nu toegepast bij mechanische structuren, productielijnen in fabrieken, chemische fabrieken; allemaal voorbeelden van dure apparatuur. Er zijn echter ook talloze minder dure systemen die er baat bij zouden hebben, zoals auto’s, verwarmingssystemen, koelkasten en andere massaproducten. En wat te denken van de automatisering!
Fouttolerantie is niet nieuw in de it, maar kan nog veel verder worden doorgevoerd. Redundante componenten, met name geheugen, werden ontwikkeld voor mainframe-computers en zijn nu beschikbaar voor werkgroepservers; sommige onderdelen zelfs voor gewone pc’s. Raid-arrays, in verschillende configuraties, werken als fouttolerant schijfsysteem. Redundante voedingen zijn als optie verkrijgbaar voor servers. Tevens bestaan er technieken die helpen bij het corrigeren van fouten; denk hierbij aan ‘hot swap’-componenten. Fouttolerante computers waren verplicht voor bedrijfskritieke transactiesystemen, zoals betaalautomaten. Tandem en Stratus waren de oorspronkelijke ontwikkelaars, en hebben prachtige technologie ontwikkeld. Zo creëerde Tandem twee instanties van een procedure op twee machines, waarvan er slechts één werd uitgevoerd (geen verspilling van processorvermogen); als de procedure voltooid was, ging er een signaal naar de ander. Als de slapende procedure niet binnen bepaalde tijd het bericht kreeg dat de ander klaar was, betekende dat dat er iets niet goed ging, en werd de eigen procedure uitgevoerd.
Netwerksystemen en moderne mainframes zijn al veel verder met voorspellende technieken. Netwerksystemen bewaken zelf het verkeer en geven pakketten op een verstopt pad automatisch een alternatieve route, zodat de doorvoer wordt geoptimaliseerd. IBM en Cisco hebben een gezamenlijk initiatief aangekondigd voor de ontwikkeling van open software die bedoeld is voor de volgende generatie ‘zelf-reparerende’ systemen. Hoe open precies valt nog te bezien, maar het wordt een natuurlijk vervolg op mijn ervaringen uit 1969: het toepassen van afgeleiden van de technologie om het algehele gebruik van complexe computersystemen te verbeteren. Let hierbij ook eens op software van Smartsignal Corp., een bedrijf dat is voortgekomen uit de Universiteit van Chicago.< BR>
Martin Healey, pionier ontwikkeling van op Intel gebaseerde computers en c/s-architectuur. Directeur van een aantal it-bedrijven en professor aan de Universiteit van Wales.
